خبرآنلاین - محمد خواجویی، تحلیلگر مسائل لبنان و رئیس گروه مطالعات لبنان در مرکز مطالعات خاورمیانه، در گفتوگو با خبرگزاری خبرآنلاین اظهار داشت: « مسئله اصلی این است که اسرائیل هنوز به اهداف راهبردی کلان خود در منطقه، یعنی تغییر در نظم امنیتی و تعیین تکلیف محور مقاومت و ایران، نرسیده است.»
از این رو، به باور این کارشناس مسائل لبنان، نفع راهبردی اسرائیل در تداوم وضعیت تنش و حفظ فضای جنگی در منطقه است و برای بازگشت دوباره آمریکا به درگیریهای منطقهای تلاش میکند. او در پایان تأکید میکند که حتی اگر اسرائیل تحت فشار آمریکا در مقطع پیش رو از شدت حملات خود بکاهد، از مناطق اشغالی جنوب لبنان خارج نخواهد شد.
در ادامه بخشی از مصاحبه محمد خواجویی با خبرآنلاین را میخوانید؛
اصرار ایران روی این موضوع ناشی از ادراکی است که در تهران وجود دارد؛ اینکه تمامی این تحولات، یعنی دو جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل با ایران، همینطور جنگ اسرائیل در غزه، جنگ آن در لبنان، فشاری که روی گروههای مقاومت عراقی وجود دارد و تقابل آمریکا و اسرائیل با یمن، همه با هم مرتبط هستند و جدای از هم نیستند.
همه اینها در چارچوب تلاش اسرائیل برای تغییر در چهره امنیتی منطقه و تغییر در ترتیبات امنیتی منطقه رخ دادهاند. آن چیزی که تحت عنوان محور مقاومت شناخته میشود و ایران در رأس این محور قرار دارد، به همراه اضلاع آن، همگی در یک وضعیت همسرنوشتی قرار دارند و تغییر در هر یک از بخشهای این محور، بر بخشهای دیگر نیز اثر میگذارد.
سرنوشت ایران نیز جدای از سرنوشت حزبالله نیست. کما اینکه تجربه دو یا سه سال اخیر هم ثابت کرده است که تأثیری که این تحولات بر هر کدام از بخشهای محور مقاومت گذاشته، بر بخشهای دیگر نیز اثرگذار بوده است. بهعنوان نمونه، جنگی که سال گذشته آمریکا و اسرائیل علیه ایران ترتیب دادند و چند ماه بعد نیز مجدداً تکرار شد، حاصل ضرباتی بود که بخشهای دیگر محور مقاومت خورده بودند.
در اسرائیل این تحلیل وجود داشت که باید این مسیر، یعنی تغییر در نظم امنیتی منطقه و تعیین تکلیف با ایران و محور مقاومت، ادامه پیدا کند. بنابراین، اصراری که ایران دارد ناشی از این ادراک است که جنگ با ایران جدای از تحولات دیگر منطقه نیست؛ بهویژه در مورد حزبالله لبنان که در میان همه گروههای مقاومت، نزدیکترین پیوند را با ایران دارد و مهمترین بخش برای ایران محسوب میشود؛ با توجه به نسبتی که با اسرائیل دارد و نیز توان و اهمیتی که از نظر تاریخی و راهبردی برای ایران داراست.
ببینید، من نسبت به اینکه اسرائیل به بند مربوط به لبنان در توافق بین ایران و آمریکا پایبند باشد، اساساً خوشبین نیستم. اظهارات مقامات اسرائیلی نیز نشان میدهد که اسرائیل پایبند به این بند نیست و نخواهد بود.
نتانیاهو از این موضوع صحبت کرده است که اسرائیل از جنوب لبنان عقبنشینی نخواهد کرد. همچنین اسرائیل کاتز، وزیر جنگ اسرائیل، اعلام کرد که اسرائیل از هیچیک از مناطقی که تحت عنوان «منطقه امنیتی» در غزه، لبنان و سوریه-یعنی همان مناطق اشغالشده در این کشورها-نام میبرد، خارج نخواهد شد. او تصریح کرد که اسرائیل خود را ملزم به تعهداتی که در توافق ایران و آمریکا مطرح شده نمیداند و دلیلی هم برای پایبندی به آن نمیبیند. همچنین شخصیتهای دیگری از جمله بنگویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، اظهارات تندی حتی علیه آمریکا مطرح کردند و گفتند که ما در این ارتباط از آمریکا دستور نمیگیریم.
اسرائیل هنوز به اهداف راهبردی کلان خود در منطقه نرسیده است
ببینید، مسئله این است که اسرائیل هنوز به اهداف راهبردی کلان خود در منطقه نرسیده است؛ یعنی تغییر در نظم امنیتی منطقه و تعیین تکلیف محور مقاومت و ایران. نفع کلان اسرائیل در این است که اولاً وضعیت جنگی در منطقه حفظ شود و شرایط مجدداً به سمتی برود که آمریکا دوباره وارد فضای جنگی شود. اسرائیل حتی امیدوار است که این توافق میان ایران و آمریکا پایدار نباشد و اختلافات دو طرف، بهویژه در مذاکرات پیش رو، دوباره سر باز کند تا اسرائیل بتواند از این فرصت برای پیشبرد تحرکات خود استفاده کند.
جدای از این هدف کلان و تمایل اسرائیل به ادامه تقابل با ایران تا رسیدن به اهداف حداکثری خود، این رژیم حساسیت ویژهای نسبت به تغییر ترتیبات امنیتی حوزه پیرامونی خود دارد و به نظر من در این زمینه حتی با آمریکاییها نیز تعارف چندانی ندارد؛ بهویژه در غزه، لبنان و سوریه. اسرائیل در سه سال اخیر تلاش بسیار زیادی کرده تا معادلات امنیتی این مناطق را بهطور کامل تغییر دهد.
هدف آن این است که در حوزه پیرامونی خود دست برتر را داشته باشد و آزادی عمل لازم برای مقابله با هرگونه تهدید را حفظ کند؛ چیزی که اکنون در لبنان و سوریه شاهد آن هستیم و هر از چند گاهی اسرائیل اهداف مختلفی را در این مناطق مورد حمله قرار میدهد یا افراد متعددی را ترور میکند. این آزادی عمل همان چیزی است که اسرائیل در پی تثبیت آن است.
از سوی دیگر، اسرائیل به دنبال نوعی تغییر جغرافیا در این مناطق نیز هست؛ به این معنا که بخشهایی از کشورهای پیرامونی خود را تحت عنوان «منطقه حائل» یا «منطقه امنیتی» در اختیار بگیرد. توجیه آن نیز این است که این مناطق برای تأمین امنیت اسرائیل ضروری هستند، در حالی که در عمل بهانهای برای اشغالگری است.
تجربه رفتار اسرائیل در طول هشت دهه اخیر نیز نشان میدهد که این رژیم معمولاً مناطقی را با توجیهات امنیتی اشغال میکند و سپس تلاش میکند حضور خود را در آن مناطق تثبیت کند و در بلندمدت، اگر شرایط فراهم باشد، حتی آن مناطق را به سرزمینهای تحت کنترل خود الحاق کند. تجربه رفتار اسرائیل در بلندیهای جولان سوریه نیز نشان داد که پس از مدتی این مناطق را به قلمرو تحت کنترل خود ملحق کرد.
در مورد لبنان نیز وضعیت به همین شکل است. حزبالله تا سالها بزرگترین، مهمترین و نزدیکترین تهدید برای اسرائیل محسوب میشد. پس از تحولات سال ۲۰۲۴، اسرائیل تلاش کرده است با ایجاد ترتیبات جدید امنیتی و حفظ آزادی عمل خود، حزبالله را تا حد امکان تضعیف کند و آن را به حاشیه براند تا دیگر هیچ تهدیدی از سوی این گروه متوجه اسرائیل نباشد.
با توجه به اینکه اسرائیل تا این مرحله ضربات سنگینی به حزبالله وارد کرده است، طبیعتاً در چنین شرایطی نمیخواهد پرونده لبنان از دستش خارج شود و ذیل توافق ایران و آمریکا قرار بگیرد؛ زیرا در آن صورت آزادی عمل اسرائیل محدود خواهد شد.
بنابراین، در مجموع من خوشبین نیستم. معتقدم حتی اگر اسرائیل به دلیل فشار آمریکا در مقطع پیش رو از شدت حملات خود بکاهد، از مناطق اشغالی جنوب لبنان خارج نخواهد شد.
اسرائیل از مناطق اشغالی جنوب لبنان خارج نخواهد شد
من معتقدم نباید درباره اختلافات میان اسرائیل و آمریکا چندان اغراق کرد. نه اینکه اختلافی وجود نداشته باشد؛ به هر حال اختلاف وجود دارد، اما جنس این اختلاف، اختلاف میان دو متحد است. این نکته بسیار مهمی است که باید به آن توجه کنیم؛ اسرائیل و آمریکا دو متحد راهبردی هستند و اگر هم اختلافی به وجود میآید، ذیل همین اتحاد راهبردی تعریف میشود.
ببینید، آمریکاییها در یک وضعیت دوگانه قرار دارند. از یک طرف، اصل اتحاد راهبردی با اسرائیل ایجاب میکند که اجازه دهند اسرائیل در برابر آنچه برای خود تهدید میداند، دست برتر را داشته باشد-از جمله در لبنان، سوریه، فلسطین و حتی در مورد ایران-و نگذارد اسرائیل در معادلات منطقهای در برابر دشمنانش تضعیف شود.
۲۱۹/۴۲
نظر شما