به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، تابستان که میرسد، یکی از دغدغههای همیشگی خانوادهها این میشود که بچهها قرار است سه ماه تعطیلی را چطور بگذرانند؟
بنابر روایت فارس، در روزگاری که گوشیهای هوشمند، بازیهای آنلاین، شبکههای اجتماعی و انبوه سرگرمیهای دیجیتال بخش بزرگی از وقت کودکان و نوجوانان را پر کردهاند، کتابخوانی دیگر آن انتخاب بدیهی سالهای گذشته نیست. با این حال، بسیاری از والدین هنوز دوست دارند تابستان فرصتی باشد برای نزدیکتر شدن فرزندانشان به کتاب.
اما یک برنامه مطالعاتی خوب برای تابستان چه شکلی است؟ آیا باید برای بچهها فهرست کتاب نوشت و از آنها خواست هر هفته چند عنوان را تمام کنند؟ یا مهمتر از تعداد کتابها، ایجاد یک رابطه پایدار با مطالعه است؟
ضدملال بودن و تجربه لذتبخش با کتاب!
زهرا محسنیفرد، کارشناس و تسهیلگر کتاب کودک و نوجوان، معتقد است نمیتوان یک نسخه واحد برای همه کودکان و نوجوانان پیچید. به گفته او، تفاوتها فقط میان کودکان و نوجوانان نیست، بلکه حتی نوجوانان نیز بر اساس دغدغهها، ترسها و علایقشان به برنامههای متفاوتی نیاز دارند.
او میگوید: «وقتی با گروه سنی نوجوان مواجه هستیم، با انواع مختلفی از نوجوانها روبهرو هستیم؛ نوجوانهایی که مسئله اصلی، ترس اصلی و علاقه اصلیشان با هم فرق دارد. برای همین نمیشود یک برنامه ثابت برای همه طراحی کرد.»
محسنیفرد با این حال معتقد است برخی اصول در هر برنامه مطالعاتی برای نوجوانان باید رعایت شود. یکی از مهمترین آنها توجه به نقش فعال نوجوان در فرآیند مطالعه است. او تأکید میکند: «در هر برنامهای که مخاطبش نوجوان است، باید وجه کنشگری او دیده شود.»
از نگاه او، جذاب بودن برنامه مطالعاتی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کتاب امروز در رقابت با انواع سرگرمیهای دیگر قرار گرفته است. او میگوید: «باید به ضدملال بودن و حوصلهسربر نبودن برنامه توجه کرد. مسئله فقط کتاب نیست. مسئله این است که در جهانی که کودک و نوجوان ابزارهای مختلفی برای سرگرمی و گذران اوقات فراغت دارند، بتوانیم خواندن را بهعنوان یک تجربه لذتبخش و منحصربهفرد ارائه دهیم؛ تجربهای که با فیلم، سریال، شبکههای اجتماعی یا بازی قابل مقایسه نباشد.»
این کارشناس همچنین معتقد است کار با کودکان در زمینه کتابخوانی معمولاً آسانتر از نوجوانان است. به گفته او، اگر کتاب مناسبی در اختیار کودک قرار بگیرد، احتمال استقبال او از مطالعه بیشتر است، در حالی که نوجوانان به تشویق و طراحی دقیقتری برای جذب شدن به کتاب نیاز دارند.
آهسته و پیوسته...
زینب ایمانطلب، کارشناس کتاب کودک و نوجوان، در پاسخ به این پرسش که یک برنامه مطالعاتی موفق چه ویژگیهایی دارد، از «آهستگی و پیوستگی» نام میبرد، اما در عین حال تأکید میکند که نباید نگاه بزرگسالانه را به کودکان و نوجوانان تحمیل کرد.
او میگوید: «شاید آهستگی و پیوستگی مطلوب ما بزرگترها باشد، اما واقعیت این است که بچهها مثل خود ما هستند؛ گاهی به یک کتاب میچسبند و آن را در چند روز تمام میکنند و گاهی هم ممکن است مدتی کتاب نخوانند و سراغ کارهای دیگری بروند.»
به اعتقاد او، خانوادهها نباید این فراز و فرودها را به چشم شکست برنامه مطالعاتی ببینند. ایمانطلب توضیح میدهد: «خیلی نباید روی بچهها فشار آورد. اگر مدتی کتاب نخواندند، بهتر است دوباره آنها را تشویق کنیم و کمک کنیم به سمت کتابهایی که انتخاب کردهاند برگردند.»
او یکی دیگر از ویژگیهای مهم برنامه مطالعاتی تابستان را تنوع میداند. به گفته این کارشناس، کودکان و نوجوانان باید فرصت تجربه انواع کتابها را داشته باشند تا ذائقه مطالعاتیشان شکل بگیرد.
ایمانطلب میگوید: «خوب است بچهها کتاب علمی، تصویری، کمیک، طنز و گونههای مختلف کتاب را تجربه کنند. حتی بهتر است خودمان را به یک ناشر خاص محدود نکنیم، چون این کار میتواند دامنه سلیقه مطالعاتی بچهها را محدود کند.»
رمز موفقیت در استمرار است
فهیمه شانه، نویسنده و کارشناس کودک و نوجوان، مهمترین ویژگی یک برنامه مطالعاتی موفق را استمرار میداند. به باور او، کتابخوانی نباید تنها به تعطیلات تابستانی محدود شود.او میگوید: «مطالعه زمانی ارزشمند و تأثیرگذار است که مستمر باشد. نمیشود در طول سال تحصیلی کتابخوانی را کنار بگذاریم و بعد انتظار داشته باشیم در تابستان همه چیز جبران شود.»
اگر کودکان در طول سال به کتابخوانی عادت کرده باشند، در تابستان نیز با اشتیاق بیشتری به سراغ کتاب میروند. او میگوید: «اگر بچه به کتاب علاقهمند شده باشد، خودش در تابستان بیشتر دنبال مطالعه میرود.»
این کارشناس علاوه بر مطالعه فردی، بر ظرفیت فعالیتهای جمعی نیز تأکید دارد. به گفته او، گروههای ترویج کتابخوانی که در آنها کتابها به صورت جمعی خوانده و درباره آنها گفتوگو میشود، میتوانند انگیزه مطالعه را افزایش دهند.شانه همچنین عضویت در کتابخانهها را یکی از بهترین راههای تقویت عادت مطالعه میداند.
او میگوید: «کتابخانه شخصی هرچقدر هم بزرگ باشد، باز محدود است؛ اما وقتی وارد یک کتابخانه عمومی یا کتابخانه کانون پرورش فکری میشویم، با دنیایی از کتابها روبهرو هستیم. عضویت در کتابخانهها میتواند بخشی از یک برنامه مطالعاتی موفق برای تابستان باشد.»
شاید در نهایت مهمترین ویژگی یک برنامه مطالعاتی موفق، نه تعداد کتابهایی باشد که در پایان تابستان خوانده شدهاند و نه فهرست بلندبالایی که روی کاغذ نوشته شده است. آنچه اهمیت دارد این است که کودک یا نوجوان، کتاب را نه به چشم یک تکلیف، بلکه به عنوان بخشی از اوقات خوش فراغتش بشناسد؛ دوستی که اگر در تابستان پیدا شود، ممکن است سالها همراهش بماند.
نظر شما