خبرآنلاین - حسامالدین آشنا، مشاور رئیسجمهور در دولت حسن روحانی، با انتشار یادداشتی در خبرگزاری خبرآنلاین، ضمن تشریح گفتمان «اعتدالی» در سیاست خارجی، تأکید کرده است که اعتدال به معنای قرار گرفتن در نقطه میانی میان گفتمانهای حداکثری و حداقلی نیست، بلکه اداره قدرت دفاعی بر پایه سه اصل «عزت، حکمت و مصلحت» است؛ رویکردی که به گفته او، همزمان بر دفاع در برابر تجاوز، حفظ تابآوری داخلی و باز گذاشتن مسیر صلح و مذاکره تأکید دارد.
در ادامه بخشی از این یادداشت را میخوانید؛
ایران قوی در منطقهای قویتر
صورت منطقهای مصلحت، همان تز «دولتهای کارآمدتر در منطقهای قویتر» است که در سال ۱۳۹۵ بلافاصله پس از برجام به همت جمعی از پژوهشگران، کنشگران و کارشناسان سیاست خارجی و مطالعات منطقهای در مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری صورتبندی شد.
بر اساس این تز هیچ بازیگر منطقهای نمیتواند برای مدتی طولانی نظم مطلوب خود را بهتنهایی بر دیگران تحمیل کند. تلاش برای هژمونشدن، هم رقبا را علیه مدعی قدرت متحد میکند و هم هزینه حفظ نفوذ و بازسازی خرابیهای منطقه را بر دوش او میگذارد. بدیل پیشنهادی، قویترشدن کشورها بدون ضعیفکردن و ویرانساختن کل منطقه است.
«منطقه قویتر» به معنای ضعیف شدن هیچ یک از کشورهای منطقه نیست. برعکس، همه کشورهای منطقه از جمله ایران باید از قدرت دفاعی، اقتصادی، علمی و اجتماعی برخوردار باشند؛ اما امنیت خود را در فروپاشی همسایگان جستوجو نکنند. منطقه ضعیف برای هیچ یک از همسایگان، فرصتی پایدار خلق نمیکند. چنین منطقهای میدان حضور دائمی قدرتهای خارجی، رشد افراطگرایی، مهاجرت، قاچاق، جنگ نیابتی و رقابت تسلیحاتی خواهد بود.
ایران ممکن است در یک مقطع، در میان ویرانهها از دیگران قویتر به نظر برسد؛ اما قدرت اول یک منطقه سوخته، در نهایت وارث هزینههای همان ویرانی خواهد شد. ازاینرو، ایران باید در عمل و گفتار روشن کند که خواهان سلطه بر منطقه نیست. هدف، ساختن محیطی است که در آن هیچ کشور منطقهای و هیچ قدرت خارجی نتواند امنیت دیگران را گروگان برتری خود کند.
این نگاه به «خویشتنداری راهبردی» نیاز دارد. توان انجام یک کار، همیشه دلیل انجامدادن آن نیست. نفوذی که مردم کشورهای همسایه آن را اشغال یا تحمیل ببینند، پایدار نخواهد ماند. قدرت ماندگار از رضایت مردم ایران، کارآمدی حکومت، اقتصاد توانمند، دوستان معتبر و همسایگانی باثبات به دست میآید، نه فقط از گسترش میدان نظامی.
جنگی که پایان خود را میشناسد
گفتمان اعتدالی نه از جنگ استقبال میکند و نه برای پایاندادن به آن به هر توافقی تن میدهد. با عزت دفاع میکند تا ایران تحقیر نشود و تجاوز بیپاسخ نماند. با حکمت کشور را اداره میکند تا مردم پیش از دشمن شکست نخورند و قدرت نظامی از هدف سیاسی جدا نشود. با مصلحت راه صلح را باز نگه میدارد، از دشمنتراشی غیرضروری پرهیز میکند و مذاکره و مصالحه را در زمان مناسب به ابزار تبدیل دستاورد نظامی به امنیت پایدار بدل میسازد.
این سه اصل بدون یکدیگر ناقصاند. عزتگرایی بدون حکمتمحوری میتواند به فرسایش کشور بینجامد. حکمت بدون عزت ممکن است به مدیریت عقبنشینی تبدیل شود. مصلحت بدون آن دو نیز به معاملهای کوتاهمدت و فاقد پشتوانه فروکاسته خواهد شد.
دفاعی که طرح صلح ندارد، ممکن است برای ادامه خود هدفهای تازه بسازد. صلحی که پشتوانه دفاع ندارد نیز میتواند فقط وقفهای میان دو تجاوز باشد.
ایرانیان باید بدانند چرا میجنگند، حاکمیت نیز باید بداند چگونه زندگی مردم را در میانه جنگ حفظ کند و با تحقق چه شرایطی شمشیر را به نیام بازمیگرداند. این معنای دفاع بر اساس عزت، حکمت و مصلحت است.
۲۱۹
نظر شما