به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از فرادید؛ دانشمندان در بررسی ۹۱ شیء متعلق به عصر برنز و اوایل عصر آهن که از محوطههای باستانشناسی سراسر یونان به دست آمدهاند، در ۱۳ حلقه و قطعات حلقه، غلظت غیرمعمولی از نیکل پیدا کردند. این ویژگی شیمیایی نشان میدهد که دستکم ۱۰ مورد از این اشیا با احتمال بسیار زیاد از آهن فضایی به دستآمده از شهابسنگها ساخته شدهاند.
بیشتر این حلقهها به فاصله زمانی میان قرن هجدهم تا چهاردهم پیش از میلاد تعلق دارند و از مقبرههای مجلل مرتبط با برخی از مهمترین مراکز تمدن میسِنی به دست آمدهاند.
این یافتهها نشان میدهند آهنی که از فضا به زمین میرسید، صرفاً یک کنجکاوی فناورانه نبود. در مقابل، این ماده فوقالعاده کمیاب احتمالاً عمداً به زیورآلاتی ارزشمند تبدیل میشد که اعضای طبقه حاکم از آنها استفاده میکردند.
سرنخ اصلی، نیکل بود
آهن شهابسنگی معمولاً حاوی مقدار زیادی نیکل است و ممکن است دارای کاماسیت نیز باشد؛ آلیاژی طبیعی از آهن و نیکل که درون سیارکها و دیگر اجرام سیارهای شکل میگیرد.
در میان اشیای بررسیشده، ۱۳ مورد غلظت بالایی از نیکل داشتند. نکته مهم این بود که همه آنها حلقه یا قطعاتی از حلقه بودند.
پژوهشگران نتیجه گرفتند که ۹ مورد به احتمال بسیار زیاد از آهن شهابسنگی ساخته شدهاند و منشأ شهابسنگی یک مورد دیگر نیز بسیار محتمل است. درباره سه حلقه دیگر نیز منشأ شهابسنگی همچنان ممکن دانسته شده، اما برای اثبات قطعی آن به شواهد بیشتری نیاز است.
در مقابل، بیشتر اشیای آهنی دیگر نیکل بسیار کمی داشتند یا اصلاً نیکل نداشتند و بهعنوان اشیایی ساختهشده از سنگآهن زمینی ذوبشده طبقهبندی شدند.
جواهرات نخبگان میسِنی
محل کشف حلقهها نیز سرنخ دیگری درباره اهمیت آنها در اختیار پژوهشگران قرار میدهد. تقریباً تمام نمونههای دارای نیکل بالا از مقبرههای مجلل گنبدی و اتاقکی در مراکز مهم تمدن میسِنی، ازجمله میسِنه، دندرا، واثیو و کاکوواتوس، به دست آمدهاند.
این مقبرهها به افراد ثروتمند و قدرتمند جامعه عصر برنز تعلق داشتند. یک استثنای قابل توجه از نیایشگاه مینوسی آنموسپیلیا در جزیره کرت به دست آمده است؛ جایی که ظاهراً یک حلقه آهنی روی انگشت مردی کشف شد که باستانشناسان او را کاهنی بلندپایه دانستهاند.
برخی از این حلقهها اشیایی بسیار ظریف و پیچیده بودند که در ساخت آنها آهن را با فلزات گرانبهایی مانند طلا، نقره و برنز ترکیب کرده بودند. بعضی از نمونهها نیز احتمالاً بهجای آنکه صرفاً زیورآلات تزئینی باشند، بهعنوان مُهر استفاده میشدند.
گزارش شده است که دو حلقه از یک مقبره در دندرا، درون ظرفی طلایی با نقش اختاپوس پیدا شدند؛ موضوعی که بیش از پیش بر جایگاه بسیار ممتاز این اشیا در زمان دفن تأکید میکند.
تمرکز حلقههای ساختهشده از آهن شهابسنگی در مقبرههای ثروتمندان نشان میدهد این ماده از اهمیت اجتماعی قابلتوجهی برخوردار بوده است. پژوهشگران معتقدند چنین جواهراتی میتوانستند نمادی آشکار از قدرت، ثروت یا جایگاه اجتماعی فرد باشند.
چرا این جواهرات از مد افتادند؟
پژوهشگران هنوز نمیتوانند با اطمینان بگویند چرا استفاده از این نوع زیورآلات از رونق افتاد. این تغییر ممکن است نتیجه تحولات عظیم سیاسی و فرهنگی باشد که با پایان عصر برنز همراه شدند. از سوی دیگر، با افزایش توانایی جوامع در ذوب سنگآهن زمینی، خود آهن بهتدریج بخشی از انحصار و کمیابی سابق خود را از دست داده باشد؛ همان ویژگیای که پیشتر آن را به مادهای مناسب برای جواهرات نخبگان تبدیل میکرد.
براساس این پژوهش، تعداد محوطههای باستانشناسی شناختهشده در شرق مدیترانه که در آنها اشیای آهنی با نیکل بالا شناسایی شدهاند، اکنون بیش از دو برابر شده است.
این یافتهها نشان میدهند که مدتها پیش از آنکه آهن به یکی از رایجترین مواد مورد استفاده تمدن بشری تبدیل شود، فلزی که منشأ آن فراتر از زمین بود، جایگاهی منحصربهفرد در ثروت، قدرت و نمادپردازی جوامع عصر برنز یونان داشته است.
۲۵۹
نظر شما