نام‌ «فرمول یک» از کجا آمده است؟

امیرمسعود عابدین: شاید در نگاه اول، واژه «فرمول» در نام «فرمول یک» ذهن را به سمت فرمول‌های پیچیده ریاضی، شیمی یا نام‌های علمی ببرد. اما واقعیت این نام ماندگار، ساده‌تر و البته منطقی‌تر از آن چیزی است که اغلب هواداران تازه وارد تصور می‌کنند؛ نامی که به یکی از معتبرترین و سریع‌ترین رقابت‌های ورزشی جهان هویت بخشیده است.

مفهوم واقعی «فرمول» در دنیای اتومبیل‌رانی

براساس گزارش Motor۱، ‌ در جهان ورزش‌های موتوری، منظور از «فرمول» همان مجموعه قوانین و ضوابط فنی است. این دسته‌بندی مشخص می‌کند که تیم‌ها مجاز به ساخت چه نوع خودرویی هستند و چارچوب طراحی بدنه، ابعاد، مشخصات موتور و سایر قطعات را تعیین می‌کند. هر تیم فرمول یک خودروی اختصاصی خودش را می‌سازد، اما تمام این ماشین‌ها باید دقیقا طبق دستورالعمل یک کتابچه قانون مشترک طراحی شوند. عدد «۱» نیز نشان‌دهنده جایگاه این مسابقات در بالاترین سطح از چارچوب قوانین فدراسیون بین‌المللی است.

نامی که نزدیک بود چیز دیگری باشد

ریشه شکل‌گیری این نام به دوران پس از جنگ جهانی دوم و سال ۱۹۴۶ بازمی‌گردد. در آن زمان، نهاد ورزشی وابسته به سازمان FIA تدوین مقررات جدید برای مسابقات گرندپری را آغاز کرد. در ابتدا نام‌هایی مانند «فرمول بین‌المللی» (Formula Internationale) و حتی «فرمول A» مطرح شد، اما در نهایت «فرمول یک» گوی سبقت را از بقیه ربود. تصمیم‌گیرندگان بدون درگیر شدن در پیچیدگی‌های تبلیغاتی، ساده‌ترین و مستقیم‌ترین نام را انتخاب کردند تا برتری این مسابقات را در همان نگاه اول نشان دهند.

نخستین قوانین؛ روایتی متفاوت از قوانین امروز

وقتی نخستین فصل مسابقات قهرمانی جهان در سال ۱۹۵۰ آغاز شد، قوانین فنی تفاوت چشمگیری با استانداردهای پیچیده امروز داشت. در آن سال‌ها، تیم‌ها اختیار داشتند تا بین موتورهای بزرگ ۴٫۵ لیتری تنفس طبیعی یا موتورهای ۱٫۵ لیتری سوپرشارژ یکی را انتخاب کنند. نخستین مسابقه رسمی در پیست سیلورستون انگلستان برگزار شد و «جوزپه فارینا» با خودروی آلفارومئو به پیروزی رسید و در نهایت نخستین قهرمان تاریخ فرمول یک نام گرفت. با وجود تغییرات بی‌شمار در طول سال‌ها، جوهره اصلی نام‌گذاری بدون تغییر باقی مانده است.

رابطه فرمول یک با فرمول ۲ و فرمول ۳

وجود رده‌های پایین‌تر مانند فرمول ۲ و فرمول ۳، منطق نام‌گذاری رده اصلی را ملموس‌تر می‌کند. این دو رده به عنوان پله‌های ترقی و سکوی پرتاب رانندگان جوان به سطح اول دنیا عمل می‌کنند. اگرچه نام فرمول یک صرفا بر اساس یک ترتیب عددی ساده انتخاب نشده بود، اما امروزه این سلسله‌ مراتب ساختار کاملا مشخصی به دنیای اتومبیل‌رانی بخشیده است.

۳۲۲