به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، آیت الله سبحانی در مراسم آغاز سال تحصیلی حوزه های علمیه با اشاره به آیه «نفر» بیان داشت: این آیه دو نوع تفسیر دارد؛ یک نوع، تفسیر معروفی است که در کتاب های استدلالی ما آمده است که خطاب به پیامبر اکرم (ص) است و مراد از این «نفر» هم نفر به جهاد است و کسانی که در اینجا هستند خطاب به اصحاب پیامبر است.
بنابر روایت شفقنا، وی افزود: با درنظر گرفتن قیودی که ذکر شد، تفسیر این آیه چنین می شود که مقصود، نفر به جهاد است و شامل کسانی می شود که در خدمت پیامبر هستند (مقیم) و کسانی که به جهاد رفته اند.
او سپس آیه «وَمَا کَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِرُوا کَافَّهً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَهٍ مِنْهُمْ طَائِفَهٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَلِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ» را اینگونه معنا کرد که گروهی در محضر پیامبر اکرم (ص) بمانند و گروهی هم به جهاد بروند، برگردند و اینها را انذار کنند. بنابراین یک گروه «مقیم» و یک گروه «جهادگر» داریم.
وی تصریح کرد: دو ضمیر اول یعنی «لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ» و «وَلِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ» به گروه مقیم و ضمیر سوم « إِذَا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ» به گروه جهادگر اشاره دارد. این تفسیر طبق سیاق قرآن کریم است اما این خلاف ظاهر است. باید به گونه ای آیه را معنا کرد که هرسه ضمیر به یک نفر برگردد نه اینکه دوتای اول به مقیم ها و سومی به جهادگران.
او به تفسیر آیه بر مبنای روایات پرداخت و گفت: در روایت دارد خدمت حضرت عرض می کنند «اختلاف امتی رحمه». اختلاف را به معنای دودستگی معنا می کنند. امام می فرماید: مراد از این اختلاف، دودستگی نیست بلکه «حرکت» است. معلوم می شود که این آیه مربوط به حرکت برای اخذ دانش و علم است. قهرا معنا می شود که ایران عزیز «قم»ی دارد که همه نمی توانند به قم بیایند. باید از هر استان، جمعی به قم بیایند و درس بخوانند و برگردند و انذار کنند. اگر چنین معنا کنیم، هرسه ضمیر به یکی برمی گردد.
آیت الله سبحانی جمع بندی کرد: اولا اختلاف به معنای حرکت و اخذ حدیث است و خطاب تنها به پیامبر و اصحاب پیامبر نیست. مرجع هرسه ضمیر «واحد» است و به حوزه های علمیه باز می گردد که در طول تاریخ تشکیل شده است و آیت الله العظمی حائری در سال ۱۳۰۱ شمسی این حوزه را تشکیل داد و در هر استانی طائفه ای آمدند و تعلیم دیدند تا به استان های خود برگردند که مردم را انذار کنند.
وی سپس خاطرنشان کرد: مانعی ندارد که این آیه دوبار نازل شده باشد؛ یک مرتبه مراد از «نفر»، نفر به جهاد است و مراد این است که مقیمینی از صحابه باشند و ضمیر هم به جهادگران برگردد. نزول مستقل دیگری هم داشته باشد؛ قرآن کریم می فرماید: « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ، أَلَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ، وَوَضَعْنَا عَنْکَ وِزْرَکَ، الَّذِی أَنْقَضَ ظَهْرَکَ، وَرَفَعْنَا لَکَ ذِکْرَکَ». و آیه قبلی که فرمود: « وَالضُّحَیٰ ، وَاللَّیْلِ إِذَا سَجَیٰ ، مَا وَدَّعَکَ رَبُّکَ وَمَا قَلَیٰ وَلَلْآخِرَهُ خَیْرٌ لَکَ مِنَ الْأُولَیٰ، وَلَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَیٰ». سیاق آیه مکّی است که در اوایل بعثت نازل شده است اما زمانی که پیامبر در بستر بیماری و نگران امت بود آیه « وَلَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَیٰ» دوباره نازل شد.
آیت الله سبحانی در بخش دوم سخنان خود بیان کرد: خداوند متعال حوزه علمیه قم را خیلی بابرکت قرار داد؛ انقلاب ما جزئی از برکات این حوزه است. جمهوری اسلامی جزئی از برکات این حوزه است. پیشرفت مردم ایران و غیر ایران مرهون خدمات همین حوزه علمیه است.
او به بیان پیشنهاد و راهکارهایی در رابطه با این حوزه علمیه پرداخت و در نخستین پیشنهاد عنوان کرد: در سالهای گذشته ناخواسته تعطیلات ما زیاد شد که صدمه ای بر آموزش حوزه زد. در برنامه سال جدید باید کاری کرد که تعطیلات کاهش یابد و به هر عنوانی تعطیل نکنیم و اگر بتوانیم بین تحصیل و مسئله دیگر جمع کنیم.
وی به بیان پیشنهاد دوم پرداخته و افزود: تمام تخصصی های موجود در حوزه یادگار مرحوم آیت الله العظمی فاضل است. ایشان تخصص را به وجود آوردند. در آن مقطع قرار شد تخصصی ها در صبح دایر نباشد. صبح برای دروس فقه و اصول ممحض باشد و دروس تخصصی عصر باشد تا فقه و اصول آسیب نبینند.
او بیان کرد: به ما بشارت دادند که رشته تبلیغ هم بر دروس تخصصی افزوده شده است. شما تبلیغ را دست کم نگیرید. فقیه غذا را می پزیم اما انچه فقیه از اندیشه و مطالب آورده است باید خطبا به دست مردم برسانند بنابراین نباید تبلیغ و وعظ را دست کم گرفت.
وی سپس داستانی از آیت الله سیدان از اساتید برجسته خراسان نقل کرد و گفت: ایشان تعریف کردند اوایل، در تهران بودم که ماه رمضان بود. سوار تاکسی شدن و دیدم نوار مرحوم آقای کافی را گذاشته است. راننده به من گفت اگر این آخوند نبود من تا بحال «آب» را خورده بودم. اینکه من در ماه رمضان آب نخورده ام و روزه گرفته ام بخاطر مواعظ این آقاست.
او تاکید کرد: آقای اعرافی باید با درایت بحث تبلیغ را مانند سایر دروس تخصصی را اداره کنند.
این مرجع تقلید برای ارتباط حوزه با خارج از کشور گفت: حوزه ما نباید در یک منطقه جامد باشد. باید در هرسال موضوعی بین المللی را مطرح کنیم و در سمیناری از حوزه های خارج از کشور دعوت کنیم تا حوزه در تلاقی با خارج باشد.
وی سپس موضوعاتی را پیشنهاد کرد: مثلا کلمات «رب»، «اله» و «عباده» چه معنا دارد؟ اینها مصطلحاتی است که ما را با وهابیت کنار می کند. می توان از محققین داخلی و خارجی در این مسئله دعوت کرد.
او افزود: «بدعت» موضوع دیگری است که می توان موضوعا و حکما مطرح نمود و از محققین حوزه داخلی و خارجی و اهل سنت دعوت کنیم. «احکام السفر» موضوع سومی است. ما سابقا ۳۸ حکم برای سفر پیدا کردیم.
آیت الله سبحانی درپایان بیان کرد: خوشحال و خرسند هستیم که فیضیه به حالت اول خود بازگشت. سابقا نوعی غربت احساس می کردند. الحمدلله با سیاست آقای اعرافی، مرکز، قیضیه و دارالشفاء و مدرسه آیت الله گلپایگانی است و جاهای دیگر به اینجا متصل هستند. مرکزیت اینجا باید حفظ شود.
۲۹۲۱۸
نظر شما