چند وقت پیش برای انجام یک کار علمی و تحقیقاتی به چند کشور سفر کردم. آنچه بیش از هر چیز برایم جالب بود، نه برجهای پرزرقوبرق، نه فرودگاه مدرن و نه امکانات گردشگری، بلکه نظم و امنیت سیستم حملونقل شهری و فرودگاهی بود که در فرودگاهها و تاکسیهای این کشورها حاکم بود.
در فرودگاههای کشورهای پیشگفته، خبری از صفی از خودروهای ناشناس، واسطهها، دلالها، انواع خودروهای شخصی و افرادی که مسافر را برای سوار شدن به خودروهای مختلف ترغیب کنند، نبود. تاکسیها کاملاً مشخص، قابل شناسایی و تحت نظارت بودند.
وقتی مسافر سوار تاکسی میشود، چند اصل بسیار ساده اما بسیار مهم امنیتی و مالی و غیره جاری است:
۱- دوربین داخل خودرو، تاکسیمتر، دستگاه کارتخوان و سامانه ثبت مشخصات سفر فعال و در معرض دید مسافر است.
۲- اطلاعات سفر نیز به گونهای در یک نظام نظارتی از ناحیه پلیس، شهرداری و تاکسیرانی قابل رصد است؛ به نحوی که مسافر میداند چه خودرویی، با چه مشخصاتی و تحت چه نظارتی او را جابهجا میکند و هزینه سفر نیز بدون چانهزنی و نگرانی محاسبه و پرداخت میشود؛ به گونهای که احساس نکند مورد اجحاف واقع شده است.
سؤال اول، جدی و مهم، از شورای شهر، شهردار و پلیس این است:
چرا چنین نظام ساده و قابل اجرایی در تهران، بهخصوص در فرودگاهها، ایجاد نشده و نمیشود؟
در فرودگاهها و داخل شهر تهران، مسافر معمولاً گاهی با انبوهی از خودروها و افراد مواجه است؛ تاکسی، خودروهای شخصی، پیک، موتورسیکلت، تاکسی اینترنتی و حتی افرادی که در مبادی ورودی شهر و فرودگاه برای جذب مسافر فعالیت میکنند.
از سوی دیگر، امروز شاهد حمل مسافر با موتورسیکلتهایی هستیم که اساساً برای جابهجایی مسافر طراحی نشدهاند و در بسیاری از موارد، مسافر حتی نمیداند راننده چه کسی است، آیا صلاحیت لازم را دارد یا خیر، وسیله نقلیه چه سابقهای دارد و در صورت وقوع حادثه یا سرقت، دقیقاً باید به چه مرجعی مراجعه کند.
این وضعیت فقط مسئله «تاکسی» نیست؛ موضوع، امنیت شهروند و گردشگر، حقوق مصرفکننده، سلامت حملونقل شهری و اعتبار پایتخت کشور است. مسئول این وضعیت نابسامان چه نهادی است؟
طبیعی است که مسئولیت میان چند دستگاه تقسیم شود:
الف- شهرداری و سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی، مسئول ساماندهی و نظارت بر حملونقل عمومی شهری هستند.
ب- شورای اسلامی شهر تهران نیز در مقام سیاستگذاری، تصویب مقررات و نظارت بر عملکرد مدیریت شهری، نمیتواند نسبت به وضعیت حملونقل و امنیت مسافران بیتفاوت باشد.
ج- پلیس راهور و نیروی انتظامی نیز در حدود صلاحیتهای قانونی خود، مسئول نظارت بر تردد، احراز تخلفات و اجرای مقررات مربوط به وسایل نقلیه و امنیت عمومی هستند.
و در فرودگاهها، با توجه به اهمیت ویژه این مبادی ورودی کشور، دستگاههای متولی فرودگاه و نهادهای امنیتی و انتظامی نیز نقش مستقیم دارند.
بنابراین سؤال این نیست که «چه کسی مسئول است؟»
سؤال دوم و مهمتر این است: چرا این دستگاهها، با وجود امکانات فناوری امروز، یک سامانه یکپارچه و قابل نظارت برای حملونقل مسافر ایجاد نمیکنند؟
راهحل پیچیده نیست. میتوان برای تمام تاکسیهای رسمی و حتی خدمات حملونقل اینترنتی، یک استاندارد واحد تعریف کرد:
-
مشخصات راننده و خودرو کاملاً ثبت و قابل شناسایی باشد؛
-
دوربین استاندارد داخل خودرو، با رعایت حریم خصوصی، نصب شود؛
-
تاکسیمتر یا سامانه محاسبه رسمی کرایه وجود داشته باشد؛
-
پرداخت الکترونیکی امکانپذیر باشد؛
-
مسیر و مشخصات سفر در سامانه ثبت شود؛
-
خودروهای فاقد مجوز از مبادی فرودگاهی و پایانهها اجازه جذب مسافر نداشته باشند؛
-
حمل مسافر با موتورسیکلت فقط در صورت وجود مجوز و استانداردهای مشخص و قابل نظارت امکانپذیر باشد؛
-
مسافر بتواند با یک کد یا QR، مشخصات راننده و خودرو را مشاهده کند؛
-
در صورت شکایت، امکان شناسایی فوری خودرو و راننده وجود داشته باشد.
این اقدامات نهتنها امنیت مسافر را افزایش میدهد، بلکه از رانندگان قانونمند نیز حمایت میکند و زمینه فعالیت دلالان و خودروهای فاقد مجوز را کاهش میدهد.
تهران شایسته چنین وضعی نیست. تهران پایتخت ایران و یکی از مهمترین دروازههای ورود گردشگران و مسافران خارجی است.
امنیت مسافر نباید وابسته به شانس او در انتخاب خودرو باشد.
مسافر باید وقتی سوار تاکسی میشود، بداند در یک سیستم رسمی، شفاف و قابل نظارت قرار گرفته است؛ نه اینکه نگران باشد چه کسی پشت فرمان نشسته، کرایه چقدر خواهد شد و اگر اتفاقی افتاد، چگونه میتوان راننده را شناسایی کرد.
امروز فناوری این امکان را فراهم کرده است که دوربین، تاکسیمتر، کارتخوان، موقعیت مکانی و مشخصات راننده در یک سامانه یکپارچه ثبت شود.
بنابراین مطالبه شهروندان از شهرداری تهران، شورای اسلامی شهر تهران، پلیس و مدیریت فرودگاهها روشن است:
سؤال سوم این است که چرا برای ایجاد یک نظام هوشمند، شفاف و امن حملونقل مسافر اقدام نمیکنید؟
امنیت مسافر امتیاز نیست؛ حق اوست. تهران به تاکسیهایی نیاز دارد که نهتنها در خیابان دیده شوند، بلکه راننده، خودرو، کرایه و سفر آنها نیز آنلاین توسط پلیس و شهرداری قابل شناسایی و نظارت باشد.
تهران باید شهری باشد که مسافر در آن با آرامش سوار تاکسی شود، مسیر خود را طی کند و بدون نگرانی از جان، مال و حقوق خود، به مقصد برسد.
این حداقل انتظاری است که از پایتخت یک کشور و از دستگاههای مسئول آن میرود.
سؤال از مسئولان ساده است:
وقتی فناوری امروز امکان شناسایی راننده، ثبت سفر، محاسبه کرایه و نظارت بر خودرو را فراهم کرده است، چرا مسافر در پایتخت هنوز باید برای پیدا کردن یک وسیله نقلیه امن، به شانس خود متکی باشد؟
امنیت مسافر و گردشگر، لطف یا امتیاز نیست؛ وظیفه حاکمیت شهری و مطالبه قانونی شهروندان است.
تهران به «تاکسیهای بیشتر»، بیش از هر چیز به تاکسیهای قابل شناسایی، قابل نظارت و قابل اعتمادتر نیاز دارد.
سؤال سوم؛ از مسئولان انتظار میرود به جای پاسخهای کلی درباره «ساماندهی»، بهصورت شفاف اعلام کنند:
چه نهادی مسئول اجرای این نظام است؟ چه مقرراتی باید اصلاح شود؟ چه بودجهای لازم است؟ و این طرح چه زمانی اجرا خواهد شد؟
فرودگاه، نخستین نقطه مواجهه بسیاری از گردشگران و مسافران با تهران است.
امنیت مسافر، شفافیت کرایه و قابلیت شناسایی راننده، امتیاز تجملاتی یک شهر پیشرفته نیست؛ بلکه بخشی از حکمرانی مطلوب شهری و حمایت از حقوق شهروندان است.
مطالبه از مسئولان، صرفاً گلایه از نابسامانی موجود نیست؛ بلکه درخواست اجرای یک نظام مشخص، شفاف و قابل نظارت برای حملونقل مسافر در تهران و بهویژه فرودگاههاست.
شایسته است شهرداری تهران و سازمان تاکسیرانی:
۱. تمام خودروهای مجاز حمل مسافر، دارای هویت و مشخصات ظاهری کاملاً قابل تشخیص باشند و خودروهای فاقد مجوز اجازه فعالیت در مبادی مهم شهر و فرودگاهها را نداشته باشند.
۲. برای تاکسیها، تاکسیمتر و پرداخت الکترونیکی اجباری شود و مسافر پیش یا حین سفر بتواند از میزان تقریبی کرایه مطلع باشد. شهرداری و بانک دریافتکننده وجه و دارایی نیز از آن اطلاع داشته باشند.
۳. نصب دوربین استاندارد داخل تاکسیها، با رعایت حریم خصوصی و امکان دسترسی قانونی مراجع ذیصلاح در صورت وقوع جرم یا حادثه، بررسی و اجرا شود تا پلیس و تاکسیرانی بهصورت آنلاین آن را رصد کنند.
۴. اطلاعات راننده، خودرو، مسیر و زمان سفر در یک سامانه یکپارچه و قابل رصد ثبت شود تا در صورت سرقت، تهدید، آزار، کلاهبرداری یا حادثه، امکان شناسایی فوری وجود داشته باشد.
لازم است شورای اسلامی شهر تهران به جای پرداختن صرف به مسائل روزمره، اجرای این طرح را به عنوان یک برنامه مشخص برای ارتقای امنیت حملونقل شهری مطالبه و بر عملکرد شهرداری نظارت کند.
از نیروی انتظامی و پلیس راهور نیز انتظار میرود نسبت به فعالیت خودروها و موتورسیکلتهای فاقد مجوز برای حمل مسافر، بهویژه در فرودگاهها، پایانهها و نقاط پرتردد، نظارت جدی و مستمر داشته باشند و با فعالیتهای غیرمجاز، واقعاً یکبار و برای همیشه برخورد و بساط آنان را جمع کنند.
از مدیریت فرودگاههای تهران نیز باید خواست که ورود و فعالیت خودروهای حمل مسافر را ساماندهی کند تا مسافر، بهخصوص مسافر خارجی، به محض خروج از سالن فرودگاه با افراد ناشناس و واسطههای متعدد مواجه نشود.
*وکیل پایه یک دادگستری
۴۷۴۷
نظر شما