عرضه گسترده سیم و کابلهای ارزانقیمت با نامها و نشانهای فریبنده. بررسیهای میدانی نشان میدهد که در پسِ تخفیفهای وسوسهانگیز برخی فروشندگان، تقلبهای گستردهای از جمله کمفروشی در مس و استفاده از عایقهای بازیافتی پنهان است؛ روندی خطرناک که ساختمانهای نوساز را به کانونهای بالقوه آتشسوزیهای خاموش تبدیل میکند.
تله تخفیف در بازار برق؛ کابلهایی که زیر قیمت مس فروخته میشوند!
طی ماههای اخیر، با رشد شدید بهای مس در بازارهای جهانی، تالار بورس کالا و بهدلیل تورم، هزینه تمامشده ملزومات الکتریکی جهش چشمگیری داشته است. با این حال، گشتی در راسته بازارهای سنتی برق یا تبلیغات فضای مجازی، تفاوت قیمتهای فاحشی را برملا میکند؛ اختلافی گاه تا ۳۰ الی ۴۰ درصد زیر قیمت کارخانههای استاندارد. اما یک کلاف سیم چگونه میتواند از ارزش ذاتی مس خام بهکاررفته در آن ارزانتر تمام شود؟ پاسخ این معما در خطوط تولید زیرپلهای و کارگاههای غیرمجازی نهفته است که با دستکاری فیزیکی هادی، محصولی غیراستاندارد اما به ظاهر نو تولید میکنند.
کارشناسان صنعت برق هشدار میدهند خریداران برای در امان ماندن از دام کالاهای تقلبی، قیمتهای بازار را با برندهای معتبر بسنجند. شرکت صنعتی خراسان افشارنژاد به عنوان یکی از قدیمیترین و اصیلترین تولیدکنندگان کشور، همواره نماد پایبندی به استانداردهای ملی بوده است؛ از این رو، استعلام جدیدترین لیست قیمت سیم و کابل خراسان افشارنژاد از نمایندگی معتبر، مطمئنترین خطکش برای سنجش اصالت کالا و واقعیبودن نرخهای بازار به شمار میرود.
شگردهای پنهان تولید کابلهای غیرمجاز؛ چهچیزی درون دیوارها دفن میشود؟
کاهش هزینه در کارگاههای زیرزمینی معمولاً با روشهایی صورت میگیرد که برای یک خریدار عادی یا حتی مجری ساختمان، بدون تجهیزات آزمایشگاهی قابل تشخیص نیست.
۱. تقلب در سطح مقطع و قطر واقعی مس
یکی از رایجترین شگردها، تولید کابلهایی با برچسب سطح مقطع بالاتر از واقعیت است؛ به عنوان نمونه، سیمی با مقطع واقعی ۱.۸ میلیمتر مربع، با نام تجاری سیم ۲.۵ بستهبندی و فروخته میشود. تولیدکننده برای پنهان کردن این کمبود، ضخامت پلاستیک روکش را افزایش میدهد تا کلاف در ظاهر قطور و سنگین به نظر برسد، در حالی که در باطن، مقدار مس به شدت کاهش یافته است.
۲. ورود هادیهای آلیاژی و خطر ذوب شدن در اوج مصرف
خطرناکترین تقلب در بازار، استفاده از سیمهای آلومینیومی با روکش بسیار نازک مس (معروف به کابلهای CCA) به جای مس خالص است. آلومینیوم رسانایی الکتریکی کمتری نسبت به مس دارد و به سرعت در محل اتصالات کلید و پریز دچار اکسیداسیون، جرقه و افت ولتاژ میشود. با روشن شدن همزمان کولرهای گازی در فصل گرما، این هادیها توان عبور آمپراژ را نداشته و به یک المنت حرارتی برافروخته تبدیل میشوند.
۳. پیویسیهای ضایعاتی؛ دودی که فرصت فرار نمیدهد
در کابلهای ارزانقیمت، به جای گرانولهای استاندارد و خودخاموششونده، از ضایعات بازیافتی پلاستیک به همراه مقادیر زیاد پودر کربنات کلسیم استفاده میشود. این روکشها با کوچکترین حرارت شعلهور شده و گاز بسیار سمی هیدروژن کلرید متصاعد میکنند که بر اساس آمارهای آتشنشانی، عامل اصلی خفگی ساکنان پیش از سوختگی در حوادث ساختمانی است.
«بررسی پروندههای آتشسوزی در مناطق شهری نشان میدهد که بیش از ۵۰ درصد حوادث ناشی از الکتریسیته، مستقیماً به کابلهای غیراستاندارد با مقاومت اهمی بالا مربوط است. کابل نامرغوب مانند فیوزی عمل میکند که هیچگاه نمیپرد و در سکوت کامل، دیوارهای سازه را به خاکستر مینشاند.»
معادله ساده ریاضی؛ چرا تولید کابل ایمن با نرخهای حراجی ناممکن است؟
برای پی بردن به ناسالم بودن قیمتهای ارزان، نیازی به تخصص پیچیده فنی نیست. هر کلاف ۱۰۰ متری سیم استاندارد سایز ۲.۵ باید تقریباً ۲ تا ۲.۲ کیلوگرم وزن داشته باشد که حدود ۱.۸ کیلوگرم آن را مس آنیلشده تشکیل میدهد. وقتی قیمت هر کیلوگرم مس در بورس کالا مشخص است، با یک ضرب ساده میتوان دریافت که هزینه مس خام به تنهایی از قیمت تمامشده کلافهای تقلبی بازار بیشتر است. سودی که تولیدکنندگان زیرپلهای کسب میکنند، دقیقاً همان مابهالتفاوت هزینهای است که از وزن مس و ایمنی جان مردم کاستهاند.
چکلیست راستیآزمایی؛ چگونه فریب بازار را نخوریم؟
سازندگان، مهندسان ناظر و خریداران خرد میتوانند با چند گام کاربردی، خطر ورود تجهیزات جعلی به کارگاههای ساختمانی را به صفر برسانند:
- سنجش وزن کلاف در بدو ورود: وزن یک کلاف سیم استاندارد ۱.۵ نباید از ۱.۸ کیلوگرم و سیم ۲.۵ از ۲.۸ کیلوگرم کمتر باشد. وزنهای کمتر نشانهای قطعی از کمفروشی در مس یا ضخامت عایق است.
- استعلام پیامکی کد ده رقمی: نشان استاندارد به تنهایی ضامن کیفیت نیست؛ کد ده رقمی درجشده ذیل علامت استاندارد باید به سرشماره ۱۰۰۰۱۵۱۷ پیامک شود تا اصالت پروانه کارخانه تأیید گردد.
- تهیه اقلام از مبادی توزیع رسمی: کابلهای ارزان معمولاً به صورت فلهای و بدون فاکتورهای رسمی ارائه میشوند. خرید از عاملیتهای معتبر توزیع که پیشفاکتور رسمی و ضمانتنامه آزمایشگاهی ارائه میدهند، سد محکمی در برابر ورود کالای قاچاق و تقلبی به پروژههاست.
پرسشهای بیپاسخ در ذهن خریداران تأسیسات الکتریکی
۱. آیا استفاده از سیم ارزانقیمت در نقاط کممصرف مانند لامپهای LED مجاز است؟
خیر. حتی برای مصارف کم، سیم غیراستاندارد به دلیل ناخالصی در مس دچار شکستگی فیزیکی در لولهها شده و به دلیل عایق شکننده، در برابر نوسانات ناگهانی شبکه سوراخ میشود و خطر نشتی جریان به اسکلت فلزی ساختمان را ایجاد میکند.
۲. تفاوت ظاهری سیم استاندارد با سیم نامرغوب در چیست؟
مس خالص نرم است و بعد از چند بار خم شدن نمیشکند، رنگ آن کاملاً سرخ و براق است و سیاه یا کدر نیست. همچنین اگر روکش سیم استاندارد را ببرید، رشتههای مسی دقیقاً در مرکز روکش قرار دارند و عایق به راحتی و بدون چسبیدن به مس جدا میشود.
۳. آیا سازندگان در برابر حوادث ناشی از کابل غیراستاندارد مسئولیت حقوقی دارند؟
بله. طبق مقررات ملی ساختمان و آرای قضایی حوادث کارگاهی و ساختمانی، در صورت اثبات بهکارگیری مصالح برقی غیرمجاز و فاقد گواهینامه معتبر، مجری، مهندس ناظر و مالک در جبران خسارات جانی و مالی وارده مسئول شناخته میشوند.
۳۳۳
نظر شما