به گزارش خبرآنلاین، شبکه خبری «الجزیره» در گزارشی پیرامون وضعیت ترانزیت انرژی در خلیج فارس نوشت که با وجود تلاش‌های ایران برای انسداد تنگه هرمز و حمله به شناورها، صادرات نفت خاورمیانه بار دیگر به سطوحی فراتر از زمان آغاز درگیری‌ها در ۹ اسفند گذشته بازگشته است.
بر اساس داده‌های اولیه موسسه ردیابی دریایی کپلر، صادرات نفت خام منطقه در واپسین هفته سپتامبر در چهار روز متوالی از سطح پیش از جنگ فراتر رفت و به ارقامی میان ۱۹.۵ تا ۲۲.۵ میلیون بشکه در روز رسید؛ آماری که پیش از جنگ میانگین ۱۸ میلیون بشکه را ثبت کرده بود.
تاکنون این جهش صادراتی عمدتاً به عملیات پرهزینه اسکورت نفتکش‌ها توسط ناوگان دریایی آمریکا و افزایش چشمگیر انتقال کشتی‌به‌کشتی (STS) برای در امان ماندن از موشک‌ها و پهپادهای ایرانی نسبت داده می‌شد.
با این حال، باقی ماندن قیمت‌های جهانی نفت در سطوح بسیار بالا، به‌ویژه معامله نفت برنت در محدوده ۱۰۱ دلار و نفت وست‌تگزاس در کانال ۹۰ دلار، این پرسش را ایجاد کرده که چرا افزایش عرضه نتوانسته التهاب بازار را فرو بنشاند.
هفته گذشته، میشل بروهارد، مدیر بخش سیاست‌گذاری و ریسک ژئوپلیتیک در موسسه کپلر فرضیه متفاوتی را در گفت‌وگو با روری جانستون، تحلیلگر انرژی مطرح ساخت و ادعا کرد که شاید کشورهای حوزه خلیج فارس مبالغی را برای عبور محموله‌های خود به ایران پرداخت می‌کنند.
این تحلیلگر مدعی شد که گمان می‌رود عوارضی برای عبور امن شناورها پرداخت می‌شود و این کشورها آگاهند که ادامه اسکورت نظامی توسط آمریکا یا پرداخت ۱۰ تا ۲۰ درصد ارزش محموله‌ها به ایران پایدار نیست، از این رو مسابقه‌ای شتابان برای خروج هرچه سریع‌تر نفت پیش از آغاز مجدد دور تازه درگیری‌ها به راه افتاده است.
آیا شواهد معتبری مبنی بر دریافت عوارض در تنگه هرمز وجود دارد؟
این ادعاها از سوی منابع مستقل تایید نشده و بروهارد نیز آن را در قالب یک احتمال مطرح کرده است، اگرچه نشریه تخصصی «لویدز لیست» نیز در اوایل بهار از تلاش‌های سپاه پاسداران برای ایجاد یک ایستگاه بازرسی و عوارضی جهت کنترل تردد در تنگه خبر داده بود.
از سوی دیگر، واشنگتن همواره تاکید کرده است که طبق هرگونه توافق آتی، به ایران اجازه دریافت عوارض داده نخواهد شد.
عبدالخالق، رئیس مرکز مطالعات دریایی دانشگاه جان مورز لیورپول در گفت‌وگو با الجزیره تصریح کرد که فرضیه پرداخت هزینه عبور، حتی در صورت صحت، بیشتر شبیه به یک «سازوکار امنیتی غیررسمی» است تا یک عوارض رسمی دریانوردی.
به گفته این استاد حقوق بین‌الملل، هیچ سند و مدرک علنی دال بر وجود یک سیستم رسمی و دولتی برای اخذ عوارض از سوی تهران وجود ندارد و کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل متحد (UNCLOS) نیز با تضمین حق عبور ترانزیت از تنگه‌های بین‌المللی، هرگونه اخذ عوارض رسمی را از منظر حقوقی با چالش جدی مواجه می‌سازد.
در نقطه مقابل، وزارت خزانه‌داری آمریکا ماه گذشته شرکتی فعال در حوزه رمزارز موسوم به بیت‌بانک را به اتهام تسهیل انتقال وجوه به «اداره خدمات دریانوردی امن هرمز» (نهادی که واشنگتن مدعی است برای اخذ وجوه عبور کشتی‌ها تشکیل شده) تحریم کرد.
کریس بیچام، تحلیلگر ارشد بازار در موسسه آی‌جی گروپ نیز معتقد است در خاورمیانه بسیاری از تحرکات پشت پرده صورت می‌گیرد، از عملیات اسکورت پنهانی توسط ناوهای آمریکایی تا دریافت‌های مالی غیرعلنی.
دلایل دیگر افزایش قیمت نفت خام در بازارهای جهانی چیست؟
در داخل ایران، مقامات ارشد نظامی هرگونه ادعا مبنی بر بازگشت اوضاع به روال عادی و از دست رفتن کنترل بر تنگه هرمز را به شدت رد می‌کنند.
دریادار علی فدوی، از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران روز یکشنبه با اشاره به وضعیت تردد دریایی تاکید کرد که تنها ۳ تا ۴ میلیون بشکه نفت در روز از مسیر تحت نظارت ناوهای آمریکایی تردد می‌کند و این حجم در مقایسه با ترافیک پیش از جنگ که شاهد عبور روزانه ۱۲۵ فروند کشتی تجاری غول‌پیکر بود، رقمی کاملاً «ناچیز» محسوب می‌شود.
هم‌زمان با این اظهارات، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) روز دوشنبه گزارش داد که نیروهای نظامی ایران به یک نفتکش در حال عبور از تنگه دستور داده‌اند مسیر خود را برگرداند، در غیر این صورت هدف حمله قرار خواهد گرفت؛ هشداری که نشان می‌دهد خطر برخورد نظامی همچنان پابرجاست.
به عقیده تحلیلگران، بخش عمده‌ای از پرشمار نشان داده شدن آمار صادرات ناشی از تغییر مسیرهاست؛ به‌طوری‌که هم‌اکنون حدود ۴۰ درصد از نفت صادراتی منطقه هرمز را به طور کامل دور می‌زند و از طریق خطوط لوله شرق به غرب عربستان و امارات به بنادر دریای سرخ و دریای عمان منتقل می‌شود، علاوه بر اینکه نفتکش‌های بسیاری با خاموش کردن سامانه‌های ردیابی خودکار (AIS) اقدام به حمل نفت می‌کنند.
بیچام، کارشناس بازار سرمایه در پایان یادآور شد که فراتر از فرضیه پرداخت عوارض، ریشه اصلی ماندگاری قیمت‌ها در کانال‌های بالا، «بحران ظرفیت کشتیرانی» و هزینه‌های فزاینده بیمه است.
وی تصریح کرد که سیستم شاتل و جابه‌جایی کشتی‌به‌کشتی در خلیج فارس اگرچه نفت را خارج می‌کند، اما شمار زیادی از نفتکش‌های جهان را درگیر ساخته و نرخ کرایه حمل دریایی را جهش داده است، در حالی که خریداران آسیایی نیز ناچار به خرید از فواصل دورتر با زمان ترانزیت طولانی‌تر شده‌اند؛ بحرانی ساختاری که حل آن بسیار زمان‌بر است، زیرا کشتی‌های غول‌پیکر یک‌شبه ساخته نمی‌شوند.
نظر شما