نگار علی- بررسی‌های صورت گرفته حاکی از آن است که ویدئوی وایرال افرادی که در ساحل هرمز جعبه‌هایی شبیه بسته‌بندی آیفون جمع‌آوری می‌کنند، با شواهد موجود، محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی است؛ اما ادعای پیدا شدن آیفون از محموله کشتی غرق‌شده «GFS Pride» تاکنون به‌طور مستقل تأیید نشده است. اصل غرق‌شدن کشتی واقعی است، ولی نمی‌توان صحت همه ویدئوهای منتشرشده درباره جمع‌آوری کالاهای آن را تأیید کرد.
حکم: نادرست
ادعای اول: آیفون‌ها پس از غرق‌شدن کشتی به ساحل هرمز رسیدند
پس از انتشار خبر غرق‌شدن کشتی کانتینربر «GFS Pride» در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ویدئوهایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که مدعی بودند مردم و ماهیگیران در حال جمع‌آوری آیفون‌ها و دیگر کالاهای محموله کشتی هستند. یکی از ویدئوهای پربازدید، ده‌ها نفر را در ساحل و در حال برداشتن جعبه‌هایی شبیه بسته‌بندی گوشی نشان می‌داد.
روزنامه بریتانیایی «تلگراف» نیز در گزارشی در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ با عنوان «ایرانی‌ها آیفون‌های جدید شناور در تنگه هرمز را جمع می‌کنند»، به روایت‌هایی درباره جمع‌آوری کالاهای شناور، از جمله آیفون و عطر، پرداخت. بااین‌حال، انتشار این گزارش به‌تنهایی به معنای تأیید مستقل اصالت تمام ویدئوهای منتشرشده نیست.
بررسی اول: منشأ ویدئوی جمع‌آوری جعبه‌ها چه بود؟
روزنامه لبنانی «النهار» در گزارش راستی‌آزمایی خود در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، منشأ یکی از ویدئوهای پربازدید را بررسی کرد. بر اساس این بررسی، ویدئو نخستین بار در ۱۶ اکتبر در حساب اینستاگرامی «nativ0ra» منتشر شده بود؛ حسابی که در توضیح ویدئو نوشته بود: «بالاخره آیفون‌ها به ساحل سرخ هرمز رسیدند.»
نکته مهم این است که همان حساب، محتوای خود را با برچسب «AI Content» مشخص کرده و در معرفی‌اش از «هنر هوش مصنوعی و داستان‌های سینمایی از خیال» نام برده بود.
النهار همچنین ویدئو را با ابزار تشخیص محتوای مصنوعی «Hive» بررسی کرد. این ابزار احتمال تولید آن با هوش مصنوعی را ۹۹٫۹ درصد برآورد کرد. این عدد به‌تنهایی اثبات قطعی نیست، اما در کنار منشأ انتشار و برچسب صریح حساب منتشرکننده، شواهد محکمی برای مصنوعی‌بودن همین ویدئو به دست می‌دهد.
نتیجه بررسی اول: ویدئوی مشخصی که جمع‌آوری جعبه‌های شبیه آیفون در ساحل را نشان می‌دهد، بر اساس شواهد موجود ساخته‌شده با هوش مصنوعی است.
بررسی دوم: آیفون‌ها واقعاً از محموله کشتی غرق‌شده پیدا شدند؟
روزنامه «The National» در گزارش ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ درباره غرق‌شدن کشتی، تأکید کرد که تصاویر و ویدئوهای مربوط به قایق‌های کوچک و جمع‌آوری محموله‌ها به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند. به گفته این رسانه، محل و زمان ضبط برخی تصاویر و ارتباط آن‌ها با کشتی «GFS Pride» مشخص نیست.
از سوی دیگر، ظرفیت کشتی ۲۸۲۴ کانتینر استاندارد اعلام شده بود، اما فهرست رسمی محموله آن در گزارش منتشرشده در دسترس نبود. بنابراین، از روی ظرفیت کشتی یا تصاویر کانتینرهای شناور نمی‌توان نتیجه گرفت که محموله آن شامل آیفون بوده است.
نتیجه بررسی دوم: شواهد موجود برای تأیید مستقل پیدا شدن آیفون از محموله کشتی کافی نیست. این به معنای اثبات قطعی پیدا نشدن هیچ گوشی نیست؛ بلکه یعنی ادعا هنوز تأیید نشده است.
بررسی سوم: خبر غرق‌شدن کشتی جعلی بود؟
برخلاف ادعای مربوط به آیفون‌ها، اصل حادثه دریایی در گزارش‌های خبری منتشر شده است. طبق گزارش «The National»، کشتی کانتینربر «GFS Pride» با پرچم سنگاپور پس از وقوع آتش‌سوزی غرق شد و هر ۲۱ خدمه آن بدون آسیب تخلیه شدند.
بااین‌حال، واقعی‌بودن حادثه به معنای واقعی‌بودن تمام تصاویر و روایت‌هایی نیست که بعداً به آن نسبت داده شدند. ممکن است یک خبر واقعی، زمینه انتشار تصاویر ساختگی یا ویدئوهای تأییدنشده را فراهم کند.
نتیجه بررسی سوم: ساعتی پییش از اتشار ویدئوها یک کشتی حامل کانتینرها در تنگه ترمز دچار حادثه امنیتی شد اما هنوز تایید رسمی و خبر مستندی درباره حمل آیفون در این کشتی منتشر نشده است
جمع‌بندی فکت‌چک
شواهد بررسی‌شده سه نتیجه دارند: نخست، ویدئوی مشخص جمع‌آوری جعبه‌های شبیه آیفون در ساحل، با توجه به منشأ انتشار، برچسب حساب منتشرکننده و نتیجه ابزار تشخیص هوش مصنوعی، ساختگی ارزیابی می‌شود. دوم، ارتباط ویدئوهای دیگرِ جمع‌آوری کالا با کشتی «GFS Pride» به‌طور مستقل تأیید نشده است. سوم، اصل غرق‌شدن کشتی واقعی است، اما فهرست رسمی محموله در اطلاعات بررسی‌شده مشخص نیست.
بنابراین، ادعای «جمع‌آوری آیفون‌هاس شناور روی آب از سوی مردم و لنج‌ها» بر اساس ویدئوی وایرال‌شده قابل تأیید نیست و ویدئوهای وایرال‌شده با مضمون این ادعا، حکم «نادرست» دریافت می‌کنند.
نظر شما