بازار ارز ایران در ماه‌های اخیر بار دیگر با افزایش قابل توجه قیمت دلار مواجه شده است؛ روندی که در کنار تحولات سیاسی و افزایش تنش‌های ایران و آمریکا، پرسش‌هایی جدی درباره عملکرد سیاستگذار پولی و نحوه مدیریت بازار ارز ایجاد کرده است. در این میان، مداخله بانک مرکزی از ۱۱ مهرماه و عرضه دلار در شرایطی که قیمت هر اسکناس آمریکایی به محدوده ۲۷۰ هزار تومان رسیده بود، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا سیاستگذار از ابتدا محدوده مشخصی را برای نرخ ارز در نظر گرفته بود و اساساً چرا زودتر وارد بازار نشد؟
کامران سلطانی، دبیر پیشین کانون صرافان ارز، در گفت‌وگو با خبرآنلاین معتقد است تأخیر بانک مرکزی در مداخله می‌تواند نشانه‌ای از هدف‌گذاری نرخ ۲۷۰ هزار تومانی باشد. از نگاه او، افزایش نرخ ارز علاوه بر تأثیرپذیری از تحولات سیاسی و انتظارات بازار، با سیاست‌های اقتصادی دولت و نیاز به جبران کسری بودجه نیز ارتباط دارد. سلطانی در عین حال معتقد است ثبات اخیر بازار ارز موقتی است و روند تضعیف ارزش پول ملی تا پایان سال ادامه خواهد داشت.
کامران سلطانی، دبیر پیشین کانون صرافان ارز، در گفت‌وگو با خبرآنلاین با اشاره به روند افزایشی قیمت دلار در ماه‌های اخیر، معتقد است تحولات سیاسی و عملکرد سیاستگذار هر دو در شکل‌گیری این روند نقش داشته‌اند. به گفته او، افزایش نرخ ارز که از شهریورماه آغاز شد، در مهرماه نیز ادامه پیدا کرد و تا روز ۱۱ مهر، یعنی زمان آغاز مداخله بانک مرکزی و عرضه دلار، قیمت هر دلار آمریکا به حدود ۲۷۰ هزار تومان رسید.
سلطانی با اشاره به تأثیر تنش‌های ایران و آمریکا بر انتظارات فعالان بازار، تأکید می‌کند که تحولات سیاسی تنها عامل افزایش نرخ ارز نبوده و عملکرد سیاستگذار نیز در تداوم این روند مؤثر بوده است. از نظر او، بانک مرکزی امکان مداخله زودتر را داشت، اما ترجیح داد زمانی وارد بازار شود که قیمت دلار به محدوده مشخصی رسیده بود.
آیا دلار ۲۷۰ هزار تومانی نرخ مطلوب سیاستگذار بود؟
یکی از محورهای اصلی تحلیل سلطانی، ارتباط میان افزایش نرخ ارز و سیاست‌های مالی دولت است. او معتقد است افزایش قیمت دلار اگرچه به تشدید تورم و کاهش قدرت خرید مردم منجر می‌شود، اما در عین حال می‌تواند درآمد ریالی دولت از محل منابع ارزی را افزایش دهد و به همین دلیل برای دولت‌هایی که با کسری بودجه مواجه هستند، به ابزاری برای جبران بخشی از کمبود منابع تبدیل شود.
دبیر پیشین کانون صرافان ارز در همین زمینه می‌گوید: «نرخ ارز ۲۷۰ هزار تومان، نرخ هدف‌گذاری‌شده بانک مرکزی بود. چرا که بانک مرکزی می‌توانست زودتر از این مداخله اخیر را انجام دهد و به نوعی جلوی تداوم روند فزاینده را بگیرد، اما آن‌قدر صبر کرد تا دلار به قیمت مدنظر خودش رسید و سپس وارد بازار شد.»
او برای تقویت این تحلیل به وضعیت بازار در ابتدای تابستان اشاره می‌کند؛ زمانی که قیمت دلار حدود ۱۷۰ هزار تومان بود. به اعتقاد سلطانی، بانک مرکزی در همان مقطع نیز امکان مداخله و جلوگیری از افزایش بیشتر نرخ ارز را داشت، اما چنین اقدامی انجام نداد.
البته این برداشت، تحلیل سلطانی از رفتار سیاستگذار پولی است و نمی‌توان آن را به‌عنوان اعلام رسمی نرخ هدف بانک مرکزی در نظر گرفت. با این حال، پرسش درباره زمان‌بندی مداخلات ارزی و نسبت آن با اهداف مالی دولت، همچنان یکی از موضوعات مهم در ارزیابی سیاست‌های ارزی کشور است.
ثبات موقت دلار؛ پیش از موج تازه افزایش قیمت؟
سلطانی درباره چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار ارز نیز معتقد است قیمت دلار در شرایط فعلی به محدوده‌ای نسبتاً باثبات رسیده است. به گفته او، اگر اتفاق سیاسی یا اقتصادی غیرمنتظره‌ای رخ ندهد، احتمال دارد نرخ ارز در یکی دو هفته آینده نیز در همین محدوده باقی بماند.
با این حال، او این ثبات را به معنای پایان روند افزایشی قیمت دلار نمی‌داند و تأکید می‌کند که تحولات سیاسی، به‌ویژه وقوع جنگ یا مدیریت اساسی تنش‌ها، می‌تواند مسیر بازار را تغییر دهد. از نگاه این کارشناس، پس از یک دوره ثبات نسبی، احتمال بازگشت دلار به مسیر صعودی وجود دارد.
چرا طلا در بازار داخلی ارزان شد؟
دبیر پیشین کانون صرافان ارز در بخش دیگری از صحبت‌های خود به کاهش قیمت طلا در بازار داخلی اشاره می‌کند. به گفته او، قیمت طلا در ایران از دو متغیر اصلی، یعنی نرخ دلار آزاد و بهای جهانی طلا، تأثیر می‌پذیرد. در هفته‌های اخیر، از یک سو نرخ دلار در محدوده نسبتاً ثابتی قرار داشته و از سوی دیگر، قیمت جهانی طلا نیز با کاهش مواجه شده و به محدوده چهار هزار دلار برای هر اونس رسیده است. ترکیب این دو عامل، زمینه کاهش قیمت طلا در بازار داخلی را فراهم کرده است.
سلطانی معتقد است افت اخیر قیمت‌ها می‌تواند برای افرادی که به دنبال حفظ ارزش پس‌انداز خود هستند، فرصتی برای بررسی خرید طلا ایجاد کند. البته این ارزیابی به معنای تضمین افزایش قیمت طلا در آینده نیست و مسیر این بازار نیز همچنان به تحولات نرخ ارز و قیمت‌های جهانی وابسته خواهد بود.
متن کامل این مصاحبه را از این‌جا می‌توانید بخوانید.
۲۲۳۲۲۹
نظر شما