یزد؛ گردشگری در محاصره تحریم، جنگ و گرانی

پاسخ را نمی‌توان فقط در ضعف تبلیغات، کمبود امکانات یا مدیریت گردشگری جست‌وجو کرد. امروز مهم‌ترین مانع توسعه گردشگری ایران، تحریم‌های گسترده، تنش‌های بین‌المللی و خطر جنگ است؛ عواملی که مستقیماً بر امنیت روانی و اقتصادی سفر، ارتباطات بین‌المللی، ورود گردشگران خارجی و تصمیم سرمایه‌گذاران تأثیر می‌گذارند.

وقتی بازارهای اصلی گردشگری از دسترس خارج می‌شوند

یزد برای گردشگران علاقه‌مند به تاریخ، معماری، فرهنگ و زندگی در اقلیم کویری، به‌ویژه گردشگران اروپایی و آمریکایی، جذابیت فراوانی دارد. اما بر اساس مشاهدات من از بازار گردشگری، ورود تورهای اروپایی به ایران و یزد تقریباً به صفر رسیده است. این ارزیابی درباره بازار تورهای ورودی است، نه به معنای توقف کامل ورود همه گردشگران خارجی.

در چنین شرایطی، برگزاری نمایشگاه، تبلیغات بین‌المللی و معرفی جاذبه‌های یزد، هرچند ضروری است، نمی‌تواند جای خالی امکان سفر امن، آسان و قابل پیش‌بینی را پر کند. تا زمانی که تحریم‌ها، تنش‌ها و سایه جنگ بر روابط خارجی و تصویر ایران در بازارهای جهانی سنگینی می‌کند، انتظار رونق جدی گردشگری خارجی واقع‌بینانه نیست.

باید صریح گفت که راهکارهای دیگر، بدون حل این مسئله اصلی، اثرگذاری محدودی خواهند داشت. گردشگری صنعتی وابسته به ارتباط با جهان است و نمی‌توان آن را در شرایط انزوای بین‌المللی و نااطمینانی سیاسی به رونق پایدار رساند.

گردشگری داخلی هم زیر فشار گرانی

مشکل فقط گردشگر خارجی نیست. تورم و افزایش مداوم هزینه‌های زندگی، قدرت خرید خانوارها را کاهش داده است. وقتی هزینه حمل‌ونقل، غذا و اقامت افزایش می‌یابد، سفر برای بخش بزرگی از مردم از یک نیاز و امکان تفریحی به هزینه‌ای قابل حذف تبدیل می‌شود.

هتل‌ها و مراکز اقامتی نیز از دو طرف تحت فشارند: از یک سو کاهش ورود گردشگران خارجی و از سوی دیگر کاهش توان مالی گردشگران داخلی. در چنین وضعیتی، نمی‌توان صرفاً از فعالان گردشگری انتظار سرمایه‌گذاری، اشتغال‌زایی و توسعه داشت، بی‌آنکه شرایط اقتصادی و قدرت خرید جامعه را در نظر گرفت.

ظرفیت‌های یزد را نباید با وعده توسعه جایگزین کرد

البته مشکلات داخلی نیز کم‌اهمیت نیستند. موانع اداری و قانونی، تصمیم‌های ناپایدار، تعدد مراکز تصمیم‌گیری، دشواری سرمایه‌گذاری و مشارکت ناکافی بخش خصوصی، از جمله مسائلی هستند که باید اصلاح شوند.

بافت تاریخی یزد نیز صرفاً مجموعه‌ای از بناهای قدیمی نیست؛ سرمایه‌ای فرهنگی و اقتصادی است که با حفاظت اصولی، احیا و بهره‌برداری مسئولانه می‌تواند به اشتغال و درآمد پایدار منجر شود. اما حفاظت از این میراث بدون حضور مؤثر بخش خصوصی و ایجاد امکان فعالیت اقتصادی، دشوار خواهد بود.

فرودگاه، حمل‌ونقل، کیفیت خدمات، آموزش نیروی انسانی و معرفی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده یزد نیز اهمیت دارند؛ اما باید میان اولویت‌ها تفاوت قائل شد. این اقدامات زمانی نتیجه واقعی خواهند داد که مسئله اصلی، یعنی تحریم‌ها، تنش‌های خارجی و خطر جنگ، کاهش یابد و امکان ارتباط عادی با بازارهای جهانی فراهم شود.

مسئله فقط گردشگری نیست؛ آینده اقتصادی یزد است

گردشگری می‌تواند یکی از مهم‌ترین منابع اشتغال، درآمد و توسعه اقتصادی یزد باشد؛ اما این ظرفیت با شعار و همایش فعال نمی‌شود. نخست باید شرایطی فراهم شود که گردشگر خارجی برای سفر به ایران اطمینان داشته باشد و گردشگر داخلی نیز توان پرداخت هزینه سفر و اقامت را از دست ندهد.

در کنار آن، اصلاح سیاست‌ها و مقررات داخلی، کاهش موانع سرمایه‌گذاری و به رسمیت شناختن نقش بخش خصوصی ضرورت دارد.

واقعیت این است که نمی‌توان از رونق گردشگری سخن گفت، اما نسبت به تحریم، جنگ، نااطمینانی و کاهش قدرت خرید مردم بی‌تفاوت بود. تا زمانی که این موانع اصلی برطرف نشوند، بسیاری از برنامه‌های توسعه گردشگری در حد اقداماتی محدود و کم‌اثر باقی خواهند ماند.

یزد برای تبدیل شدن به مقصدی جهانی، بیش از هر چیز به ثبات، ارتباط با جهان و اقتصادی نیاز دارد که مردم و سرمایه‌گذاران در آن امکان برنامه‌ریزی و فعالیت داشته باشند.