ناباروری چیست؟ تعریف علمی و کاربردی: ناباروری به شرایطی گفته می‌شود که بارداری پس از ۱۲ ماه رابطه جنسی منظم و بدون استفاده از روش‌های پیشگیری اتفاق نیفتد. البته این بازه زمانی برای همه زوج‌ها یکسان نیست. در زنانی که ۳۵ سال یا بیش‌تر دارند، توصیه می‌شود بررسی‌های ناباروری پس از ۶ ماه تلاش ناموفق برای بارداری آغاز شود.
در سنین بالاتر از ۴۰ سال یا در صورت وجود مشکلات شناخته‌شده باروری، ممکن است بررسی زودتر ضروری باشد.
در چنین شرایطی، مراجعه به مراکز تخصصی مانند مرکز ناباروری مام می‌تواند به بررسی دقیق علل ناباروری، تشخیص به‌موقع مشکلات باروری و انتخاب روش درمانی متناسب با شرایط هر زوج کمک کند.
ناباروری در دنیای امروز به مشکلی شایع‌تر تبدیل شده است. در این مقاله بررسی می‌کنیم که چرا ناباروری امروزه تا این اندازه شایع شده و مهم‌ترین علل بروز آن چیست.
آمار ناباروری در جهان؛ تصویری از یک بحران جهانی
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، تعداد قابل‌توجهی از افراد در طول زندگی خود با مشکل ناباروری مواجه می‌شوند. طبق این گزارش، حدود ۱۷.۵ درصد از جمعیت بزرگسال جهان، یعنی تقریباً از هر ۶ نفر یک نفر، در طول زندگی خود ناباروری را تجربه می‌کند. موضوعی که نشان می‌دهد ناباروری یک چالش مهم سلامت در سطح جهانی محسوب می‌شود.
چند درصد زوج‌های ایرانی نابارور هستند؟
بررسی‌های علمی نشان می‌دهد که ناباروری یکی از چالش‌های مهم سلامت باروری در ایران است و حدود ۲۰ درصد از زوج‌ها ممکن است در مقطعی با مشکل ناباروری مواجه شوند.
دلایل افزایش ناباروری
مهم‌ترین عامل افزایش ناباروری در میان زوج‌های جوان سبک زندگی است. شیوه غذا خوردن، خوابیدن، فعالیت بدنی و مدیریت استرس در میان جوانان سراسر جهان، طی یک نسل به‌شدت تغییر کرده است و دستگاه تولیدمثل یکی از نخستین بخش‌های بدن است که تأثیر این تغییرات را نشان می‌دهد. همچنین نرخ چاقی در میان افراد در سنین باروری به‌شدت افزایش یافته است.
گسترش مشاغل پشت‌میزنشینی، افزایش مصرف غذاهای فرآوری‌شده و کاهش فعالیت بدنی، از مهم‌ترین دلایل این روند هستند. تجمع بیش‌ازحد چربی در بدن باعث مقاومت به انسولین می‌شود و تعادل هورمونی مؤثر بر تخمک‌گذاری در زنان و تولید تستوسترون در مردان را مختل می‌کند.
زنانی که شاخص توده بدنی (BMI) آنها بالاتر از محدوده طبیعی است، بیش‌تر در معرض اختلالات تخمک‌گذاری قرار دارند. از سوی دیگر، مردانی که چربی اضافی زیادی در ناحیه شکم دارند، معمولاً سطح تستوسترون پایین‌تر و شاخص‌های کیفیت اسپرم نامطلوب‌تری دارند.
در نقطه مقابل، فشار برای حفظ اندامی لاغر در میان زنان جوان نیز می‌تواند به باروری آسیب برساند. این فشار ممکن است ناشی از شبکه‌های اجتماعی، محیط‌های کاری یا اضطراب‌های شخصی باشد. لاغری بیش‌ازحد می‌تواند باعث کاهش ترشح استروژن شود و حتی تخمک‌گذاری را به‌طور کامل متوقف کند.
از طرف دیگر، میانگین سن ازدواج و تولد اولین فرزند طی ۲۰ سال گذشته به‌طور پیوسته افزایش یافته است. این تغییر از یک سو نشان‌دهنده پیشرفت‌های اجتماعی است، اما از سوی دیگر باعث شده زوج‌های بیشتری در اواسط تا اواخر دهه ۳۰ زندگی خود برای بارداری اقدام کنند؛ سنی که در آن کیفیت تخمک و ذخیره تخمدان معمولاً روند کاهشی خود را آغاز کرده‌اند. همچنین، باروری مردان نیز در این سنین ممکن است نسبت به ده سال قبل کاهش یافته باشد.
چرا برخی زوج‌ها درمان را آغاز نمی‌کنند؟
بسیاری از زوج‌ها برای مراجعه به پزشک و دریافت کمک تخصصی تعلل می‌کنند؛ زیرا مطمئن نیستند که مشکل باروری آنها به اندازه‌ای جدی هست که نیاز به بررسی داشته باشد یا نه اما این تأخیر می‌تواند پیامدهای مهمی به همراه داشته باشد.
به تعویق انداختن بررسی‌های ناباروری می‌تواند گزینه‌های درمانی را محدود کند. در مقابل، تشخیص زودهنگام ممکن است به شناسایی مشکلات قابل‌درمان کمک کند، امکان استفاده از روش‌های درمانی ساده‌تر و کم‌تهاجمی‌تر را فراهم سازد و شانس موفقیت در بارداری را افزایش دهد.
چند درصد زوج‌ها برای درمان اقدام می‌کنند؟
بر اساس یک مطالعه جمعیتی در ایران حدود ۸۱ درصد از زنانی که سابقه ناباروری احتمالی داشتند، اقداماتی برای رفع مشکل خود انجام داده بودند. در مقابل، نتایج یک پژوهش ملی دیگر نشان می‌دهد که تنها ۴۵ درصد از شرکت‌کنندگان دارای ناباروری اولیه، درمان پزشکی دریافت کرده بودند.
این آمارها نشان می‌دهند که اگرچه بسیاری از زوج‌ها برای بررسی مشکل باروری خود اقدام می‌کنند، اما همه آنها الزاماً وارد فرایند درمان نمی‌شوند. هزینه‌های درمان، محدودیت دسترسی به مراکز تخصصی، نگرانی از نتیجه درمان و فشارهای اجتماعی از جمله موانعی هستند که می‌توانند باعث تأخیر در مراجعه یا انصراف از درمان شوند.
شانس موفقیت درمان ناباروری چقدر است؟
در زوج‌هایی که سن زن کمتر از ۳۵ سال است، لوله‌های رحمی انسداد ندارند و مرد نیز با مشکل اسپرم مواجه نیست، میزان موفقیت روش‌های مختلف درمان ناباروری به شرح زیر است:
درمان با داروهای خوراکی باروری: با مصرف داروهای تحریک تخمک‌گذاری، احتمال بارداری در هر ماه حدود ۸ تا ۱۰ درصد است.
داروهای خوراکی همراه با تلقیح داخل رحمی اسپرم : (IUI) در بیمارانی که علاوه بر مصرف داروهای خوراکی باروری، از روش IUI استفاده می‌کنند، احتمال مثبت شدن تست بارداری در هر ماه حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد است.
لقاح آزمایشگاهی: (IVF) با استفاده از روش IVF و انتقال جنین، بدون انجام آزمایش ژنتیکی روی جنین‌ها، احتمال بارداری به حدود ۵۵ تا ۶۵ درصد در هر سیکل درمانی افزایش پیدا می‌کند.
تشخیص زودهنگام؛ قدم اول درمان ناباروری
تشخیص به‌موقع به پزشک کمک می‌کند تا علت احتمالی ناباروری را شناسایی کرده و متناسب با سن، شرایط جسمی و وضعیت باروری هر دو نفر، بهترین مسیر درمانی را پیشنهاد دهد.
تشخیص ناباروری لزوماً به معنای نیاز به IVF نیست. در برخی موارد، مشکلاتی مانند اختلالات تخمک‌گذاری، عدم تعادل هورمونی یا بعضی عوامل مرتبط با سبک زندگی با روش‌های ساده‌تر قابل‌درمان هستند. اما تأخیر در مراجعه می‌تواند به‌ویژه در سنین بالاتر، فرصت‌های باروری را محدود کند؛ زیرا تعداد و کیفیت تخمک‌ها با افزایش سن کاهش می‌یابد.
نقش مراکز تخصصی در درمان ناباروری
مراکز تخصصی درمان ناباروری نقش مهمی در تشخیص دقیق علل ناباروری، انتخاب روش درمان مناسب و افزایش شانس موفقیت در فرزندآوری دارند. ناباروری می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی در زنان، مردان یا هر دو نفر باشد.
یکی از مهم‌ترین مزایای مراجعه به مراکز تخصصی ناباروری، بررسی هم‌زمان وضعیت باروری هر دو نفر است. در این مراکز، متخصصان زنان و ناباروری، اورولوژیست‌ها، جنین‌شناسان و کارشناسان آزمایشگاه با همکاری یکدیگر تلاش می‌کنند علت ناباروری را شناسایی کرده و متناسب با شرایط هر زوج، برنامه درمانی مشخصی ارائه دهند.
مراکز مجهز درمان ناباروری با بهره‌گیری از امکانات تشخیصی و آزمایشگاهی پیشرفته، امکان بررسی ذخیره تخمدان، ارزیابی کیفیت اسپرم، تشخیص اختلالات هورمونی و بررسی مشکلات ساختاری دستگاه تولیدمثل را فراهم می‌کنند.
جمع‌بندی
ناباروری در زوج‌های جوان نه اجتناب‌ناپذیر است و نه صرفاً نتیجه بدشانسی. در بسیاری از موارد، ناباروری واکنش بدن به شرایطی است که طی سال‌ها در آن قرار داشته است. عوامل ناباروری در جوانان، قابل‌شناسایی و در بسیاری از موارد قابل‌اصلاح یا درمان هستند. آگاهی، اولین قدم برای پیشگیری از مشکلات باروری است. برای زوج‌هایی هم که در مسیر بارداری با مشکل مواجه شده‌اند، عمیق ترین آرزو برای آنها داشتن فرزند است و پیدا کردن مرکز ناباروری خوب می‌تواند اولین قدم در مسیر تحقق این آرزو باشد. برای یافتن بهترین مرکز ناباروری وارد این لینک شوید.
مهم‌ترین اقدام این است که بررسی‌های تخصصی را هرچه زودتر آغاز کنند و تشخیص و درمان را به تعویق نیندازند.
نظر شما