به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، محمدمهدی زاهدی درباره بیانات اخیر رهبر انقلاب درباره نخبگان و دغدغه رشد آنان، اظهار کرد: باید قدردان مقام معظم رهبری بود که این دیدگاه بلند را نسبت به حوزه علم و فناوری و جریان نخبگی کشور دارند. ایشان در موضوع نخبگان و رسالت آنان برای حضور در جامعه تعابیری به کار بردند که دامنه نخبگی را از آنچه در تعریف بنیاد نخبگان است که بیشتر بُعد علمی و فناوری دارد را به مهارت‌آموزی نیز گسترش دادند.
به روایت ایسنا، وی تصریح کرد: ممکن است معمار و نقاش ماهری داشته باشیم که در دامنه نخبگی قرار می‌گیرند و باید از آنان حمایت کرد. ممکن است فردی نخبه سیاسی باشد و بتواند در موضوع اندیشه‌ورزی سیاسی راهکارهایی را ارائه دهد که در حوزه بین‌الملل گره‌گشایی کند و او هم شامل موضوع نخبگانی می‌شود.
زاهدی با اشاره به توجه مقام معظم رهبری به حوزه علوم تجربی و علوم پایه، افزود: ایشان اشاره کردند اگر به علوم پایه توجه نکنیم در آینده‌ای نه چندان دور کشور دچار خلا می‌شود. اینجاست که بر تمام مسئولان، نهادهای سیاست‌گذار و تصمیم گیر و اجرایی مثل دولت، مجلس، شورای عالی انقلاب فرهنگی و فرهنگستان علوم و مجمع تشخیص مصلحت نظام که درگیر قانونگذاری و سیاستگذاری هستند؛ توجه ویژه به علوم پایه و فارغ التحصیلانش، واجب است.
وزیر پیشین علوم با بیان اینکه نوعی ناامیدی بین دانش‌آموزان برای ورود به رشته‌های علوم پایه برای تحصیلات دانشگاهی وجود دارد و استقبال چندانی از این رشته‌ها نمی‌شود، تاکید کرد: اگر نتوانیم نخبه‌پروری در علوم پایه داشته باشیم، بعدها مهندسان خلاق و فناور در حوزه‌های مختلف علمی فناوری، به‌ویژه فناوری‌های نوظهور نخواهیم داشت. اینجاست که باید گفت مقام معظم رهبری به‌خوبی این نکات را بیان کردند که جای تشکر دارد.
وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر لزوم استفاده از ظرفیت نخبگان ایرانی خارج از کشور که ممکن است کفه وطن‌پرستی آنها سنگین‌تر از کفه اسلامیت باشد، اظهار کرد: مقام معظم رهبری در همین پیام بیان فرمودند که «ضمن فراهم کردن زیرساخت‌ها و زمینه‌های این جهش علمی، از ظرفیت‌های فردی و خرد جمعی نخبگان نیز بهره‌گیری حداکثری داشته باشید». پس باید بتوانیم همه زمینه‌های لازم برای همکاری آنان را فراهم و از جمله کاری کنیم فرصت‌های مطالعاتی برای این دسته از نخبگان تعریف شود.
وزیر پیشین علوم می‌توان از ظرفیت علمی آنان جهت رشد فضای علمی و نخبگانی کشور استفاده کرد. می‌توان با طراحی کارهای علمی، پژوهشی، فرصت‌های مطالعاتی مشترک، برگزاری کنفرانس علمی مشترک و پذیرش دانشجوی مشترک در مقاطع تحصیلات تکمیلی و پسادکتری این مهم را محقق کرد. باید از طریق تسهیل‌گری در همه حوزه‌های آموزشی و پژوهشی زمینه همکاری و تعاملات اثربخش برای انجام کارهای علمی را نه‌تنها برای نخبگان خارج از کشور بلکه برای نخبگان داخل کشور فراهم کرد. حتی می‌توان از نخبگان دعوت کرد در دانشگاه‌های کشور تدریس و تحقیق کنند.
زاهدی در پاسخ به اینکه در حالی که رهبری بر رفع گلوگاه‌های فناوری برای کنشگری و عمل فراسرزمینی تاکید دارند، قوانین و طرح‌هایی که می‌تواند به این کنشگری آسیب بزنند چه اندازه نیاز به بازنگری دارند، توضیح داد: آن قسمتی از طرح مقابله با نفوذ که باعث کند شدن ارتباطات علمی با خارج از کشور می‌شود به یقین به ضرر کشور است و در افت جایگاه علمی ایران در منطقه و جهان اثرگذار خواهد شد اما فیلترینگ در فضای مجازی و تعاملات علمی و فناوری با دانشمندان و نخبگان جهانی بحث جدی نیست و باید گلوگاه‌های دیگری که وجود دارد و به برخی از آنها اشاره کردم برطرف کرد.
رئیس کمیسیون آموزش مجلس دهم یادآور شد: در دو تا سه سال گذشته شاهد مهاجرت نخبگان به‌صورت فیزیکی و غیرفیزیکی بودیم؛ بخشی از نخبگان، ایران را رها کردند و رفتند و برخی در ایران هستند اما در مقالاتی که منتشر می‌کنند آدرس محل کار را یک دانشگاه خارجی می‌دهند و به ازایش پول می‌گیرند.
وزیر پیشین علوم، با اشاره به اهمیت توجه به معیشت استادان دانشگاه و جامعه علمی به‌عنوان یکی از گلوگاه‌های عرصه نخبگانی و علمی، افزود: در سالیان گذشته در بیشتر دولت‌ها چه اصولگرا چه اصلاح‌طلب، سهم تحقیق و پژوهش حدود ۴ درصد از تولید ناخالص داخلی بوده درحالی که این رقم در کشورهای اطراف چندین برابر است. کشورهایی مانند ترکیه و عربستان که کمتر از پنج سال پیش به مراتب جایگاهی کمتر از ما داشتند با سرمایه‌گذاری در علم و فناوری و پرداخت حقوق و گرانت‌های تحقیقاتی بالا و تهیه امکانات آزمایشگاهی و کارگاهی به‌روز، جایگاه‌شان در رتبه‌بندی علمی بالاتر از ما شده است.
وی با بیان اینکه دچار افت جایگاه علمی در دنیا شده‌ایم، اظهار کرد: قرار بود سال ۱۴۰۴ رتبه اول علمی در منطقه باشیم. متوسط رتبه ما در جهان ۱۵ بوده است اما الان رتبه ما ۱۸ شده است چراکه حمایت کافی از پژوهشگران و جامعه علمی انجام نمی‌شود. این موارد گلوگاه‌های عرصه علم است و باید برایش چاره‌جویی کنیم تا در کمترین زمان ممکن به افق‌های ترسیم شده در اسناد بالادستی برسیم که یقین دارم با توان و استعدادی که در قشر نخبه ایران وجود دارد خواهیم توانست در بازه‌ای حداکثر ده‌ساله به مرجعیت علمی در بسیاری حوزه‌های علم و فناوری دست یابیم.
۳۱۲۱۶
نظر شما