به گزارش خبرآنلاین، سفر رومان گوفمان رئیس موساد، به واشنگتن در میانه افزایش نگرانی‌ها از احتمال ازسرگیری جنگ با ایران، بار دیگر اختلافات میان دولت بنیامین نتانیاهو و دولت دونالد ترامپ بر سر آینده رویارویی با تهران را به کانون توجه رسانه‌های آمریکایی و اسرائیلی تبدیل کرده است. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که اسرائیل تلاش می‌کند واشنگتن را به حفظ گزینه نظامی و حتی آغاز دور تازه‌ای از حملات متقاعد کند، اما ترامپ فعلاً ترجیح می‌دهد از طریق محاصره دریایی و فشار اقتصادی، ایران را به پذیرش خواسته‌های خود وادار کند.
اهمیت سفر رئیس موساد به واشنگتن
اهمیت این سفر تنها به اختلاف‌نظرهای نظامی و امنیتی دو متحد محدود نمی‌شود. هم‌زمان با رایزنی‌های گوفمن در آمریکا، اسرائیل درگیر تحولی مهم در عرصه سیاست داخلی است. بنیامین نتانیاهو پس از شکست در انتخابات پارلمانی ۲۷ اکتبر، اکثریت خود را در کنست از دست داده و گادی آیزنکوت مامور تشکیل دولت جدید شده است. در چنین شرایطی، نگرانی مخالفان نتانیاهو این است که نخست‌وزیر در هفته‌های باقی‌مانده از حضور در قدرت، از بحران امنیتی و احتمال ازسرگیری جنگ برای تغییر معادلات سیاسی و به تاخیر انداختن انتقال قدرت استفاده کند.
بر اساس گزارش باراک راوید در آکسیوس در ۱۳ نوامبر، رومان گوفمان برای دیدار با مقام‌های ارشد دولت ترامپ به واشنگتن سفر کرده است. محور اصلی این رایزنی‌ها پرونده ایران و ارزیابی‌های امنیتی اسرائیل از وضعیت پس از جنگ عنوان شده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که گوفمان با جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، دیدار کرده و قرار بوده با استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، نیز گفت‌وگو کند. احتمال دیدار او با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، مطرح شده است.
این سفر از آن جهت اهمیت دارد که رئیس موساد در مقطعی به واشنگتن رفته که دولت اسرائیل می‌کوشد ارزیابی خود از تهدیدهای باقی‌مانده ایران را در تصمیم‌گیری کاخ سفید درباره آینده جنگ بگنجاند. گزارش‌های رسانه‌های اسرائیلی حاکی است که برنامه هسته‌ای ایران، توان موشکی و احتمال بازسازی ظرفیت‌های نظامی آسیب‌دیده در جریان حملات گذشته، از جمله موضوعاتی هستند که مقام‌های اسرائیلی قصد دارند درباره آنها با طرف آمریکایی گفت‌وگو کنند.
پیام تل‌آویو برای واشنگتن
در واقع، تل‌آویو تلاش می‌کند این پیام را به واشنگتن منتقل کند که توقف درگیری‌ها به معنای رفع تهدیدهای امنیتی نیست و ایران می‌تواند از دوره آتش‌بس برای بازسازی توان نظامی و هسته‌ای خود استفاده کند. از نگاه دولت نتانیاهو، اگر توافق احتمالی آمریکا و ایران تنها بر برنامه هسته‌ای یا بازگشایی تنگه هرمز متمرکز باشد و مسئله موشک‌های بالستیک و ظرفیت‌های نظامی ایران را نادیده بگیرد، چنین توافقی نمی‌تواند نگرانی‌های امنیتی اسرائیل را برطرف کند.
این موضع در حالی مطرح می‌شود که نتانیاهو طی هفته‌های اخیر تلاش کرده است دونالد ترامپ را به ازسرگیری حملات نظامی متقاعد کند. آکسیوس گزارش داده است که نخست‌وزیر اسرائیل در تماس تلفنی پنجم نوامبر با رئیس‌جمهور آمریکا، خواستار بازگشت به گزینه نظامی شده است. پیش از آن نیز در تماس ۳۱ اکتبر، نتانیاهو درباره امکان حمله مجدد به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا رایزنی کرده بود. با این حال، ترامپ تاکنون با درخواست اسرائیل همراه نشده و ترجیح داده است فشار اقتصادی و محاصره دریایی را ادامه دهد.
اختلاف دو طرف در واقع به تفاوت نگاه آنها درباره هزینه و فایده ادامه جنگ بازمی‌گردد. برای نتانیاهو، توقف عملیات نظامی در شرایطی که برنامه موشکی و هسته‌ای ایران همچنان نگرانی‌های اسرائیل را برطرف نکرده، می‌تواند به معنای باقی ماندن تهدیدی بلندمدت باشد. اما ترامپ باید علاوه بر ملاحظات امنیتی اسرائیل، هزینه‌های اقتصادی و سیاسی یک جنگ تازه را نیز در نظر بگیرد؛ هزینه‌هایی که پس از ماه‌ها درگیری و اختلال در بازار انرژی، برای دولت آمریکا به مسئله‌ای جدی تبدیل شده‌اند.
رئیس‌جمهور آمریکا در روزهای اخیر بارها بر ادامه فشار اقتصادی علیه ایران تاکید کرده است. او در اظهاراتی گفته است که می‌تواند به وضعیت موجود پایان دهد، اما به درخواست برخی کشورهای منطقه ترجیح داده مسیر طولانی‌تری را دنبال کند. برخی از گزارش‌ها می‌گویند عربستان سعودی، قطر و امارات نیز از ادامه فشار اقتصادی و محاصره دریایی حمایت می‌کنند و تمایلی به بازگشت جنگ گسترده ندارند. از نگاه این کشورها، ازسرگیری درگیری‌ها می‌تواند امنیت زیرساخت‌های انرژی، مسیرهای تجاری و سرمایه‌گذاری‌های منطقه‌ای را با خطر جدی مواجه کند.
موضع ترامپ تحت تاثیر وقایع داخلی قرار دارد
موضع ترامپ همچنین تحت تاثیر تحولات سیاسی داخلی آمریکا قرار دارد. شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای و نارضایتی بخشی از افکار عمومی از هزینه‌های جنگ ایران، فضای مانور رئیس‌جمهور را محدود کرده است. نظرسنجی‌های منتشرشده در آستانه انتخابات نشان می‌داد بخش قابل توجهی از آمریکایی‌ها هزینه‌های جنگ را بیشتر از دستاوردهای آن ارزیابی می‌کنند. در چنین شرایطی، ورود دوباره آمریکا به یک عملیات نظامی گسترده می‌تواند فشار سیاسی بر کاخ سفید را افزایش دهد و موقعیت جمهوری‌خواهان را بیش از پیش تضعیف کند.
با این حال، ترامپ گزینه نظامی را به‌طور کامل کنار نگذاشته است. مواضع اخیر او نشان می‌دهد که واشنگتن همچنان آماده پاسخ نظامی در صورت وقوع آنچه تحریک یا اقدام تهدیدآمیز ایران تلقی کند، خواهد بود. بناب
در این میان، تحولات سیاسی داخلی اسرائیل لایه دیگری به ماجرا اضافه کرده است. پس از انتخابات ۲۷ اکتبر، بلوک سیاسی نتانیاهو اکثریت خود را از دست داد و گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشر، توانست حمایت اکثریت نمایندگان را برای تشکیل دولت جدید جلب کند. اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، در هشتم نوامبر مأموریت تشکیل کابینه را به او واگذار کرد. بر اساس گزارش دفتر ریاست‌جمهوری، آیزنکوت از حمایت ۶۷ نماینده برخوردار شده، در حالی که ۴۶ نماینده از نتانیاهو حمایت کرده‌اند.
این تحول به معنای پایان فوری نخست‌وزیری نتانیاهو نیست. او تا زمان تشکیل دولت جدید همچنان در راس کابینه قرار دارد و دستگاه‌های اجرایی و امنیتی را کنترل می‌کند. همین دوره انتقالی است که نگرانی مخالفان نخست‌وزیر را افزایش داده است. آنها بیم دارند که نتانیاهو از اختیارات خود برای اتخاذ تصمیمات امنیتی مهم، از جمله آغاز عملیات نظامی، در شرایطی استفاده کند که دولت او دیگر از حمایت اکثریت پارلمان برخوردار نیست.
گزارش بن کاسپیت در المانیتور در ۱۳ نوامبر به همین نگرانی پرداخته است. بر اساس این گزارش، مخالفان نتانیاهو نگران‌اند که او با تشدید تنش با ایران، روند تشکیل دولت جدید را مختل کند یا دست‌کم انتقال قدرت را به تاخیر بیندازد. از نگاه آنها، وقوع یک بحران امنیتی می‌تواند فضای سیاسی را تغییر دهد و تشکیل کابینه جدید را به موضوعی ثانویه تبدیل کند. با این حال، تاکنون مدرک مستقلی که نشان دهد نتانیاهو با هدف حفظ قدرت تصمیم به آغاز جنگ گرفته، منتشر نشده است.
گادی آیزنکوت نیز تلاش کرده است در این دوره انتقالی، نظارت بیشتری بر تصمیمات امنیتی دولت داشته باشد. او در نامه‌ای به گالی باهاراوا-میارا، دادستان کل اسرائیل، خواستار دسترسی منظم به گزارش‌های امنیتی و اطلاعاتی شده است. استدلال او این است در شرایطی که مامور تشکیل دولت جدید شده، باید از تحولات امنیتی کشور اطلاع کافی داشته باشد. آیزنکوت همچنین هشدار داده است که استفاده از نیروهای امنیتی برای اقداماتی که فوریت ندارند، در دوره انتقال قدرت می‌تواند پیامدهای مخربی برای اعتماد عمومی و نهادهای دموکراتیک اسرائیل داشته باشد.
در سوی دیگر، نگرانی درباره برهم خوردن مذاکرات میان ایران و آمریکا نیز افزایش یافته است. تایمز آو اسرائیل در ۱۴ نوامبر گزارش داد که مذاکره‌کنندگان آمریکایی، ایرانی و قطری نگران‌اند تلاش نتانیاهو برای بازگرداندن گزینه نظامی، روند دیپلماتیک را مختل کند. بر اساس این گزارش، برخی مقام‌های آگاه از مذاکرات بیم دارند که نخست‌وزیر اسرائیل، چه با موافقت ترامپ و چه بدون آن، دستور عملیاتی صادر کند که به ازسرگیری گسترده درگیری‌ها منجر شود.
قطر در این میان تلاش می‌کند توافقی محدود برای کاهش تنش و بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز ایجاد کند. چنین توافقی می‌تواند بدون حل فوری تمام اختلافات هسته‌ای و موشکی، زمینه توقف بخشی از درگیری‌ها و بازگشت تجارت دریایی را فراهم کند. اما از نگاه اسرائیل، توافقی که برنامه موشکی ایران و نگرانی‌های امنیتی تل‌آویو را نادیده بگیرد، ممکن است به معنای تثبیت موقعیت راهبردی تهران باشد.
در نهایت، سفر گوفمن به واشنگتن را باید بخشی از تلاش اسرائیل برای اثرگذاری بر تصمیم راهبردی ترامپ درباره ایران دانست. نتانیاهو می‌خواهد واشنگتن را متقاعد کند که توقف جنگ بدون رفع کامل نگرانی‌های هسته‌ای و موشکی اسرائیل، یک خطر بلندمدت خواهد بود. در مقابل، ترامپ با توجه به هزینه‌های اقتصادی جنگ، فشار افکار عمومی آمریکا و نگرانی متحدان عرب خود، فعلاً به ادامه محاصره و فشار اقتصادی تمایل بیشتری نشان می‌دهد.
با این حال، مهم‌ترین متغیر در روزهای آینده فقط اختلاف میان واشنگتن و تل‌آویو نیست؛ بلکه ترکیب این اختلاف با بحران انتقال قدرت در اسرائیل است. اگر مذاکرات ایران و آمریکا به توافقی محدود منجر شود، نتانیاهو ممکن است فشار خود بر دولت ترامپ را افزایش دهد. اگر در مقابل، یک حادثه نظامی یا امنیتی رخ دهد، امکان بازگشت سریع به درگیری نیز وجود دارد.
از این منظر، سفر رئیس موساد به آمریکا را نمی‌توان صرفاً یک مأموریت اطلاعاتی معمول دانست. این سفر در واقع بخشی از رقابت بر سر تعیین آینده جنگ ایران است؛ رقابتی که در آن نتانیاهو می‌خواهد گزینه نظامی را زنده نگه دارد، ترامپ به دنبال راهی برای خروج از بحران با کمترین هزینه است و آیزنکوت در داخل اسرائیل می‌کوشد انتقال قدرت را از سایه تصمیمات امنیتی دولت در حال خروج دور نگه دارد.
۳۱۲
نظر شما