به گزارش خبرآنلاین روزنامه اطلاعات نوشت: خروجی رسمی این ماراتن دیپلماتیک، سندی چهارمادهای با عنوان «اعلامیه ایالات متحده، روسیه و چین در مسیر صلح» بود.
چهار ستون اصلی این بیانیه بر اصلاح ساختار سازمان ملل متحد، افزایش تولید و عرضه فرآوردههای نفتی پالایششده برای ثبات بازار انرژی، اولویت دادن به مصونیت مقامهای رسمی کشورها در برابر دیوان کیفری بینالمللی و در نهایت، پرهیز از جنگ هستهای و جلوگیری از اشاعه این تسلیحات استوار شده است. انتشار رسمی این متن توسط کاخ سفید نشان داد که برخلاف برخی گمانهزنیها، واشنگتن کاملاً پای این سند ایستاده و آن را امضا کرده است .
اما لایه پنهان و تناقض اصلی اجلاس شنژن دقیقاً در شکاف میان کلمات این بیانیه و واقعیتهای میدانی نهفته است. سه رهبر در حالی روی کاغذ نوشتند که جنگ هستهای هیچ برندهای ندارد و باید خطرات آن کاهش یابد که پیمان کنترل تسلیحات موسوم به استارت جدید میان آمریکا و روسیه در ماه فوریه ۲۰۲۶منقضی شد. اگر واقعاً ارادهای برای مهار زرادخانهها وجود داشت، شنژن بهترین زمان برای اعلام یک جدول زمانی تازه، تعیین سقف عددی برای کلاهکها یا ایجاد سازوکار نظارتی جدید بود؛ اما بیانیه با سکوت از کنار این جزئیات عبور کرد و پکن نیز همچون گذشته زیر بار هیچ محدودیت عددی برای زرادخانه روبهرشد خود نرفت. در پرونده اوکراین نیز مذاکرات خصوصی ترامپ و پوتین تنها به ابراز تمایل برای ادامه گفتوگوها محدود ماند و هیچ طرح عملیاتی برای آتشبس از اتاق مذاکره بیرون نیامد در مورد ایران نیز سخنی مطرح نشد.
برای ایران اما، بازخوانی سطرهای نوشته و نانوشته بیانیه شنژن اهمیتی دوچندان و راهبردی دارد.
نخستین واقعیت این است که نام ایران و بحران خاورمیانه در متن بیانیه نهایی جایی نداشت؛ به این معنا که نشستن شرکای شرقی تهران در کنار رئیسجمهور آمریکا از یکسو، هیچ تضمین امنیتی برای توقف تهدیدهای نظامی واشنگتن یا رفع محاصره اقتصادی ایران ایجاد نکرده است و از سوی دیگر،ترامپ نیز نتوانست دو ابر قدرت دیگر را به اعمال فشار بر ایران وادار کند.
با این حال، روی دیگر سکه در بند مربوط به انرژی نهفته است. توافق سه قدرت بر سر افزایش تولید و عرضه فرآوردههای نفتی پالایششده، شاید در ظاهر برای آرام کردن بازارهای جهانی و مهار تورم مفید باشد، اما در عمل به معنای سرازیر شدن بیشتر گازوئیل و بنزین روسیه و چین به بازارهای آسیایی است؛ روندی که می تواند میدان رقابت را برای صادرات فرآوردههای نفتی ایران دشوارتر کند. در بعد حقوقی و هستهای نیز، مخالفت با مداخله نهادهای بینالمللی با مواضع اصولی ایران همپوشانی دارد .
نشست شنژن هنوز نظم جهانی تازهای خلق نکرده است، اما یک حقیقت عریان را پیش چشم دولتهای مستقل قرار داد: قدرتهای بزرگ، حتی در اوج رقابتهای تسلیحاتی و اقتصادی، زمانی که پای حفظ انحصار قدرت و مصونیت خودشان در میان باشد، به سرعت با یکدیگر کنار میآیند. برای ایران اما درس راهبردی شنژن این است که نزدیکی تاکتیکی به مسکو و پکن را نباید با ائتلاف دائمی اشتباه گرفت و برای حفظ منافع ملی، تنها باید بر اهرمهای قدرت درونی تکیه کرد.
۱۷۳۰۲





نظر شما