به گزارش خبرآنلاین، دونالد ترامپ، نیمهشب شنبه تصویری ترکیبی را در شبکه اجتماعی خود بازنشر کرده که در یک سوی آن استالین، روزولت و چرچیل نشستهاند و در سوی دیگر، ولادیمیر پوتین، شی جینپینگ و خود او ایستادهاند. بالای دو عکس نوشته شده است: «The Great Powers 1945, 2026»؛ یعنی «قدرتهای بزرگ؛ ۱۹۴۵، ۲۰۲۶».
در خود این کلاژ نام «یالتا» نیامده است؛ اما درج سال ۱۹۴۵ و کنار هم گذاشتن رهبران آن دوره با رهبران آمریکا، چین و روسیه، در بستر مقایسههایی قرار میگیرد که درباره دو نشست مطرح شده است. ترامپ نیز پیشتر نشست شنژن را «بزرگتر از یالتا» توصیف کرده بود. بنابراین، ارتباط این تصویر با قیاس یالتا صرفاً برداشت کاربران از یک عکس نیست؛ با اظهارات گزارششده خود او نیز مطابقت دارد.

عکس واقعاً کجا گرفته شده است؟
کتابخانه کنگره آمریکا، عکس تاریخی را با این مشخصات ثبت کرده است: «روزولت، استالین و چرچیل در ایوان سفارت روسیه در تهران، هنگام کنفرانس؛ ۲۸ نوامبر تا اول دسامبر ۱۹۴۳». در تصویر منتشرشده نیز استالین در سمت چپ، روزولت در میانه و چرچیل در سمت راست نشستهاند.

آرشیو عکس سازمان ملل هم تصویری از همین نشست را با همین ترتیب افراد ثبت کرده و توضیح داده است که سه رهبر از ۲۸ نوامبر تا اول دسامبر ۱۹۴۳ در سفارت شوروی در تهران برای گفتوگو درباره راهبرد نظامی دیدار کردند. در نتیجه، انتساب عکس تهران به سال ۱۹۴۵ با اسناد آرشیوی ناسازگار است.
عکس شناختهشده یالتا، تصویر دیگری است: در آن، چرچیل سمت چپ، روزولت در میانه و استالین سمت راست نشستهاند و محل عکس کاخ لیوادیا در یالتاست؛ نه ایوان سفارت شوروی در تهران.

چرا یالتا برای این مقایسه اهمیت دارد؟
کنفرانس یالتا از ۴ تا ۱۱ فوریه ۱۹۴۵ برگزار شد. برخلاف تعبیری که گاه به کار میرود، این نشست «پس از جنگ جهانی دوم» نبود؛ جنگ هنوز ادامه داشت، اما رهبران متفقین درباره پایان آن و ترتیبات جهان پس از جنگ مذاکره میکردند. آینده آلمان، وضعیت لهستان و اروپای شرقی و سازوکار سازمان ملل از موضوعات اصلی مذاکرات بود.
اهمیت یالتا در این بود که سه قدرت اصلیِ حاضر در نشست، درباره مسائلی تصمیم میگرفتند که سرنوشت کشورهایی فراتر از خودشان را تعیین میکرد. توافق درباره اشغال آلمان، ترتیبات سیاسی و مرزی لهستان و قواعد رأیگیری شورای امنیت، به این کنفرانس جایگاهی ویژه در شکلگیری نظم پس از جنگ داد. البته تعبیر رایج «تقسیم جهان در یالتا» خلاصهای سیاسی از روندی پیچیدهتر است، نه شرح دقیق تمام توافقهای نشست.
همین سابقه، قیاس شنژن با یالتا را حساس کرده است: برای حامیان چنین چارچوبی، تصویر سه رهبر نشانه توانایی قدرتهای بزرگ برای حل مسائل جهانی است؛ برای منتقدان، یادآور خطر تصمیمگیری درباره کشورهای کوچکتر بدون حضور خود آنهاست. گزارش مربوط به نشست شنژن، نگرانی اوکراین و برخی متحدان اروپاییاش از شکلگیری «یالتای دوم» را نیز بازتاب داده است.

ترامپ با این تصویر چه پیامی میدهد؟
انتشار کلاژ «قدرتهای بزرگ» و توصیف نشست شنژن بهعنوان دیداری «بزرگتر از یالتا»، از تلاش ترامپ برای برجستهکردن جایگاه تاریخی نشستش حکایت دارد: نمایش دیدار سه رهبر نه صرفاً بهعنوان یک مذاکره دیپلماتیک، بلکه بهعنوان گردهمایی قدرتهایی که میتوانند بر نظم جهانی اثر بگذارند. در این روایت تصویری، او خود را در تداوم جایگاه رئیسجمهور آمریکای حاضر در جمع «سه بزرگ» قرار میدهد. این، تفسیر پیام سیاسیِ تصویر و سخنان اوست؛ نه مدرکی مستقل درباره انگیزه شخصی یا میزان علاقهاش به روزولت.
با این حال، تشابه در تعداد رهبران به معنای برابری تاریخی دو نشست نیست. بر اساس گزارش منتشرشده درباره شنژن، دیدار ۹۰دقیقهای سه رهبر به یک اعلامیه مشترک انجامید، اما توافقهایی همسنگ تصمیمات ساختاری یالتا درباره نظم پس از جنگ به همراه نداشت. بنابراین، «یالتای جدید» یا «بزرگتر از یالتا» توصیفهایی سیاسیاند، نه نتیجهای که صرف انتشار این عکس آن را اثبات کند.
حکم نهایی
انتساب عکس تاریخیِ کلاژ به ۱۹۴۵ نادرست است: تصویر به کنفرانس تهران در سال ۱۹۴۳ تعلق دارد، نه کنفرانس یالتا. گزارشهای خبری نیز انتشار همین کلاژ در حساب ترامپ را تأیید کردهاند.
اما برای بیان دقیق خطا باید دو نکته را جدا نگه داشت: ترامپ تصویری با تاریخگذاری اشتباه منتشر کرده است؛ از شواهد موجود نمیتوان تعیین کرد که انتخاب عکس و درج تاریخ کار شخص او بوده یا گردانندگان حسابش. با این حال حساب کاربری رئیس جمهور آمریکا عکس کنفرانس تهران در سال ۱۹۴۳ را زیر عنوان سال ۱۹۴۵ و در چارچوب مقایسه نشست خود با یالتا منتشر کرده است.
۴۲/۴۲






نظر شما