یکی از اهداف تاسیس فرابورس، گستردهتر کردن حضور بنگاههای اقتصادی در بازار سرمایه، ایجاد تنوع بیشتر در اوراق بهادار قابل معامله در بازار سرمایه ، تسریع و تسهیل فرآیند پذیرش و افزایش قابلیت نقدشوندگی از طریق تصویب معیارهای پذیرش آسان تر و کمتر سختگیرانه بوده است. در همین راستا با ایجاد امکان انتقال نماد شرکتهایی که با ارتقاء شرایط پذیرش در بازار بورس و یا عدم حفظ شرایط پذیرش، از ادامه حضور در بورس بازماندهاند، به بازار فرابورس (و در بدترین حالت بازار پایه)، به ظرفیتهای بازار سرمایه افزوده شده است. بازار پایه فرابورس با تعیین 3 شرط سهل الوصول سهامی عام بودن، ثبت شدن نزد سبا و انتخاب حسابرس شرکت از میان حسابرسان معتمد بورس ، علاوه بر فراهم آوردن امکان جذب صدها بنگاه اقتصادی ، می تواند نقش بسیار مهمی در حفظ قابلیت نقد شوندگی در مراحل انتقالی و جابجائی شرکتها در بازار و بورسهای مختلف بازار سرمایه، بشرح زیر ایفاء کند:
1 ) جذب شرکتهای جدید به بازار سرمایه
با توجه به مفاد ماده 99 قانون برنامه 5 ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (1393-1389) مبنی بر :"به منظورارتقاءجایگاه بازارسرمایه دراقتصادکشوروساماندهی بازارمتشکل اوراق بهاداراقدامات زیرانجام میشود. سایرتدابیرساماندهی،مطابق ماده (4) قانون بازاراوراق بهادارجمهوری اسلامی ایران مصوب1384است.
الف- کلیه اشخاصی که تاکنون نسبت به انتشاراوراق بهاداراقدام کرده اند حداکثرظرف شش ماه پس ازابلاغ این قانون مکلفند نسبت به ثبت آن نزدسازمان بورس واوراق بهاداراقدام نمایند.عدم ثبت،تخلف محسوب میشودولیکن مانع ازاجرای تکالیف قانونی برای ناشراوراق بهادارنخواهدبود. ناشران اوراق بهادارثبت شده نزدسازمان مذکوربایداطلاعات مالی خود را براساس ترتیبات مقرر درماده(45)قانون بازاراوراق بهادارجمهوری اسلامی ایران منتشرنمایند.
ب- معاملات اوراق بهادارثبت شده درسازمان فقط دربورسهاوبازارهای خارج ازبورس
دارای مجوزوبارعایت مقررات معاملاتی هریک ازآنهاحسب موردامکان پذیربوده ومعاملةاوراق بهادار مذکور بدون رعایت ترتیبات فوق فاقداعتباراست.
ج- پس ازمعامله اوراق بهادار ثبت شده نزدسازمان که دریکی ازبورسهایابازارهای خارج ازبورس معامله شده اندوکالاهای معامله شده دربورسهای کالایی،عملیات تسویه وجوه وپایاپای(نقل و انتقال)پس ازمعاملات درشرکتهای سپرده گذاری مرکزی اوراق بهاداروتسویه وجوه صورت میگیرد و ..." ، بازار سرمایه کشور پذیرای تعداد کثیری از شرکتهای سهامی عام شده و فرایند پذیرش بسیاری دیگر نیز در جریان میباشد.
با الزام انجام معاملات سهام شرکتهای سهامی عام در بورس، عملاً اشکال سنتی نقل و انتقال سهام از طریق ثبت در دفاتر سهام شرکتها (موضوع مواد 39 تا 41 قانون تجارت) منتفی گردیده است.
با توسعه بازار سرمایه و ارتقاء جایگاه آن، فراهم نمودن شرایط معاملات مداوم، منصفانه و شفاف بخش قابل توجهی از اوراق سهام شرکتهای سهامی عام کشور، ایجاد و حفظ قابلیت نقدشوندگی اوراق بهادار و کاهش دورههای توقف نماد به حداقل ممکن (و غیر قابل اجتناب)، میبایستی به اولویت اول دست اندرکاران بازار تبدیل شود. متاسفانه با طولانی شدن فرایند پذیرش و موانع و محدودیت های متعددی که برای بازگشائی نماد این شرکتهای وجود دارد ، همچنین فرآیند طولانی اخذ مجوز برای ایجاد تغییرات در سرمایه شرکت، سهامداران شرکتهای فوق نه تنها از مزایای بازار سرمایه برخوردار نشده اند بلکه از امکان انجام معامله قطعی از طریق ثبت در دفتر سهام شرکت نیز بی بهره مانده اند.
2) فراهم آوردن امکان معامله برای شرکتهای اخراجی از بورس یا بازارهای اول و دوم فرابورس
به رغم تاسیس شرکت فرابورس در سال 1388 و آغاز بکار بازار پایه در اوایل سال 1390، متاسفانه انتقال سهام شرکتهای اخراجی از بورس به فرابورس، به فرایندی دست و پا گیر و فرسایشی تبدیل شده است.
با توجه به درج خبر اخراج 16 شرکت از فهرست نرخهای بورس و انتقال سهام آنان به بازار پایه فرابورس با قیمتهای توافقی، توجه به نکات زیر ضروری است:
1. مشکل اصلی سهامداران متعدد جزء شرکتهای اخراجی فوق که زمانی جزو سهام پرگردش بازار سرمایه بودهاند وعموماً با اعتماد به بازار بورس و از طریق بورس، اقدام به سرمایه گذاری نمودهاند ، عدم قابلیت نقدشوندگی می باشد.
2. عدم قابلیت نقدشوندگی خود به یکی از مهمترین عوامل کاهش دهنده ارزش سهام شرکت های مورد اشاره تبدیل شده است.
3. ایجاد امکان معامله برای سهام شرکتهای اخراجی در بازار پایه، بصورت توافقی و با قیمتهای پنهان، در عمل هیچ تفاوتی با معاملات سهام خارج از بورس نداشته (ضمن اینکه به دلیل توقف های متعدد نماد از قابلیت معاملاتی کمتری برخوردار است) و در چنین وضعیتی فروشنده سهام ناچار خواهد بود که مشتری خریدار را شناسائی نموده و پس از انجام مذاکره، برای معامله به کارگزاری مراجعه نماید. چنین بازاری تهی از اصلیترین ویژگی های یک بازار کارآ شامل شفافیت در قیمتها، برخورداری از قابلیت نقدشوندگی بالا، وجود خریداران و فروشندگان متعدد و عدم ضرورت مذاکره مستقیم خریدار و فروشنده با یکدیگر میباشد. لذا انتقال سهام این شرکتها به بازار پایه با قیمتهای توافقی، هیچ کمکی به سهامدارن جزء آنان در فروش سهام خود به قیمتهای عادلانه نخواهد نمود.
4. توقف بعضاً چند ساله نماد شرکتهای اخراجی و عدم امکان فروش سهام از یک طرف، و رشد چند درصدی بازارهای موازی در دوره توقف از طرف دیگر، اندازه گیری عمق رنج تحمیل شده به سرمایه گذاران این شرکت ها را دشوار می سازد.
5. با سلب قابلیت فروش (بعنوان ویژگی ماهوی و تفکیک ناپذیر هر دارائی) از سهام، سرمایهگذاران علاوه بر عدم برخورداری از بازاری شفاف و با قابلیت نقدشوندگی بالا، از امکان نقد کردن دارائی خود به شکل سنتی (مبادله سهام در دفاتر سهام شرکتها) نیز محروم شده اند.
6. بسیاری از شرکتهای فوق به رغم زیان انباشته، مالک دارائیهای با ارزشی هستند که در صورت تجدید ارزیابی دارائیها، از ساختار مالی اصلاح شده برخوردار خواهند شد، اما متاسفانه استفاده از امکان فوق هم با موانع بسیاری همراه شده است.
7. سهام یک شرکت سهامی عام مانند هر دارایی دیگر و صرف نظر از اقلام مندرج در صورتهای مالی و یا نحوه گزارشدهی، دارای ارزشی است. این ارزش قضاوتی بوده و قیمت برایند قضاوت کل سرمایه گذاران خواهد بود. بدیهی است تعدد و تکرر قیمتهای متفاوت و قابل درج در قالب سفارشات قابل رویت ، به منصفانه شدن قیمتها کمک شایانی خواهد نمود.
8. انجام معاملات سهام شرکتهای فوق در بازار پایه ، با قیمتهای توافقی و بدون انعکاس قیمت سفارشات در سایت TSCTMC و غیر قابل رویت برای جامعه سرمایه گذار عملا به معنی محروم کردن سهامداران جزء این شرکتها از مهم ترین مزایای پذیرش شرکتها (از جمله تعیین قیمت منصفانه داراییها،نقدشوندگی بالا به دلیل وجود بازاری منسجم برای اوراق بهادار ، انتفاع از معافیتهای مالیاتی مقرر در قانون و...) خواهد بود.
9. با عنایت به موارد مطروحه و به منظور رفع مشکل سهامداران جز و ایجاد امکان قابلیت نقدشوندگی برای سهام و نیز کمک به ایجاد زمینه پدیدار شدن قیمتهای عادلانه ( که ناشی از معاملات مکرر و مداوم خواهد بود)، خواهشمند است امکان معاملات سهام شرکتهای فوق بصورت عرضه و تقاضا ، با قیمتهای قابل رقابت و قابل رویت سفارشات در سیستم معاملات برای عموم فراهم گردد.
به منظور رفع مشکل گروه انبوهی از سهامداران شرکتهای اخراجی در بورس، خواهشمند است پیشنهادات زیر مورد توجه و بررسی قرار گیرد:
· نماد این شرکت ها بلافاصله در بازار پایه فرابورس درج شود (درصورت حائز شرایط پذیرش بودن در سایر بازارهای فرابورس و احتمال وقت گیر بودن فرایند پذیرش فوق، سهامداران از امکان انجام معامله در بازار سرمایه محروم نخواهد شد و قابلیت نقدشوندگی سهام حفظ خواهد گردید.)
· معاملات سهام شرکتهای فوق در بازار پایه، بصورت حراج و با امکان رویت قیمت معاملات و قیمت سفارشات (همچون سایر بازارهای فرابورس) در سایت TSCTMC انجام گیرد. حداکثر تلاش جهت تسهیل و تسریع بازگشایی نماد
· افزایش دامنه نوسان قیمت در بازار پایه تا 10% ±روزانه
· بازگشائی نماد منوط به ارائه اطلاعات از سوی ناشر نگردد چرا که مسئولیت ارائه اطلاعات صحیح ، کامل و بموقع بر عهده ناشر بوده و متاسفانه در مواردی ناشران از توقف ، بعنوان ابزاری برای کنترل معاملات و ترکیب سهامداری، عدم نیاز به پاسخگوئی جهت دلایل تغییرات شدید قیمتی در بازار و تحت تاثیر قرار دادن قیمت ها به نفع گروه خاصی از سرمایه گذاران استفاده می نمایند.
*عضو هیات مدیره شرکت کارگزاری تامین سرمایه نوین
/31222
نظر شما