صادق زیباکلام در یادداشتی در روزنامه شرق نوشت:

روابط میان ایران و انگلستان ظرف 34سال گذشته، بسیار پیچیده و دشوار بوده است. شاید سخنی به گزاف نرفته باشد اگر آن را تشبیه به روابط میان زن و شوهری کنیم که با وجود اختلافات بسیار اما به واسطه فرزندانشان، به هر حال با یکدیگر زندگی می‌کنند. تهران و لندن هم طی این 34سال و با وجود اختلافات عدیده، همچنان ترجیح دادند که رابطه‌شان برقرار باشد تا در قطع رابطه کامل به‌سر ببرند. البته طی این 34سال، مقاطعی بوده که رابطه میان دو کشور قطع شده و مقاطعی هم بوده که برعکس رابطه میان این دو، بسیار دوستانه و حتی صمیمانه بوده است همچون دوران اصلاحات و زعامت آقای «جک استراو» بر دستگاه دیپلماسی بریتانیا. واقع مطلب آن است که نه ما می‌خواهیم سفارت انگلستان در خیابان «چرچیل سابق» بسته باشد و نه به طریق اولی، انگلیسی‌ها تمایل دارند سفارت ایران در لندن، خالی از دیپلمات‌های ایرانی بماند. دلایل انگلستان برای داشتن رابطه با ایران مشخص است.

 ایران کشور مهمی است؛ ایران در جایگاه ژئوپلیتیکی مهمی واقع شده؛ ایران کشور ثروتمند نسبی است با بازار 75‌میلیون‌نفری؛ ایران روی دریایی از نفت و گاز قرار گرفته و بالاخره و شاید مهم‌تر از همه اینها، بدون ایران، هیچ‌یک از معضلات جدی غرب در منطقه خلیج‌فارس و در سطحی بزرگ‌تر در خاورمیانه، قابل حل‌وفصل نیست. دو، سه ماه دیگر ما وارد سال 2014 می‌شویم؛ سالی که ناتو پس از یک‌دهه حضور کامل در افغانستان، باید از آن کشور خارج شود. این در حالی است که اگر امروز ناتو از افغانستان خارج شود، خیلی طول نخواهد کشید که کابل مجددا تحت نفوذ و سیطره کامل طالبان قرار خواهد گرفت. آیا بدون همکاری ایران، امکان صلح و توافق بلندمدت در افغانستان وجود دارد؟ مشابه همین وضعیت در عراق حاکم است. هر راه‌حلی برای آینده عراق در گرو مشارکت و پشتیبانی جدی ایران است. ایضا در سوریه و لبنان بدون ایران نمی‌توان خیلی جدی به‌دنبال مصالحه و راه‌حل واقع‌بینانه‌ای بود. تفاوت مهم انگلستان و آمریکا در این نکته ظریف است که تجربه، پختگی و بیش از سه قرن حضور بریتانیا در شبه‌قاره هند و خلیج‌فارس به لندن آموخته که صرف‌نظر از آنکه انگلیسی‌ها نسبت به ایران و ایرانی‌ها چه احساس و نظری داشته باشند، در عالم واقعیات مجبور هستند تا ایران را «سوار قطار» کنند. انگلیسی‌ها برخلاف آمریکایی‌ها، آنقدر پخته و سیاسی هستند که بدانند مجبورند با ایران رابطه داشته باشند و بدون آن، یک پایه اصلی چارپایه حضور غرب در خاورمیانه و خلیج‌فارس، معلق می‌ماند. مجموعه ملاحظات سبب شده تا برخلاف آمریکایی‌ها، لندن هیچ اصراری به قطع رابطه با تهران نداشته باشد و این ایران بوده که بیشتر به قطع رابطه نظر داشته و هم حرکاتی انجام داده یا مواضعی اتخاذ کرده که لاجرم لندن را به واکنش منفی وادار کرده است.

اما و برخلاف تصور بسیاری از تندروها، ایران هم اتفاقا بی‌نیاز از داشتن رابطه با انگلستان نیست. حجم مراودات اقتصادی، صنعتی و تجاری با انگلستان همواره برای ایران مهم بوده است. درست است که آلمان، ژاپن و بعدها هم کره‌جنوبی و امروز هم ترکیه، هند و چین توانسته‌اند پا جای پای انگلستان به‌عنوان شریک تجاری ایران بگذارند اما در صنایع زیربنایی، نفت، گاز و پتروشیمی همچنان انگلستان از یک موقعیت و جایگاه ویژه‌ای در ایران برخوردار است. فراموش نکنیم که پایه‌گذار صنعت نفت در ایران، انگلیسی‌ها بودند. اما اقتصاد و تجارت را به هرحال می‌شود و می‌توان به کمک دیگران - اگرچه نه به‌صورت کامل - تا حدود زیادی جبران کرد اما تجربه 34 سال گذشته به خیلی از مسوولان ایران که تصور می‌کردند یا می‌کنند که با یک تصمیم و اراده، باید با «شیر پیر استعمار» قطع رابطه کرد، یاد داده که نه می‌توان و نه می‌شود با لندن رابطه نداشت و نه این قطع رابطه، به خیر و صلاح منافع ملی ایران است. البته از نظر ژست سیاسی، حرکت قشنگی است اما این حرکت به ظاهر انقلابی، هزینه‌هایی بر منافع ملی‌مان تحمیل خواهد کرد و اساسا قطع رابطه با انگلستان، بخش‌هایی از سیاست خارجی ما را با کاستی‌هایی مواجه می‌کند که این مساله پس از ماجرای حمله به سفارت این کشور در دولت دهم خود را نشان داد و مسوولان ارشد دولت و حتی برخی روحانیون، درباره اشتباه بودن آن حرکت سخن گفتند.

اولین و مهم‌ترین تاثیر قطع رابطه، در عمیق‌تر شدن دشمنی با آمریکا، خودش را ظاهر می‌کند در حالی‌که داشتن رابطه، به نوعی به مثابه ترمز در کاهش تنش میان ایران و آمریکا عمل می‌کند. مشابه همین وضعیت در رابطه با اتحادیه اروپا و قدرت‌های مهم اروپایی وجود دارد. کم نبوده و نیستند سیاسیون ایرانی که فکر می‌کنند خیلی زرنگ هستند و از عنصر رقابت میان قدرت‌های اروپایی می‌خواهند استفاده کنند و با نزدیک‌تر کردن ایران به مثلا آلمان یا فرانسه، جبران رابطه با انگلستان را بکنند. اما تجربه دو دهه اخیر بارها و بارها بطلان این تفکر نادرست را به نمایش گذارده است. دوست داشته باشیم یا نداشته باشیم، بخواهیم یا نخواهیم، واقعیت آن است که نمی‌شود با فرانسه دشمن بود و در مقابل، خودمان را به آلمان یا انگلستان نزدیک کنیم. این حالت برای رابطه دو کشور دیگر یا سایر کشورهای اروپایی هم قابل تصور است. واقعیت تلخ - تلخ از نظر ما - آن است که تیرگی روابط با یک قدرت اروپایی، معادل تیرگی روابط با مابقی اتحادیه اروپاست. شبیه همین وضعیت در رابطه با همسایگان عرب در حوزه خلیج‌فارس وجود دارد. بنا بر یک رشته دلایل تاریخی، نوعی پیوند یا رابطه عمیق استراتژیک میان انگلستان با کشورهای حوزه خلیج‌فارس وجود دارد. همچنان که در ایران پیش از انقلاب هم اینگونه بود. بسیاری از امور نظامی، دفاعی، امنیتی، تجاری و غیره در عربستان، کویت، قطر و امارات امروزه همچنان با انگلیسی‌هاست. فکر اینکه ما با این کشور رابطه نداشته باشیم و همچنان بتوانیم رابطه مطلوبی با همسایگان عربمان در خلیج‌فارس داشته باشیم همان‌قدر باطل است که در مورد اروپا و آمریکا بود. به این فهرست می‌توان حتی استرالیا، کانادا و برخی کشورهای دیگر را نیز اضافه کرد.

ختم کلام آنکه، جدای از انگلستان، داشتن رابطه با این کشور برای ما، «کلید» داشتن یک رابطه حداقلی با ایالات‌متحده، اروپا و همسایگان عرب است. بدون داشتن رابطه با لندن، نمی‌توان با اروپا و همسایگان عربمان هم رابطه داشته باشیم. بماند آمریکا، استرالیا، کانادا و بسیاری از کشورهای دیگر!

219219

 

 

کد خبر 319184

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 5 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 23
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • علی IR ۰۴:۴۵ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    خواهشا اونایی که میخوان با آمریکا رابطه داشته باشن بذارید برن همون آمریکا ببینیم میخوان چیکار کنن؟
    • مهدی IR ۰۵:۴۶ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
      ارتباط برقرار بشه اولین نفر خودت میری امریکا
    • بی نام A1 ۰۶:۰۳ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
      4 38
      معنی جمله چیه ؟ واضح تر بنویس
    • بی نام IR ۰۶:۲۸ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
      جناب مهدی امریکا که اینقدر به فکر مردم ایرانه چرا یه دعوت نامه برا همه کسانی که کشته و مرده امریکا هستند نمیده برند اونجا
    • بی نام A1 ۰۹:۰۰ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
      19 3
      در جواب بی نام دوم چون اونجا برخلاف مملکت ما قاعده قانون داره. در جواب علی ببخشین یعنی اگه کسی بخواد رابطش با اکثر کشورای دنیا خوب بشه باید بره جهانگردی؟؟!
    • رضا IR ۰۹:۱۲ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
      28 4
      آقای بی نام ما نه کشته مرده آمریکایم نه مرگ او را خواهانیم ما یک رابطه معتدل می خواهیم ضمنا شما که به اصطلاح خودتان را وطن دوست می دانیدبدانید ما خیلی بیشتر ازشما ایران را دوست داریم.
    • بی نام IR ۱۰:۳۱ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
      5 3
      اقا رضا منظورتون اینه که امریکا ما رو تحریم کرده که ما سر عقل بیاییم و با هاش رابطه معتدل بر قرار کنیم ؟
    • پسرشجاع IR ۰۴:۵۹ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۵
      1 0
      اتفاقا بزرگترین قفل به رابطه سیاسی بین ایران و آمریکا، همین «انگلیس خبیث» است. «روباه پیر، انگلیس خبیث» نه فقط خواهان عادی شدن روابط ایران با آمریکا نیست، بلکه خواهان آن است که ایران با تمام دنیا مشکل داشته باشد. «انگلیس خبیث» همیشه و همه وقت دشمن ایران و ملت ایران بوده و هست. متأسفانه آمریکا هم مثل «توله سگی» دست آموز در دستان خبیث «انگلیس خبیث» قرار دارد.
  • بی نام A1 ۰۵:۴۲ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    23 67
    آقای دکتر زیباکلام! من یادمه بارها توی مقالات و کتابهاتون نوشته بودید که اساسا هیچ سیاستمداری رو پیدا نمیکنید که از تاریخ درس گرفته باشد. پس چی شد که حالا میفرمایید انگلیس تجربه 300 سال گذشته را دارد؟‌ یعنی انگلیس از این تاریخ درس گرفته است؟ یا مسئولین ایرانی از تاریخ درس یاد گرفته اند؟ (ربطی به بحثهای سیاسی ندارد بیشتر به خاطر مقالات و کتابهای درسی و درسهای دانشگاهیتان برایم سوال ایجاد شد)
    • الیمی A1 ۰۶:۲۶ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
      7 95
      با سلام خدمت دوست عزیز . معلومه که انسان بزرگ و فرهیخته ای هستی . احسنت . شریعتمداری قبلا پاسخ این تحلیل رو داده واقعا تحلیلهای شریعتمداری در سدر تحلیلهای دیگه هستند . دکتر زیبا کلام تحلیل هاشون اصلا منطقی نیست . با تشکر الیمی
    • علی IR ۰۹:۳۲ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
      12 2
      الیمی جان یکم املاتو تقویت کن نمیخاد وارد بحث های سیاسی بشی صدر نه سدر:)
  • بی نام A1 ۰۷:۳۴ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    13 76
    پیشنهاد میکنم آمریکا یکی از ایالتهای خود رو در اختیار اصلاح طلبان قرار بده.
    • بی نام A1 ۰۸:۵۵ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
      11 2
      باقي ايالتها را هم بده به افراطيون تا با ساير دوستان قسمت كنند
  • بی نام A1 ۰۷:۵۵ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    54 12
    آقای دکتر زیبا کلام مقالات هوشمند و کلیدی می نویسند. واقعا نظرات ایشون راهگشاست! ما به ایشون به خیلی نیاز داریم.
  • بصیر US ۰۸:۲۷ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    9 15
    در دولت قبل که بعضی از اساتید رو بازنشسته میکردن کاش این آقای زیبا کلام رو هم میفرستادن بره منزل استراحت کنه .
  • بی نام IR ۰۸:۴۰ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    20 7
    اگه امریکا قرار بود شیفته قدرت شوروری و انگلیس (ابرقدرتهای گذشته) بشه هیچ موقع ابرقدرت نمی شد؛
  • سعید خان A1 ۰۸:۴۱ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    14 39
    مقالات اقای زیبا کلام در حد سرگرمی بسیار مفید است . تمام احسنت ها و درود ها و مباحث مربوط به تمام نشدنی و سایر فضایل احساسی در حق ایشان حلالشون باد . یه زمانی احمدی نژاد هم معجزه قرن بود و هاشمی هم تمام نشدنی .
  • بی نام A1 ۰۹:۵۰ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    9 4
    اقای زیبا کلام این بار اشتباه کردی اتفاقا انگلیس هیچوقت دوست ندارد ما با امریکا ارتباط داشته باشیم چون میدونه اگر ایران با امریکا رابطه خوب داشته باشه منافع انگلیس به خطر میوفته 34 سال برای این ادعای من شهادت میده یه نگاهی به 34 سال گذشته بکنند متوجه میشوند
  • بی نام A1 ۱۰:۰۲ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    22 1
    دموکراسی کلید رابطه با آمریکاست
  • محمدl A1 ۱۰:۳۵ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    6 4
    پس چرا در مدتی که ارتباط با انگلیس داشتیم رابطه باآمریکا بر قرار نشد
  • سجادو A1 ۱۱:۵۷ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    12 2
    درود بر روحانی خواهشا اونایی که دوس ندارن با امریکا رابطه برقرار نشه حرف نزنن از گشنگی داریم نون خشک میخوریم درود بر ظریف
  • peymaneng IR ۱۲:۴۲ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    1 2
    دکتر همه میدانند شما دیگه چرا؟ همه میدانند آمریکا و انگلیس ظاهراً هم پیمانند ولی در عمل و بنیاد یک رقیب جدی بهره بردار از منابع ثروت و طبیعی دنیا به الاخص خاورمیانه و طرح تقسیم نفت و گاز بین خودشان هستند عربستان و قطر و امارات و بحرین و عمان سهم آمریکا با کمپانی اکسان موبیل و کویت سهم انگلیس مانده حال دعوا سر منابع باقی مانده فلات قاره شمالی خلیج فارس است که میشود ایران.
  • بی نام DK ۱۳:۲۶ - ۱۳۹۲/۰۸/۰۴
    6 1
    دوستان بدانید امریکا سفر پهن دنیاست کشوری نشان دهید که نون امریکا نمی خورد یا بان نیاز ندارد چرا بدون مطالعه حرف میزنید اول بررسی کنید بعد بگویید