مدتی است موزیک ویدیو ساخته شده توسط باران کوثری در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفته و حرف و حدیث های متعددی را به وجود آورده است. بحث هایی که در مواردی حتی به توهین و نقدهای گزنده نیز کشیده شده است. ظاهرا این منتقدان فراموش کرده اند خالق این ویدیو همان بازیگر دوست داشتنی خون بازی است. همان کسی که هیچوقت از وی بازی های غیر قابل قبول و ناشیانه دیده نشده است. ظاهرا این منتقدان فراموش کرده اند که با یک اثر هنری – خوب یا بد – مواجهند و نقد هنر فرسنگ ها با توهین و انگ زنی فاصله دارد. به هر حال در این یادداشت، نگارنده با این ویدیو به مثابه یک اثر هنری برخورد کرده و آن را از دیدگاه جامعه شناسانه بررسی کرده است.

 

بی تردید هر کنش هنری هنرمند، به مثابه بازتولید سرمایه عمل می کند. سرمایه ای که در این مورد به خصوص، سرمایه اقتصادی نیست و تنها به قصد بازتولید و افزایش سرمایه فرهنگی و نمادین وارد عمل شده است. به عبارت دیگر این ویدیو ساخته می شود تا بر میزان اندوخته سرمایه به ویژه نمادین سازندگان آن افزوده شود. در غیر این صورت کنش این هنرمندان، متهم به "بی غرضی" صرف شده و فاقد معنا جلوه می کند. برای بازتولید سرمایه (از هر نوع) هنرمند از استراتژی های گوناگونی تبعیت می کند که تمامی آنها را می توان در دو گروه عمده طبقه بندی کرد: "این استراتژی ها در وهله نخست به حجم و ترکیب سرمایه ای بستگی دارند که باید بازتولید شود؛ در وهله دوم به وضعیت ابزارهای بازتولید (قانون و عرف و وراثت، بازار کار، نظام آموزشی و غیره) که خود به وضعیت روابط قدرت میان طبقه ها بستگی دارد." (بوردیو، 189) بدین ترتیب در قدم اول، باران کوثری برای افزایش سرمایه نمادین خود نیازمند حجم و ترکیب درست، به اندازه و کافی از سرمایه نمادین و فرهنگی پیشین است. (نگاه کنیم به فیلم شیرین عباس کیارستمی که ویدیوی حاضر از همان شیوه اجرایی به کار گرفته در آن فیلم بهره می برد.و نگاه کنیم به حجم عظیم سرمایه نمادین عباس کیارستمی در مقام کارگردانی جهانی و با تجربه. با این حال فیلم شیرین هم در همان موقع نیز با واکنش های متعدد روبرو شد.) بدین ترتیب میزان سرمایه ای که سازنده این ویدیو در آن می گذارد، آنقدر کافی و دارای مشروعیت و مقبولیت اجتماعی نیست که به بازتولید مثبت و مورد انتظار وی و گروهش بینجامد. بدین ترتیب این سرمایه گذاری نمادین/فرهنگی ظاهرا با شکست روبرو می شود.

یکی از مهمترین نقدهایی که به این ویدیو وارد شده است بازی غلو شده بازیگران آن بوده است. شاید به همین دلیل کمبود حجم سرمایه نمادین است که بازیگران آن را واداشته است تا ناخودآگاه به سمت کنشی اینچنین کشیده شوند. کنشی که از سوی مخاطب به راحتی دریافت شده و در مقابل آن ایستادگی ومقاومت می کند.

از سوی دیگر سرمایه نمادین همواره برای صاحب سرمایه توهم زا است. "هر نوع سرمایه نمادین خود را از طریق "توهم" ساختگی و مستمر ناشی از میدان خود، بازتولید می کند. یعنی این توهم ماهیتی درون زا دارد. میدان ها از این نظر می توانند عامل تولید انواع مختلف سرمایه های نمادین و تنظیم کننده توزیع اجتماعی آن سرمایه ها باشند." (گرنفل، 173 و 174)

از همین رهگذر صاحب اثر در انتخاب ابزارهای بازتولید نیز دچار اشتباه استراتژیک می شود. توهم صاحب سرمایه از میزان و حجم دارایی خود، نظیر انتساب به خانواده ای به شدت دارای سرمایه عظیم فرهنگی و نمادین، دست گذاشتن بر محبوب ترین اثر فرزند محمد رضا شجریان و همراهی برخی هنرمندان شناخته شده، باعث شد تا بزرگترین مولفه این تولید هنری یعنی مخاطبان و همکاران را نادیده بگیرد. مخاطبی که بخش مهمی از میزان رضایت وی از یک اثر هنری به شدت به وضعیت روابط قدرت میان طبقه ها (در این جا فعالان عرصه سینما و تئاتر) بستگی دارد. در جایی که سال هاست روابط قدرت در میدان فرهنگی و هنری ما دچار ناسازواری های متعدد شده و از قواعد و چهارچوب های حاشیه ای  - ونه درون متنی - تبعیت می کند.

آنچه مسلم است در چنین میدان آشفته ای که رقابت زیر میدان ها حتی به انتخاب استراتژی های حذف رقیب هم می انجامد، باران کوثری باید با دقت بیشتر و ابزارهای بازتولید قدرتمندتری وارد میدان کنش هنری می شد. بی شک او دارای سرمایه اجتماعی بسیار است که باید قدر آن را بیش از پیش دانسته و با احتیاط بیشتری وارد تولید آثار هنری - به ویژه در عرصه کارگردانی - شود.

منابع:

بوردیو، پیر - تمایز، نقد اجتماعی قضاوت های ذوقی - ترجمه محسن چاوشیان - نشر ثالث - چاپ دوم - 1391 - تهران

گرنفل، مایکل - مفاهیم کلیدی پیر بوردیو - ترجمه محمد مهدی لبیبی - نشر افکار - چاپ اول - 1389 - تهران   

 

 

کد خبر 348496

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
9 + 7 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 36
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام A1 ۰۵:۵۶ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    2 2
    بعد از مدت ها ما یک نقد علمی و منطقی خواندیم. ممنون
  • ايراني A1 ۰۶:۰۲ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    3 2
    ما ايرانيها خدا نكند با كسي بد شويم و گر نه خوب يا خراب بيچارش ميكنيم
  • بی نام IR ۰۶:۰۳ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    19 1
    ويديوى بسيار لوسى بود با ادا و اصول زياد و اغراق هاى آزاردهنده، بخصوص درمورد خود خانم كوثرى، خانم دولتشاهى و آقاى محمدزاده. به هرحال سليقه ايشون بود كه ميشه دوست داشت يا نداشت، اما توهين كردن كه در فضاى مجازى ظاهراً تبديل به عرف شده واقعاً خجالت آوره. باران كوثرى هنرمند مستعد و انسان متعهد و شجاعيه.
  • بی نام IR ۰۶:۰۴ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    3 3
    خواستی کتابی حرف بزنی ولی خودت نفهمیدی چی گفتی عزیز دل
  • ali RO ۰۶:۰۵ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    2 4
    چرا رفتی چـــــــــــــــــــــــــــرا من بی قرارم
  • بی نام A1 ۰۶:۰۷ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    7 4
    خانواده کوثری یه خانواده هنرمند و اصیل ایرانی هست که همیشه در کنار مردم بودند و همیشه از حق دفاع کردند ایشالا که همیشه زنده و پایدار باشن
  • هادی A1 ۰۶:۳۱ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    8 1
    واقعا فکرمیکنید باید از پیِر بوردیو و مایکل گرنفل و سرمایه نمادین وسرمایه اجتماعی و روابط قدرت میان طبقه ها فکت بیارید تا بتونید توضیح بدید چرا موزیک ویدئو باران کوثری واکنش برانگیز شده؟؟ قضیه خیلی ساده تر از این حرفاست: ویدئویی که ساخته شده احساسات تقلبی و غلو شده ای رو ارائه میده که در مقابل موزیک و متنِ ترانه ناخوداگاه مخاطب رو به واکنش منفی وا میداره من، اعضای خونواده ام، دوستانم، همکلاس هام، همکارهام و... هیچوقت موقع گوش دادن موزیک تو خلوت خودمون مخصوصا اهنگی مثل "چرا رفتی" این ادا ها رو از خودمون در نمیاریم، چه برسه جلو دوربین و یا حضور کس دیگه ای مثال ساده اش بعضی حرکات ِ حامد بهداد هست که دقیقا به همین شکل غلو شده و غیر واقعی و نچسب به نظر میاد
  • فرهاد IR ۰۶:۳۱ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    5 5
    من دو بار این کارو دیدم از نظر افراطیون کجاش مشکل داره واقعا عجیبه...حالا خوبه اسم کوثری تو کتاب ادبیات سال دوم متوسطه نیست که بخوان از لیست کارگردان های به یاد ماندنی ایران حذفش کنن...
  • شانلی A1 ۰۶:۳۲ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    1 5
    یه عده ای فقط دوست دارن انتقاد کنن. دلیلش هم مشخصه؛ میخوان با تخریب دیگران، خود و یا تشکیلاتشون رو بالا بکشن
  • سامان A1 ۰۶:۳۸ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    این موزیک ویدیو اونقدر هم که ازش انتقاد میشه بد نیست، من هم "چرا رفتی" رو که برای اولین گوش کردم واکنش مشابه ای داشتم فقظ دوربینی نبود که از من فیلمی بگیره. چندین نفر هم تو همین موزیک ویدیو فقط سرشون رو تکون دادند یا به جایی خیره شدند و هیچ واکنش عجیب غریبی نداشتند. احساس و واکنش همه آدمها شبیه هم نیست. این موضوع خیلی طبیعییه.
    • شادی A1 ۰۸:۲۲ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
      20 1
      منم صبح از خواب پا میشم صورتمو میشورم صبونه میخورم لباس میپوشم میرم سر کار بر میگردم میخوابم و الی آخر . اگه یه نفر بیاد از این کارای من فیلم بسازه فیلم خسته کننده و مضحکی میشه،اینکه یه نفر بیاد چار نفر آدمو بشونه که دارن احساسات از خودشون بروز میدن و تا آخر هیچ اتفاق تازه ای نمیفته ضعف کارگردانه و لاغیر.
  • ارمين A1 ۰۶:۴۵ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    براي اين كه با خوشهاليه مردم مشكل دارن ميخوان مردم فقط عزاداري كنن
    • هادی A1 ۰۷:۲۴ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
      17 21
      آقا چه ربطی داره؟ شما واقعا با شنیدن اهنگ "چرا رفتی" دوست داشتی خوشحالی کنی؟
    • رضا IR ۲۱:۱۲ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
      7 3
      تو الان اینو میبینی خوشحال میشی؟پس خیلی خوشحالی
  • بی نام IR ۰۶:۴۹ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    3 1
    متن متظاهرانه اي بود متاسفانه
  • هموطن IR ۰۷:۰۶ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    3 7
    باران عزیز مثل باران ببار و پلیدی ها را ببر.بازی های بیاد ماندنی تو جادودنست
  • بی نام A1 ۰۷:۰۷ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    10 1
    صدای زیبای همایون شجریان و شعر زیبای سیمین بهبهانی
  • ح IR ۰۷:۱۷ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    12 1
    ای کاش همه از فرصت برابر در ورود به عرصه هنر برخوردار بودن تا استعدادها شفاف تر مقایسه میشد ... نه بواسطه نام خانوادگی
  • معصومه A1 ۰۷:۱۷ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    2 2
    من دیدم اش. راست میگین،یه ذره مصنوعی هست واکنش اشون.. ولی نیاز به کوبیدن نیست یه چیزی ساخته شده ، حالا یه عده دوست دارن،یه عده دوست ندارن من خودم باران کوثری رو اصلا دوست ندارم و حتی باهاش مشکل دارم. ولی نمیکوبمش واسه چی؟ تو این ویدئو نه به کسی توهین شده ، نه قوانین کشور زیرپاگذاشته شده..عیبی توش نیست حالا خوب یا بد بودنش یه مساله جداست
  • امیر A1 ۰۷:۲۵ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    3 2
    من فکر می کنم دلیل اصلی این انتقادها یه بغض قدیمی باشه، این که ما کلی استعداد تو کشورمون داریم که به خاط نداشتن بودجه و ارتباط و پارتی نمی تونن کاری که می خوان رو انجام بدن ولی یه عده ی کم استعداد تر از رانت خانواده استفاده می کنن و هر جور تجربه ای که بخوان کسب می کنن، اونوقت اگه کارشون رو خوب انجام ندن حجم اعتراض ها بالاتر از حالت عادی هست، وگرنه کسی تا حالا به بازیگری باران کوثری اعتراض نکرده
  • ماهان A1 ۰۷:۳۴ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    3 1
    میدونین تفاوت ما با غربی ها به چه دلیل است به دلیل اینکه اونا اگه چیزی رو هم میخان نقدکنن به دیده انصاف نقد میکنن وفرد نقد شونده هم به دنبال رفع عیوب کارش میره ولی توکشور ما اگه یه کار یساخته بشه یا یه حرکتی انجام بشه طرفدارای اون فردچشم بسته قبول میکنن ومخالفاش هم بدون هیچ بررسی اون روسرکوب . یه مسئله دیگه اینه که توی غرب اگه شخصی کاری یاپروژه ای روشروع کرد وآگاهان اون جامعه هم اون رو تائید کردن هم شخص شروع کننده مایله که نفربعدی کارش روادامه بده وهم اون نفری که میاد .میان ماه ماتاماه گردون تفاوت اززمین تا آسمان است
  • بی نام IR ۰۷:۳۴ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    11 0
    واکنش بعضیاشون زیادی مصنوعی و تخیلی بود.... ولی خود اهنگ خیلی قشنگه
  • سروش IR ۰۷:۴۱ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    1 1
    این که موزیک ویدئو نیست اولا. دوما هم که تیزر تبلیغاتی واسه یه آلبوم کسی هم نمی خونه تو این تیزر فقط یه چند ثانیه باران کوثری لب خوانی میکنه. بابا یه عده هم خیلی بیکاران همین جوری به اخبار معمولی جو بدن و حساسیت ایجاد کنن.
  • محمد پارسا IR ۰۷:۴۴ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    4 0
    نگارنده گرامی هنوز از ساده ترین اصول نقد نویسی اطلاع ندارند و می گویند"ظاهرا این منتقدان فراموش کرده اند خالق این ویدیو همان بازیگر دوست داشتنی خون بازی است. همان کسی که هیچوقت از وی بازی های غیر قابل قبول و ناشیانه دیده نشده است" یعنی اینکه چون بازیهای یک نفر خوب بوده است حالا الزاما موزیک ویدئو را خوب ساخته است؟ مگر نه اینکه کارگردانی موزیک ویدئوها یک خحرفه خاص است و در جهان هم حتی برخی کارگردانهای مطرح سینما از ساختن یک ویدئو خوب عاجزند؟ آیا نباید هنگام نقد یک مقوله ، اسم مولف را خط زد چه کارگردان ، چه نویسنده و چه شرکت مایکروسافت و تنها با خود اثر مواجه شد بدون اینکه مرعوب نامها و یا حب و بغضها شویم؟
  • احمد EU ۰۷:۴۵ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    2 1
    خیلی مسخره بود
  • علی IR ۰۸:۰۳ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    4 16
    خانم کوثری خودت خجالت نکشیدی این حرکات شنیع رو انجام دادی. منفی بازهای عزیز بفرمایید کامنت
  • على IR ۰۸:۱۳ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    3 1
    ايى كه گفتى يعنى چه ؟؟؟ بخدا اين قدر سخت نيست ، چار تا جوون يه كليپ ساختن ... همين ... نه به كسى توهين كردن و نه كار بدى ... بعضيها عادت كردن به همه چى گير بدن
  • بی نام US ۰۸:۱۴ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    7 0
    خداییش ادم واکنش این بازیگرا رو میبینه ،خندش می گیره.درسته که اهنگ ،انسان رو تحت تاثیر قرار میده ولی دیگه نه اینقدر اغراق آمیز.
  • امین IR ۰۸:۱۶ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    2 1
    کاملا طبیعیه اگه واکنش نمیدادن باید شک میکردیم. تو ایران به چی واکنش نمیدن؟ وزیر ارشاد رفته مراسم ختم تو مجلس دارن سوال میکنن وزیر خارجه داره مذاکره میکنه واکنش میدن وزیر نفت قرارداد مینویسه واکنش میدن و... بعد شما میگید به موسیقی واکنش ندن اینا کارشون فقط واکنش دادنه به غیر از واکنش دادن کار دیگه ای ندادن. بزارید خوش باشن.
  • امیر A1 ۰۸:۲۱ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    1 2
    اتفاقاً خیلی هم خوب بود . به نظر من هرکسی جای اون افراد مینشست جلوی دوربین با شنیدن این موسیقی عالی و روح نواز همین واکنش هارو نشون میداد .
  • مجتبی A1 ۰۸:۲۴ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    5 2
    باران کوثری به عنوان کارگردان قطعا حق داره هر ایده ای که به ذهنش میرسه برای خلق این اثر " هنری" انجام بده. به نظر من فقط باران کوثری تونسته با این آهنگ اون ارتباط اغراق شده رو برقرار کنه و بقیه ظاهرا از روی رودربایستی صرفا فقط " بازی" کردند، که البته بازی بدی هم کردند شاید باران کوثری به زور می خواسته حسی که خودش از این قطعه موسیقی گرفته به این بازیگران بده که موفق نبوده. در هر صورت اگر بشه زحمات ساخت این کلیپ رو هنر خرج کردن از طرف خانم کوثری گذاشت پس بهش می گیم اثر هنری و اگر یک اثر هنری هست قطعا یک اثر هنری " کاملا ضعیف"
  • بی نام A1 ۰۸:۲۹ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    1 2
    ایده باران کوثری خیلی قشنگ بود که یه عده رو بذاره و واکنش اونارو هنگام شنیدن این آهنگ ضبط کنه
  • مهدی A1 ۰۸:۳۳ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۱
    1 0
    اقا میشه اسم کسایی که تو این کلیپ هستن یکی بگه من فقط 5 تاشون شناختم تا جایی که میشناسین بگین
  • سیاوش IR ۰۴:۲۸ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۳
    2 0
    خوب یا بد بودن این کلیپ برای من مهم نیست ولی یک چیزی خیلی آزارم میده که به همه کلیپها و قطعات ارتباط داره؛ اونم اینه که متاسفانه موسیقی ما خواننده سالاری شده شایدهم از قبل اینطور بوده. برای مثال تمام نظرات در مورد این ویدئو کلیپ رو ببینید فقط صحبت از باران کوثری، همایون شجریان و گاهی اوقات خانم بهبهانیه. هیچکس توجه نمیکنه که اصل موضوع، تهمورث پورناظریه که اصولا این حس رو با شعر خانم بهبهانی تولید کرده و خواننده صرفاً منتقل کننده این حسه. از هر صد نفری که یک قطعه موسیقی رو گوش می کنند، 98 نفرشون قطعه رو به نام خواننده میشناسن. مثلاً تا به حال نشنیدم کسی بگه کاست بیداد استاد مشکاتیان؛ همه بیداد رو به اسم استاد شجریان میشناسند.
  • رضا A1 ۲۱:۰۳ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۹
    0 0
    دوستان بازي خوبي از بازيگرا گرفته نشده تو اين كليپ، كه ضعفه كار گردانه، يك مقدار غلو شده، واكنش هاي اغراق آميزي دارن ، اما..... نوع واكنش درسته به نظرم، اوني كه موزيك رو توجه مي كنه، خصوصا اواخر آهنگ كه اقاي همايون اوج صداش رو به نمايش ميذاره، واكنشي كه بهش دست ميده، يك نوع حس شعف، و ذوقه، يك جور خاصي به وجد مياد پله پله با بالا رفتن نت ها و صداي زيباي پسر استاد
  • وی اس تی IR ۰۸:۲۱ - ۱۳۹۳/۰۶/۰۱
    0 0
    بنظر من بخاطر اینکه خیلی مصنوعی و اغراق آمیز بود. شاید اگه افراد معروف تر بودن بهتر بود