چگونه سهره سحر آمیز در کویر لوت طرح نجات دریاچه ارومیه را نوشت؟

در اوایل سال نو که به کویر لوت رفته بودیم، دوست عزیزم آقای ایزدی ما را به دیدار درختچه زیبای اسکمبیل برد. در حین عکاسی سهره زیبایی برای خوردن میوه های اسکنبیل آمد. او از ما نمی ترسید. او تا بحال صدای تفنگ نشنیده بود و بوی باروت به مشامش نرسیده بود. هنوز سنگ ریزه تیر کمان پسر بچه های شیطون بدن ظریف او را نشانه نگرفته بود. او ما را دشمن نمی دانست. این اولین باری بود که در ایران تا این اندازه به پرنده ای نزدیک شده بودم.

خواستیم به او لطف کنیم. دوستمان آقای خاتمی با در بطری به او آب معدنی تعارف کرد. اصلا قبول نکرد. هر چه خواهش و تمنا کردیم، فایده نداشت و پرید چند قدم آن ورتر رفت تا دانه های اسکنبیل را بخورد. خیلی به فکر رفتم. آخر چرا این پرنده در این برهوت که قطره ای آب نیست، حاضر نیست دهانش را با آب معدنی گوارا خیس کند. آنهم پرنده ای که زیستگاه طبیعی اش در کنار آب گزارش شده است. می توان گفت که او هرگز در عمر خود آب ندیده و آب را نمی شناسد. ممکن است درست باشد. اما شاید خواسته به ما درسی دهد. 

او اگر آب را می خورد و از آن لذت می برد، یک عمر باید در حسرت آب گوارا غصه می خورد. دیگر کسی نبود که به او آب دهد. شاید همین آب باعث می شد متابولیسم بدن او را به هم بریزد و برایش درد و عذاب به ارمغان بیاورد.

سهره


همین روزها که درگیر بحران ارومیه هستم و ساعت ها با همکاران و متخصصان در جلسات بحث و گفتگو می کنم خواستم این درسی را که از سُهره سحر آمیز کویر لوت آموختم به شما و همکاران عزیزم در کارگروه های نجات دریاچه ارومیه انتقال دهم.

آنچه که امروز بحران آب در ایران است، بحرانی ناشی از بی آبی نیست. ایران همیشه با محدودیت آبی مواجه بوده است. مردمان ایران زمین همچون سهره لوت نشین می دانستند که با این شرایط چگونه کنار بیایند. آنها آگاهی داشتند که در کشور خشکی چون ایران آب را باید فقط در زیر زمین نگهداری کرد و بدون کوچکترین هزینه و صرف انرژی با قنات به روی زمین آورد. این اختراع بزرگ سیستم کارآمدی بود که با قدمتی چند هزار ساله مردمان ایران را از گزند خشکسالی - آنطور که کورش گفته بود - در امان می داشت. اما در این چند دهه اخیرغول های سد ساز و پیمانکاران بزرگ آمدند و با حرفهای قشنگ مسیر چند هزار ساله تاریخ ایران را تغییر دادند. پولهای نفت را گرفتند و سد ساختند. کشاورزی پایدار ما را تبدیل به کشاورزی با کمترین بهره وری و بیشترین مصرف آب کردند. شهرها را بزرگ کردند و تا آنجا که می شد مردم را تشویق به مصرف آب کرده و بخش بزرگی از آب را هم از سطح سدها تبخیر کردند. اگر چه تبلیغ می کردند که آب مصرف نکنید، ولی در عمل مرتب سد ساختند تا آب ارزان را به خانه های شهرنشینان و زمین های نو کشاوزرانی که دانشی از مصرف بهینه آب در کشور خشک ایران نداشتند، برسانند.

همین حالا کافی است که نگاهی به پروژه های ساخت و ساز در در تهران بیاندازید، که چگونه هزاران ساختمان بالا می رود. کسی هم نمی پرسد، همین حالا آب به بسیاری از طبقات بالای آپارتمان های تهران نمی رسد. چه دلیلی دارد که دریاچه مصنوعی در تهران ساخت و اطراف آن صدها برج را در منطقه ای که بیشترین فرونشست زمین دارد بنا کرد؟

سهره سحر آمیز در کویر لوت، با نخوردن آب نسخه نجات ارومیه و ایران را در عصر بحران آب نوشت. او به ما گفت که اگر می خواهید در کشور خشک ایران زندگی پایدار داشته باشید، چاره ای ندارید که دیگر آب سدها را نخورید. چاره ای ندارید که اجازه دهید نزولات آسمانی دوباره در زیر زمین ذخیره شوند و درختان این سرزمین را سر سبز کنند و چاههای شما را پر آب کنند. اگر هم زیاد بود بگذارید بروند تا دریاچه ها و تالابها را سیراب کنند. اگر هم بناست تبخیر شوند، این کار را در گرم ترین و پست ترین نقاط حوضه آبریز انجام دهند تا بیشترین تاثیر را در ملایم کردن آب و هوای خشک و قاره ای ایران داشته باشند.

برای من ارزش داشت که به لوت بروم و ریسک خطر برخورد با مین را به جان بخرم و این درس را بیاموزم. ولی در شگفتم که چگونه ممکن است کسی که به استاد کویر شناسی ایران معروف شده، چشمانش را به زندگی در طبیعت ببندد، یا از حکومت مرگ در لوت بگوید و یا نسخه قتل دریاچه ارومیه را بنویسد!

 

در ضمن همزمان در روزنامه شرق به تاریخ 31 فروردین منتشر شده است.

کد خبر 349955

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 4 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 36
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • امين د IR ۰۳:۱۶ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    3 21
    انشالله نيروگاههاي بي شمار هسته اي راه ميافتند و برق توليد ميكنند تا از شر توليد برق توسط سدها معاف و آب سدها را دوباره به زير زمين مي بريم
    • بی نام US ۱۲:۲۴ - ۱۳۹۳/۰۶/۱۷
      10 1
      کشورهای پیشرفته ای مثل ژاپن و آلمان در حال تعطیل کردن نیروگاههای هسته ای به خاطر زیان بار بودن آنها و جایگزینی اون با نیروگاههای خورشیدی و بادی هستند اونوقت اینور دنیا ما تو کویر 365 روز سال نور خورشید داریم یا محلهای بسیاری برای نیروگاههای بادی داریم باز دنبال نیروگاههای بی شمار هسته ای هستیم. اگر می دونستید که خسارت حتی 1 نیروگاه هسته ای اونم از نوع روسی چه فاجعه ای به وجود میاره این آرزو رو نمی کردی
    • بی نام UA ۱۷:۲۱ - ۱۳۹۳/۰۷/۰۶
      0 1
      در مورد ایران رود مطالعه کنید ...
  • حسام 10 A1 ۰۳:۴۶ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    33 4
    قابل توجه طرفداران افزايش جمعيت
  • میلاد EU ۰۳:۴۸ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    15 2
    واقا جای تاسف داره که پرنده گوچکی این موضوع را متوجه شده ولی ما هنوز فرهنگ استفاده کردن از آب رو نداریم
  • . A1 ۰۳:۴۹ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    6 1
    عالی بود
  • بی نام A1 ۰۳:۵۷ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    4 3
    بابا بیایید فکر محیط زیست باشید... همش گیر کردیم تو وصیت ریچارد فرای و موافقت هسته ای و.... ما مصداق .... وانچه خود داشت ز بیگانه تمنا می کرد ... شدیم.
  • بی نام IR ۰۴:۰۰ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    22 2
    ایران مافیای پر قدرت سد سازی دارد .........شبکه ای پر قدرت که مدام سد می سازند و مدام تبلیغ سد سازی می کنند . ایران سرزمین قناتها است ... نیاکان ما قدر آب را می دانستند . نیاکان ما حرمت آب را داشتند . سد سازی به چه قیمتی؟؟؟ تالابها خشک شدند . قناتها خشک شدند . ای سد سازان پر قدرت دلتان برای خشک شدن تالابها نمی سوزد ؟؟؟
  • بی نام IR ۰۴:۰۱ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    12 2
    در اروپا جریان شکستن سد ها را ه افتاده . ضمنا تا چند سال آینده که سدها به شدت نیاز به لایروبی خواهند داشت هزینه این لایروبی های هنگفت را از کجا خواهیم آورد؟
  • بی نام A1 ۰۴:۰۷ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    10 2
    ممنون متن زیبا و تاسف آوری بود ایران دوره های مختلفی را سپری کرد و در هیچ کدام به اندازه دوره حال به ویرانه تبدیل نشد .......
  • بی نام IR ۰۴:۲۱ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    10 1
    با سلام از گزارش خوبتون خیلی ممنونم واقعاً که بغض گلوم را گرفته و نمی دانم چرا باید ایران به اینجام برسه دوست دارم سرزمین مادریم گلستان باشد نه قبرستان............
  • بی نام IR ۰۴:۲۹ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    1 4
    چون اينجا ايران است و ما همه با هم ايراني هستيم.نمي دانستيد؟
  • رجایی A1 ۰۴:۳۱ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    20 1
    پروفسور آهنگ که اهل استان فارس هست و استاد دانشگاه در آمریکا نیز هست ،سالهاست که هشدار میدهد سد نسازید بگذارید آبها همینطور جاری باشند.میگوید: اصلا سرزمین ما جای سد ساختن نیست و احتیاجی به آن ندارد.میگوید:آب که جاری باشد در مسیرش سرسبزی میآورد،آبهای زیرزمینی را غنی میکند و تبخیر آن یک پنجم تبخیر آب در پشت سدهاست و.... چه کسی گوش داد،چه کسی گوش میدهد و چه کسی گوش خواهد داد؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ پروفسورهای ما دنیا را آباد میکنند آنوقت در این کشور کسی گوش شنوا ندارد
  • آرشیتکت IR ۰۴:۵۳ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    5 3
    با سلام لطفا در مورد برخورد با مین یه توضیح بدین
  • مانی IR ۰۴:۵۶ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    9 3
    واقعا لذت بردم. با این رویه مصرف ،بیشتر نقاط ایران تا 40 سال آینده قابل سکونت نخواهد بود. فقط نمیدونم با این همه هشدار باز چرا ایرانی ها در مصرف آب این قدر بی پروا هستند.
  • بی نام A1 ۰۵:۱۶ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    6 2
    خدایا به ما هم ذره ای از حس این پرنده که نام این حس را نمی دانم عطا کن
  • بی نام IR ۰۵:۱۷ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    7 3
    آفرین دقیقا به همین دلیل گفته می شود ساختن خیلی از این سدهای هزینه بر و هزینه زا باید متوقف شود ولی مگر پولدارها می گذارند برای آن ها ایران و ایرانی معنی نداره
  • بی نام DE ۰۵:۴۹ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    28 5
    مشکل ایران مشکل جمعیت بسیار زیاد بدون امکانات زیر ساختی است و بس
    • مصطفي فدايي فرد A1 ۰۶:۳۴ - ۱۳۹۳/۰۲/۰۱
      2 4
      فقط در حرف و صحبت موضوع تامين آب مورد نياز شرب و صنعت و كشاورزي و در يك كلمه رفاه اجتماعي توسط قنات ساده و جذاب است ولي در عمل اين حرف‌ها عملي نيست. بنابراين واقع بين باشيم و از آن‌سوي بام نيافتيم. البته نمي‌توان منكر مديريت غلط آب در كشور بود ولي واقعيت‌ها را نيز بايد ديد. شايد فرهنگ‌سازي از هر چيزي براي ملت ايران واجب‌تر باشد چون متاسفانه هر كسي فقط منافع خود و خانواده خود را طلب مي‌كند و به منافع ملي توجهي ندارد در حالي كه زندگي شادي نيست بلكه شاد كردن است.
    • بی نام IR ۱۰:۱۸ - ۱۳۹۳/۰۲/۰۷
      9 2
      من هم با این نظر که جمعیت ایران رشد نامناسبی داشته است موافقم. کنترل جمعیت کشور ضروری است و نباید پافشاری زیادی در این باره صورت گیرد. یادمان نرود که همین پافشاری در سال های پس از پیروزی انقلاب سبب رشد بی رویه جمعیت و بحران های پس از آن شد . کم آبی کنونی یکی از میوه های تلخ همان دوره و سیاست های کنترل نکردن جمعیت است. پافشاری کنونی نیز آثاری تلخ تر و بسیار خطرناک تر در آینده را خواهد داشت.
  • ساحل A1 ۰۵:۵۸ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    18 2
    آفرین به استاد گرامی با این راهکار که آزمون خود را به خوبی پس داده
  • ايمان IR ۰۵:۵۹ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    1 2
    با احترام دوست عزيز در اول از نوشته شما لذت بردم دوم با قسمت اخر كلامتان مشكل دارم سوم به نظر من هم درياچه مي تواند نجات پيدا كند. اما بحثهاي علمي را به بحثهاي عوامانه تبديل نكنيم نظر دكتر كردواني از نقطه نظر يك اقليم شناس و كساني مانند ايشاناين است كه با توجه به ورود درياچه به مرحله پلايائي و كمتر از يك متر شدن عمق درياچه اگر بصورت كنوني اب وارد درياچه شود بي حاصل است كه از بعضي لحا ظ كاملا درست است من زمين شناس مهندس و خيلي ديگر فكر ميكنند با بعضي تمهيدات مي توان اب را در قسمت هاي عميق تر حفظ و بخشي از درياچه را نجات داد اين ها همه بحثهاي علمي است متاسفانه ديدگاهاي عوامانه و عدم آگاهي از مباحث علمي جوي عوامانه را پيرامون درياچه اروميه ايجاد كرده كه شايسته بحث هاي اكادميك نيست.
  • تیارا A1 ۰۵:۵۹ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    15 2
    آب را گل نکنیم .... مردم به هوش باشید ایران بزودی خشک و غیره قابل سکونت خواهد شد . صرفه جویی کنید.
  • بی نام A1 ۰۶:۰۱ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    9 2
    ولی در شگفتم که چگونه ممکن است کسی که به استاد کویر شناسی ایران معروف شده، چشمانش را به زندگی در طبیعت ببندد، یا از حکومت مرگ در لوت بگوید و یا نسخه قتل دریاچه ارومیه را بنویسد
  • مهدی IR ۰۶:۳۰ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    15 1
    فقط افرین برشماکه تابه حال کسی ازسدسازی درارومیه حرف نزده بودشمازدیدتشکرخدالعنت کندانهای راکه خشک کردند دریاچه ارومیه راوماکشاورزان رااواره تهران کردند
  • بی نام IR ۰۶:۳۲ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    6 1
    شاید تا به حال چنین درس زیبایی از طبیعت نشنیده بودم
  • بی نام A1 ۰۶:۵۶ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    11 1
    بسیار عالی بود.
  • بی نام IR ۰۷:۰۳ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    5 1
    نه تنها همه ی آب ها رو مصرف کردیم تازه همه ی آب های باقی مونده رو هم رو آلوده کردیم دیگه چندتا رودخونه هم که مونده برامون شده جوی فاضلاب آی ملت آی امت مسلمان کمتر به منابع طبیعی ضرر برسونین مسلمون هستین مثلن آقا یکی جلوی این همه فاضلابی که به رودخونه ی زرجوب و گوهر رود رشت میریزه رو بگیره. شهرداری بیاد زحمت بکشه منت سر مردم رشت بذاره این دوتا رودخونه رو زنده کنه دوباره بخدا هرچقدر هم که مالیات بخاد بهش پرداخت میکنیم فقط این دوتا رودخونه رو مثه سابق بکنه.
  • بی نام A1 ۰۷:۳۴ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    8 1
    احسنت
  • همشهری A1 ۰۷:۵۰ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    4 1
    خیلی دلم گرفت از خواندن این وبلاگ ، که ما دستی دستی چه با خود میکنیم منهم بارها بعنوان یک شهروند درمورد برج سازی و ساخت و سازها بی رویه در تهران و بخصوص ارتفاعات آن ، در تمام رسانه ها نوشتم اما متاسفانه گوش مسئولان شهرداری و بعضی مسئولینی که با توسل به مقام خود و برای سودجویی اصلا به این مهم توجه ندارند نوشته ام اماظاهرا تا این مساله به بحرانی واقعی نرسد که متاسفانه در کشور ما اینطور باب شده است کسیدنبال حل این مساله مهم نخواهد بود مگر خودشان منافعشان در خطر باشد
  • shk IR ۰۸:۰۱ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    4 4
    سلام.شاید سهره آب معدنی دوست نداشته
  • بی نام IR ۰۸:۴۹ - ۱۳۹۳/۰۱/۳۱
    6 1
    جالب بود. ممنون دکتر
  • mohammad A1 ۰۷:۰۰ - ۱۳۹۳/۰۲/۰۷
    3 1
    باسلام.مشکل کم آبی ازدوران قدیم وجودداشته.سیستم کشاورزی مابایدتغییریابدوبیشتربه سمت احداث باغ برود.سیستم آبیاری بایدمکانیزه شود.زدن چاههای بی رویه متوقف وبسیاری ازمجوزها باطل شود.سدهای غیرضروری تخریب شوند.برقراری مجازات سنگین برای احداث چاه سدواستفاده افراطی درمصرف آب.
  • رسول A1 ۰۳:۵۹ - ۱۳۹۳/۰۲/۰۸
    4 1
    با توجه به اینکه در ایران متوسط بارندگی سالانه 240 میلی متر و متوسط تبخیر حدود 2500 میلی متر در سال می باشد یعنی تبخیر حدود 11 برابر بارندگی لذا علمی ترین و درست ترین راه نگه داری آب نگه داشت آن در زیرذزمین است.
  • دانشگاه تبریز IR ۰۷:۰۵ - ۱۳۹۳/۰۲/۲۲
    8 0
    بر اساس نظرات پروفسور خورشیددوست استاد محیط زیست عامل اصلی خشکیدن دریاچه ارومیه در وهله اول سدسازی، در وهله دوم فقدان کشت مکانیزه و حاکمیت کشت سنتی، معرفی واریته های جدید کشاورزی در منطقه، و در مراحل بعدی بهره برداری و حفر چاه های غیرمجاز و حتی مجاز به طور بی رویه، فقدان فرهنگ زیست محیطی در میان مسوولان، ضعف مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست، و در آخر خشکسالی اواری اقلیمی که فقط ده تا 15 درصد نقش داشته می باشند. بر طبق نظرات پروفسور خورشیددوست، نقطه نظرات آقای دکتر کردوانی در باره دریاچه ارومیه جنبه تخریبی داشته و از پایه و اساس علمی برخوردار نیست.
  • اکبر A1 ۱۷:۲۴ - ۱۳۹۳/۰۳/۱۰
    3 1
    با عرض سلام من خودم شاهد تمامی خیانت هایی ام که به طبیعت و دریاچمون وارد میشه هستم .یارو میاد یه قطعه باغ از کشاورز همجوار دریاچه میخره این باغو به سه چهار قسمت تبدیل میکنه تو هر قسمت یک چاه میزنه بعدش چند تا ویلا با استخر و جکوزی داخلشون میسازه بعدش با پول کلون میفروشه منظورم تو یک حرفه کار از زیر بنا خرابه من خودم بچه ارومیه ام شاهد این کارام .قبل از اینکه می اومدن سد ها رو میزدن باید فرهنگ سازی میکردن که کشاورزا رو تشویق میکردن تمام اراضیهاشونو با ابیاری مدر ن بارانی قطرهای ابیاری بکنن . اگه بخوایم دریاچه رو نجات بدیم اول باید این چاه های بدون پروانه رو از بین ببریم هر چقدر توان داریم اب سدها رو به در