این هم از عجایب سرزمین ما است که می‌خواهند دهانه‌ی چشمه‌ای را به زیر آب ببرند، و آب آن را از عمق صد متری دریاچه‌ی سد "نجات" دهند!

چشمه‌ی پرآب و شگفت‌انگیز کانی‌بل (چشمه بل) که به عنوان یک اثر ارزشمند در فهرست آثار ملی هم ثبت‌ شده، با آبگیری سد داریان در دریاچه‌ی سد غرق خواهد شد و تولید طبیعی سالانه 150 میلیون مترمکعب آشامیدنی درجه یک از دست خواهد رفت. اینک اما، خوشبختانه به جایی رسیده‌ایم که وزیر نیرو، استاندار کردستان، مدیران کل محیط زیست کردستان و کرمانشاه، و نمایندگان دو استان در مجلس، هم‌نوا با مدافعان غیردولتی محیط زیست و میراث فرهنگی، خواستار نجات این "شناسنامه"‌ی طبیعی- فرهنگی منطقه هستند. حتی شرکت کارفرمای سد هم ظاهرا متقاعد شده که باید چشمه را نجات داد - که البته این شرکت به شیوه‌ی سازه‌ای و هزینه‌بر، قصد این کار را دارد. روش شرکت، به طور خلاصه عبارت است از زدن یک شفت (چاه) در کوه بالاسر چشمه، بستن دهانه‌ی چشمه با بتن، و انتقال آب چشمه (که به ادعای آنان در شفت جمع خواهد شد) به بالا. برای آن که دریابیم این طرح غیرعملی است، کافی است بدانیم که چشمه بل و تقریبا کل محدوده‌ای که می‌توان برای آبراهه‌های آن تجسم کرد، با آبگیری سد به زیر بیش از صد متر آب دریاچه خواهد رفت. همچنین باید دانست که کوه‌های منطقه، کارستی (یعنی از جنس سنگ آهکی بسیار متخلخل) و پر گسل هستند که در نتیجه‌ی آن، آب دریاچه‌ی سد قطعا با آب چشمه مخلوط خواهد شد.

با عملیات یادشده، کانی‌بل نجات نمی‌یابد، بلکه فقط بخشی از آب عمق دریاچه‌ی سد، با هزینه‌ی بسیار به سطح دریاچه منتقل خواهد شد! به نظر می‌رسد که بستن دهانه‌ی چشمه، فقط عملیاتی است برای نجات دریاچه‌ی سدی که نباید در این‌جا ساخته می‌شد؛ با این کار، می‌خواهند فرار آب را از درزها و دالان‌های چشمه بگیرند. در واقع، بعید است که مدیران سد ندانند که نجات آب چشمه از زیر دریاچه‌ی سد، در این ساختگاه بسیار نفوذپذیر، مانند این است که بخواهیم از مخلوط شدن چند قطره آب که بر روی یک اسفنج خیس می‌ریزیم، با آب‌های دیگر موجود در اسفنج جلوگیری کنیم.

هم‌اینک، دوستداران چشمه‌ی بل خواهان توقف کامل عملیات سد داریان و انجام "مهندسی ارزش" در این مورد هستند. منظور از مهندسی ارزش این است که سود و زیان آبگیری کردن یا نکردن سد، به دست گروه‌های مستقل و در فضایی فارغ از فشار برای جمع کردن قضیه و به پایان رساندن پروژه، برآورد گردد. با این کار، می‌توان دریافت که منافع تعریف شده برای احداث سد (مثلا: کشاورزی در دشت‌های گرمسیری کرمانشاه یا ایلام، و تولید برق) در کفه‌ی ترازو، در برابر عدم‌النفع  ناشی از نابود شدن میلیون‌ها مترمکعب آب معدنی که هر سال صدها میلیارد تومان سود در پی دارد، و در برابر نابود شدن صدها هکتار باغ و مرتع، جابجا شدن صدها خانوار، برهم خوردن سامانه‌ی زیست‌بومی و هیدرولوژیک منطقه، و از میان رفتن یک اثر طبیعی خارق‌العاده، چه ترازی دارد.

چند روز پیش، در دیداری که با مدیر پروژه‌ی سد داریان در شرکت توسعه‌ی منابع آب داشتم، به نظرم رسید که ایشان و همکاران‌شان نیز با حسن نیت در پی نجات چشمه بل هستند، اما گویا آنان همچنان روش مالوف ساخت و ساز و دست‌کاری گسترده در سامانه‌ی خلقت را تنها راه مدیریت آب می‌دانند. از سوی دیگر، مجری ساخت سد می‌پندارد که نجات چشمه یعنی بهره‌برداری از آب آن، حال آن‌که کانی‌بل کلیتی یک‌پارچه شامل آب و دهانه و محیط اطراف را در بر می‌گیرد. اگر بر فرض بتوان از آب چشمه، با کیفیتی نزدیک به کیفیت عالی کنونی‌اش، پس از آبگیری دریاچه هم بهره‌برداری کرد (چیزی که بنا به نظر بسیاری از مهندسان آب و زمین‌شناسان محال است) باز هم چشمه از بین رفته خواهد بود.

جا دارد مسوولان کشور، از آبگیری نشدن سد (که بدنه‌ی آن مراحل نهایی ساخت را می‌گذراند) هراسی به خود راه ندهند؛ "اعتراف به اشتباه، نیمی از بخشش را در پی دارد" و البته، این اشتباهی بوده که دولت کنونی نقشی در آن نداشته است... .

کد خبر 368576

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 1 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 19
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام A1 ۱۷:۴۹ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۴
    13 1
    فقط سد داریان نیست بسیاری از سدهای ساخته شده یا در حال ساخت از جمله سد نرماب در استان گلستان در مقابل اتلاف منابع اقتصادی هنگفت و به جا گذاشتن اثرات سوء اجتماعی و زیست محیطی جبران ناپذیر منافع چندانی را برای کشور تامین نمی کنند ولی با وجود اراده ای برای جلوگیری از این روند وجود نداره.
  • بی نام IR ۱۸:۰۲ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۴
    12 1
    آقاجون کردستان اصلا به سد نیازی نداره، اگه آب به درستی مدیریت بشه. مخصوصا در بخش کشاورزی. سد هم میخواید بسازید قبلش فکر کنید که چی زیر آب میره.
  • م حسینی A1 ۲۳:۲۲ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۴
    4 24
    دوست عزیز من یکی از کسانی هستم که الآن نزدیک دو ساله تو مجموعه سد داریان کار تخصصی میکنم واز نزدیک با واقعیات ساخت و طراحی این پروژه آشنا هستم ... چیزی که شما در مورد عدم امکان نجات بخشی چشمه بل متذکر شدید از لحاظ تکنولوژیکی سازه های بتنی ، تزریق و آببندی غیر ممکن نیست و اینکه سازند زمینشناسی منطقه کارستی و آهکی میباشد که البته این سازند عمومی منطقه نیست به هیچ وجه دلیل بر عدم امکان انجام عملیات نجات بخشی با استفاده از روشهای امتحان شده و علمی نیست . گواه این امر نتایج عملیات تزریق و آببندی پی سد و تکیه گاههای آن میباشد که در مقیاسی گسترده جهت رفع هرگونه نگرانی بابت عدم آببند بودن سد انجام گرفته و براحتی دلیلی بر نقض فرموده های جنابعالیست ... ومن ا...توفیق
    • بی نام A1 ۰۷:۲۷ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۵
      8 1
      باید فاز مطالعاتی این پروژه کامل باشد. من بعید می دانم که از ابتدای طراحی سد به فکر نجات این چشمه هم بوده باشند. و الان پس از فشار مردم مجبور به قبول نجات چشمه شده اند. مطالعه اینکه آیا پس از ساخت سد این چشمه را میشود نجات داد یا خیر خودش هزینه و زمان زیادی نیاز دارد. این درسته که در عالم مهندسی تقریبا هیچ چیزی غیر قابل اجرا نیست اما نه در عالم مهندسی ایران با این امکانات محدود. نباید مشکلاتی مثل پل کابلی شیراز اتفاق بیفتد. پل شیراز فقط زیان مالی داشت ولی اگر چشمه بل از بین برود علاوه بر زیانهای مالی مشکل زیست محیطی برای ساکنین این منطقه ایجاد میکند. این چشمه جنبه توریستی هم دارد. باید مطالعات دقیق و شفاف باشد و تا زمانی که کاملا از نجات چشمه مطمئن نیستند باید عملیات ساخت سد را متوقف کنند
    • بی نام US ۲۰:۴۷ - ۱۳۹۳/۰۹/۰۸
      0 1
      اگر سنگ ولایهای سنگی محدوده اطراف چشمه بل خوب بود طراحان و کارشناسان حتما سد را بالاتر از چشمه طرحشو اجرا میکردنند/در ضمن این سد هم باتوجه به روند ساخت و عدم مدیریت اجرا ونظارت بر آن بعد از آبگیری همه پی به این سازه بقول معروف مهندسی خواهند برد/مثل کارون4 که بدنه سد ترک خورد...
  • بی نام IR ۰۲:۳۶ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۵
    24 2
    آقای چیت چیان: شما با آبگیری سد داریان و نابودی چشمه بل در تاریخ بد نام خواهید شد. به عکس اگر شما به ندای حفظ محیط زیست و طبیعت ایران پاسخ مثبت دهید و جلوی آبگیری این سد اشتباه را بگیرید، در تاریخ ماندگار می شوید. این فرصت را از دست ندهید. مردان بزرگ تصمیمات بزرگ می گیرند.
  • کرد IR ۰۳:۲۸ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۵
    16 0
    خبر انلاین کاش یک عکس از منطقه اورامانات کنار مطالبت قرار می دادید که هم وطنان ببینند .
  • س ا A1 ۰۴:۱۳ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۵
    13 12
    با سلام خدمت دوست نگارنده لطفا اين سئوال منو پاسخ دهيد : ساخت اين سد از سال 87 شروع شده و اكنون شما دلواپس اتمام ساخت اين سد و آبگيري آن شده‌ايد ؟؟؟ اگر واقعا نگران اين چشمه بوديد از سال 87 تا كنون چرا حركتي نكرديد ؟ خبر آنلاين لطفا چاپ كن
  • یکی از اهالی روستای اطراف A1 ۰۴:۴۱ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۵
    14 1
    درود برشما جناب مهندس محمدی علاوه بر تخریب شدن چشمه طبیعی بل به علت رعایت نکردن موارد محیط زیستی باعث از بین رفتن بخش وسیعی از رودخانه و باغهای اطراف شده است
    • بی نام A1 ۰۶:۲۶ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۵
      1 9
      کدوم باغ دوست عزیز . مردم اون منطقه نه اهل کشاورزی کردن هستند نه دامداری
  • عباس محمدی A1 ۰۶:۲۴ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۵
    3 0
    به م. حسینی: از نظر مهندسی، خیلی چیزها ممکن است مثلا حتی می توان آب چشمه را با لوله کشی به تهران آورد اما باید دید هزینه ی کار چقدر است و آیا آن کار درست است؟ در عین حال، عرض کردم که بسیاری از مهندسان آب و زمین شناسان و دیگر متخصصان با دلایل فنی معتقدند که نجات آب چشمه با روشی که مجری به دنبال آن است، غیرممکن است. به س. ا. : من با بضاعت اندک خودم، از چند سال پیش درباره ی این سد مطالبی نوشته ام که در همشهری و سبزپرس درج شده است. همچنین یک سخنرانی کوتاه هم در سنندج در این مورد داشته ام. در مورد عکس، متاسفانه برای من کمی سخت است که با این وضع اینترنت و رایانه ی خودم، و وقت کمی که دارم... روی یادداشت هایم عکس نیز بگذارم
  • بی نام A1 ۰۸:۱۱ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۵
    5 0
    هر جا تو این مملکت یه چشمه آبی دراومده همونجا رو سد بستن. آخه چه خبره بذارین آب از چشمه ها جاری بشه تو این سرزمین چرا همه جا رو کور میکنین شده زاینده رود که خشکش کردن
  • بی نام A1 ۱۱:۵۱ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۵
    1 1
    مهمترين مسئله اينه كه جلوگيري بشه از خروج آب از رودخانه هاي مرزي اگه جلوگيري نشه اين آب به عراق ميره بابا
  • شاهو IR ۱۸:۴۸ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۵
    1 0
    به خدا من موندم که ما ایرانی ها و علی الخصوص مسئولان ما چه نوع انسانهایی هستیم که همه ی نعمت های مفید و پر منفعت را نابود کردیم تخریب کردیم . نابودی دریاچه ی ارومیه خشکاندن باتلاق ها خشکاندن رودخانه ها نابودی و خشکاندن چشمه بل و . . منقرض کردن نسل یوز . پلنگ و . . . نابودی جنگل ها و . . .
  • بی نام IR ۱۵:۱۷ - ۱۳۹۳/۰۵/۱۶
    2 2
    بالاخره از نظر شما با بحران کم آبی چطور باید کنار اومد، اگه همین الان اعلام کنن که قراره آب مردم تهران یا هر شهر دیگه ای برای چندساعت قطع بشه زمین و زمان رو به هم میدوزید که ثابت کنید مهندسای مملکت بی سواد و بی تجربه هستن، اگه همین الان آب کشاورزی مردم قطع بشه یا نباشه مثل مردم پایین دست زاینده رود شورش میکنن وقتی دهها مترمکعب بر ثانیه آب این چشمه میریزه توی رودخونه سیروان و از مرز خارج میشه چه راهی جز مهار کردنش از طریق سد وجود داره؟؟؟ وقتی در پایین دست این چشمه تا مرز عراق هیچ جای دیگه ای برای احداث سد نیست چیکار باید کرد؟ سد نزنیم؟ با کم آبی چیکار کنیم؟؟؟؟ ضمنا آب این سد از طریق تونل نوسود به مناطق گرمسیری غرب کرمانشاه منتقل میشه و هزاران هکتار زمین خشک اونجا رو آبیاری میکنه
  • عباس محمدی A1 ۰۷:۴۴ - ۱۳۹۳/۰۵/۲۱
    2 1
    در مورد گفته ی دوستی که پرسیده چگونه باید با بحران کم آبی کنار آمد، لازم است بگویم که سدها آب تولید نمی کنند، و تنها راه استفاده از اب یک رودخانه هم سد سازی نیست. در همان منطقه، الان کم آبی وجود ندارد ولی قطعا با ساخت سد داریان و انتقال بخشی از آب آن به دشت های کرمانشاه، کم آبی هایی در ایران بخصوص خوزستان و عراق پدید خواهد آمد. هر منطقه، باید بر پایه ی استعداد طبیعی خودش مورد بهره برداری قرار گیرد و نه با انتقال آب از این جا و آن جا. از این گذشته، ما نمی گوییم که سد اصلا و به هیچ وجه ساخته نشود، بلکه صحبت بر سر این است که در ایران در سدسازی بسیار افراط شده و سرمایه های مالی و طبیعی زیادی را با این کار به هدر داده اند.
  • کمال IR ۰۸:۲۹ - ۱۳۹۳/۰۵/۲۱
    2 0
    دبی آب چشمه بل در مواقع پرآبی 500 لیتر و در مواقع کم آبی 300 لیتر در ثانیه است. هموطنان عزیز بدانند که جنگ آینده در خاورمیانه بر سر آب خواهد بود نه بر سر نفت. آب طلای سفید نام گرفته است و کسانی که مثل بنده عمری از آنان گذشته است وضعیت بارندگی و آب شیرین را در سالهای اخیر اسفناک برآورد می نمایند. درست است که مردم و کشاورزی آب میخواهد اما روشهای استفاده از آب در شهرها و در کشاورزی بسیار نادرست است و مسئولین ما به جای حل مشکل مرتبا سد می سازند. آب آشامیدنی را برای شستشوی حیات، کوچه و وسایل نقلیه خود به مصرف می رسانند. بله مردم به آب نیاز دارند، انصافً بفرمایند در حمام خودتان چند دقیقه شیر آب باز است و مصرف سرانه کشور را با یک کشور اروپایی مثل آلمان مقایسه کنید.
  • کمال 2 IR ۰۸:۴۳ - ۱۳۹۳/۰۵/۲۱
    3 0
    مصرف آب در کشاورزی سنتی نیز درد دیگری است و میلیاردها لیتر آب بخار و به هدر داده می شود. ضمناً، مسئولین محترم بفرمایند چند درصد از آبهای آلوده را بازیافت می کنند. در مورد آب چشمه بل هم اعلام میکنم متخصص این کار هستم که تمام ویژگیهای آب معدنی آب بطری شده را دارد. مدفون کردن آن در زیر یک سد و در عمق 110 متری یک کار به تمام معنی احمقانه است. مسئولین ما اول اقدام و بعد فکر میکنند. یک پیشنهاد ساده می نمایم. سازمانهای ذیربط آب چشمه را که در نزدیکی مرز عراق است با لوله به خاک عراق منتقل و آب شیرین آنرا به فروش برسانند و ببینند آب این چشمه سودمند تر است یا یکی از چاه های نفت کشور. مطلب دیگر نابود کردن اکوسیستم منطقه است که البته از نظر مسئولین ما اهمیتی ندارد؟
  • نوید کرماشان IR ۱۶:۴۸ - ۱۳۹۳/۰۶/۲۴
    1 0
    فرهنگمونو نابود میکنن حالا نوبت طبیعتمونه لا اقل یه چیزو بسازیدو آباد کنید که ما به شما امیدوار شیم. طبیعت به آب نیاز دارد ما هم همینطور از هر کدام آبو بگیری نابود میشه.سد شاید خوب باشه ولی اینطوری جز ویرانی چیزی نداره حدود یک سوم بخار و....باقی شم بدون برنامه ریزی {آبیارهای غیر اصولی ......مصرف الکی شهری مثل شستن ماشین و...}حدر میره. آب شیرن فقط برای کشاورزی و شربه نه حمام شستن ماشینو.....هرکاری بدون برنامه ریزی درست آیندش همینه .کانی بل همیشه خدای آبهاست.نوید از کردستان شهر کرماشان . ج