تیتر سه وبلاگ‌ها

  • پیشنهادهایی برای اصلاح و تکمیل برنامۀ سوم توسعۀ شهر تهران

    پنج گام به سوی شهر سبز

    لایحه‌ی برنامه‌ی 5 ساله‌ی سوم توسعه‌ی شهر تهران در شورای شهر در دست بررسی است. ده تن از متخصصان و کنشگران محیط زیست(1) از تیرماه گذشته ضمن تماس با شورای اسلامی شهر تهران در صدد بوده‌اند با دادن چند پیشنهاد مشخص و قابل اجرا، شورای شهر را در برنامه‌ریزی برای زیست‌پذیرتر کردن تهران یاری کنند. دو مورد از این پیشنهادها، در فضای مجازی به امضای حدود ده هزار تن از شهروندان رسید و در تاریخ 12 تیر ماه به شورای شهر تقدیم شد(2). در پی آن نامه، کمیسیون سلامت و محیط زیست شورای شهر، از آن متخصصان و کنشگران دعوت کرد تا در نشست 4/6/97 کمیسیون حضور یابند. در این نشست، ضمن گفتگو و تبادل نظر، پیشنهادهای اجرایی گروه ده‌ نفره به‌صورت مکتوب به کمیسیون داده شد.

  • آشغال‌های رهاشده در طبیعت و جامعه فقط با همت ما جمع خواهد شد

    بیایید آشغال‌ها را جمع کنیم!

    چندین ماه است که فضای سنگینی بر جامعه حاکم شده، گرانی‌های باورنکردنی، بی‌اطمینانی نسبت به آینده، صحبت از مهاجرت که ورد زبان جوانان و مسئله‌ٔ اصلی بسیاری از خانواده‌ها شده، و رو به فقر رفتن طبقه‌ٔ متوسط، جای کمی برای کنش‌های اجتماعی، از جمله برای فعالیت‌های محیط زیستی، گذاشته است. اما، در این فضای نه‌چندان امیدبخش، نباید فراموش کنیم که تاریخ پر است از موقعیت‌های مشابه این موقعیتِ ما، و این که کشور ما هنوز در میانه‌های وضعیت جهانی قرار دارد.

  • برای نجات اقتصاد و محیط زیست، نرخ ارز باید تثبیت شود

    ماجرای‌ دلار، به سرزمین‌فروشی می‌انجامد

    دولت کنونی که بهره‌ٔ بانکی را به نفع بانک‌ها کاهش داد و به نرخ تورم تک‌رقمیِ مورد ادعای خودش تفاخر می‌کرد، در چند ماهه‌ٔ اخیر درباره‌ٔ بالاترین تورمی که کشور به یاد دارد (در واقع، بالاترین نرخ مالیاتی جهان) چیزی نمی‌گوید. از دوران مبارزه‌ٔ انتخاباتی و اوایل انتخاب شدن روحانی، مردان اقتصادی روحانی و اقتصاددانان نولیبرالِ حامی او از «واقعی کردن نرخ ارز» سخن می‌گفتند. اکنون، همگی آنان لابد در دل خود خوشحال‌اند که سرانجام به شیوه‌ٔ «مرگ یک‌بار و شیون یک بار» جراحی‌ای را که برای اقتصاد ایران ضروری می‌دانستند، به انجام رسانده‌اند. اما این جراحی موفق نبوده است.

  • درود بر کسانی که در مراسم محرم ظرفی رها نکردند و زباله‌ای برداشتند!

    شهرداری‌ به‌جای نصب بنر، برای‌ پسماند فکر اساسی‌ کند

    در مراسم دهه‌ٔ نخست محرم امسال، تا جایی که مشاهد‌ه‌های خودم در تهران و خبرهای رسیده از گوشه‌وکنار کشور نشان می‌دهد، از نظر رعایت نکته‌های محیط زیستی، پیشرفت زیادی داشتیم. رها کردن ظرف‌های یک‌بار مصرفِ نوشیدنی و خوراک در کوی و خیابان بسیار کم‌تر از گذشته بود، و دادن چای و خوراک در ظرف‌های دائمی بیش از گذشته به چشم می‌آمد.

  • محرم را ماه احترام به نعمت‌های طبیعی، دوری از اسراف، و حفظ محیط زیست قرار دهیم

    ظرف‌های دور انداختنی و شأن محرم

    استفاده از ظرف‌های دور انداختنی، چه از نوع تجزیه‌پذیر و چه آن‌ها که ادعا می‌شود تجزیه‌پذیر هستند، با فلسفه‌ٔ نیکوکاری هم‌خوانی ندارد.

  • محیط‌های طبیعی شهر و کوه‌های اطراف، ذخیره‌گاه‌هایی برای تضمینِ زیست

    ضرورت حفظ فضاهای طبیعی تهران

    چندی پیش، شماری از کارشناسان و کنش‌گران محیط‌زیست، کوه‌نوردان، و دیگر دوستداران طبیعت به خانم نوری رییس «کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری» شورای شهر تهران نامه‌ای نوشتند و ۲ درخواست را مطرح کردند: یکی این که فضاهای طبیعی درون و بیرون شهر با هدف حفظ میراث طبیعیِ منطقه و بازنگری در شیوه‌های توسعه‌ٔ فضای سبز حفظ شود، و دیگر این که با «خودرومحوری» مبارزه شود و شهر برای پیاده‌محوری و آمدوشدِ بیشتر با دوچرخه آماده گردد.

  • سدسازان، جنگل‌های هیرکانی را نشانه گرفته‌اند

    سد لاسک، شاهدی بر این‌ که «در بر همان‌ پاشنه‌ می‌چرخد» یا... ؟!

    هنگامی که رییس‌جمهور حسن روحانی قصد انتخاب وزیر نیرو را داشت، بسیاری از کارشناسان و کنشگران حوزه‌ی آب و محیط زیست، سخت نگران بودند؛ شخصی با پیشینه‌ای «غنی» در تأیید، اجرا، و طرح‌ریزی سد و کانال‌ انتقال آب قرار بود که بار دیگر در مقام مدیریت کلان آبِ این سرزمینِ کم‌آب و پرمعضل قرار گیرد۱.

  • در موضوع آب، نیازمند تفاهم و اقدام ملی هستیم

    حرکت ارزشمند نماینده‌ٔ اصفهان

    آقای حیدرعلی عابدی نماینده‌ٔ مردم اصفهان در مجلس، به مناسبت عید قربان، شکایت از یک فعال محیط زیست را که در موضوع انتقال آب منتقد سرسخت او و دیگر نمایندگان اصفهان بود، پس گرفت. عابدینی در بیانیه‌ای گفته است که در پاسخ به گفت‌وگوی همراه با حسن‌نیت آن فعال محیط زیست و از آن‌جا که «جامعه‌مان بیش از هر زمان دیگر نیازمند مدارا و گفت‌وگو است»(۱)، از شکایت خود صرف‌نظر می‌کند.

  • آیا سدسازی و انتقال افراطی آب ایراد دارد، اما برای اصفهان خوب است؟!

    اصفهانی‌ها در موضوع آب از چه چیزی شاکی‌اند؟

    از نقد جدی پروژه‌ٔ سدسازی در ایران و سرآغاز اجتماعی شدن این نقدها، ده دوازده سال می‌گذرد. یکی از نخستین همایش‌های بزرگ و جدی دانشگاهی در این زمینه، همایشی بود با عنوان «همایش ملی ناگفته‌های سدسازی»(۱) که در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۹ در دانشگاه صنعتی اصفهان برگزار شد. مقاله‌ها و سخنرانی‌های آن همایش که به ابتکار شماری از دانشگاهیان و فعالان محیط زیست اصفهان برگزار شده بود، همگی در بیان مشکلات جانکاهی بود که سدها (و انتقال آب که به سدسازی وابسته است) بر پیکر طبیعت و اقتصاد ایران وارد کرده است. اینک اما، چند سالی است که می‌بینیم نه‌تنها مدیران و نمایندگان اصفهانی، بلکه حتی بیشترِ کنشگران محیط زیست و دانشگاهیان اصفهانی هم با انتقال آب از حوضه‌های دیگر به حوضه‌ی زاینده‌رود موافق‌اند یا در نقد این فقره از انتقال آب چیزی نمی‌گویند!

  • توچال، ارزشمندترین چشم‌انداز تهران و میراثی متعلق به همگان است

    نگذاریم توچال را بیش از این تخریب کنند!

    کوه توچال در شمال تهران، آخرین سنگر طبیعت شهر است. اما کشیده شدن جاده تا نزدیک قله، توسعه‌ٔ تله‌کابین و پیست‌های اسکی، راه دادنِ وسایل موتوری به ارتفاعات، و انواع ساخت‌وسازها، می‌روند که این آخرین پناه را هم از ما بگیرند! این روزها، صحبت از طرح ساخت یک ساختمان دوطبقه (با عنوان پناهگاه کوه‌نوردی) بر روی قله و کشیدن جاده تا این نقطه است، طرحی که در صورت اجرا، بلندترین نقطه در حوزه‌ٔ تهران را هم آلوده به پلشتی‌های سازه‌ای خواهد کرد.

  • دام‌پروری‌ صداوسیما، تبلیغات، فوتبالِ تخدیری، و...

    وظیفه‌ اصلی صداوسیما رنگ باخته است؟

    دام‌پروری‌ صداوسیما، تبلیغات، فوتبالِ تخدیری، و...

    دستیابی به «خودکفایی» و استقلال اقتصادی، یکی از آرمان‌های انقلاب بوده است. اما هم‌اینک به جایی رسیده‌ایم که درپی تصمیم یکی از بدترین رییس‌جمهوران آمریکا، پول ملی‌مان گرفتار بیشترین سقوط ناریخ خود شده است. از دیگر ارزش بنیادین انقلاب «دوری از تجمل‌گرایی» بوده که آن هم از سوی بسیاری از مدیران ارشد کشور و خانواده‌هایشان، به‌کلی کنار گذاشته شده است. دستگاهی که «رسانه‌ٔ ملی» خوانده می‌شود و مروج سیاست‌های کلی کشور است، با غرقه شدن در تبلیغات بازرگانی و با ترویج تجمل، در جهتی حرکت می‌کند که آسیب‌رسان به اقتصاد و محیط‌زیست کشور آسیب است.

  • نامه‌ٔ زیست‌محیطی به شورای شهر

    تهران را می‌توان نجات داد!

    تهران را می‌توان نجات داد! گو این که این شهر و شهروندانش در انبوهی از دشواری‌های زیست‌محیطی شاملِ آلودگی هوا، کمبود آب، سروصدای بی‌حد، دریای هراس‌انگیز خودروها، تخریب چشم‌اندازهای طبیعی و میراث‌های فرهنگی... دست‌وپا می‌زنند، اما اگر یک اعتراف اصولی به خطاهای مدیریتی و رفتاری گذشته انجام شود و گام‌های مشخصی برای اصلاح رویکردها صورت گیرد، می‌توان روند رو به سراشیب شرایط زیستی تهران را اصلاح کرد.

  • کاهش ارزش پول ملی، عامل تباهی سرزمین

    گران شدن ارز، تخریب مجیط زیست را بیشتر می‌کند

    کاهش ارزش پول ملی، عامل تباهی سرزمین

    در هیچ دوره‌ای ارزش پول ملیِ ما با سرعتی که در این چند ماهه شاهد آنیم، تنزل نکرده بود. دلایل این تنزل هراس‌انگیز را دولتمردان حتماً می‌دانند، اما آن را به مردم نمی‌گویند و وانمود می‌کنند که اوضاع روبراه است. آنان فقط به اثراتی که پس از بروز این پدیده رخ داده، مانند سودجویی دلال‌های خرده‌پا و متوسط، به عنوان عامل افزایش قیمت ارز اشاره می‌کنند... . اما در این جا سرِ آن ندارم که به موضوع خاکستر شدن ریال و ارج یافتنِ پول کشوری که ما دشمن‌اش می‌خوانیم بپردازم؛ فقط اشاره‌ای می کنم به اثرات کاهش ارزش ریال بر محیط زیست کشور.

  • حفاظت از کوه‌ها؛ حفاظت از زندگی

    ۱۳ تیر؛ جشن تیرگان و روز ملی دماوند

    در تقویم کهن ایرانی، سیزدهم تیرماه با نام «تیرگان»، یکی از جشن‌های بزرگ به شمار می‌آید. چندین سده است که جشن تیرگان با فراز و فرودهای بسیار، کم‌رنگ یا پررنگ، در گوشه‌وکنار حوزه‌ تمدنی ایران برگزار می‌شود. از سال ۱۳۸۴سازمان‌های مردم‌نهاد کوه‌نوردی و محیط زیستی، سیزدهم تیر را «روز ملی دماوند» خوانده‌اند و به این مناسبت برنامه‌های چندی را برگزار می‌کنند.

  • رییس‌جمهور و دولتش در اندیشه‌ٔ حفاظت از توچال هم هستند؟

    رییس‌جمهور و کوه‌نوردی؛ اشکال کجاست؟!

    آقای روحانی در روز جمعه‌ گذشته با پوشاک ورزشی و سوار بر تله‌کابین به کوهستان توچال در شمال تهران رفت. منتقدان دولت، بر او خرده گرفتند که چرا در این شرایط گرانی و اوضاع سختِ کشور به جای حضور در دفتر خود و رسیدگی به کارهای کشور، به یک جای تفریحی رفته است. البته از پوشاک رییس جمهور هم ایراد گرفته‌اند که چرا خارجی و از یک برند گران‌بهاست.

  • مسئولیت دولت و مردم در کاستن از پسماندهای پلاستیکی

    چگونه می‌توان مصرف پلاستیک را کم کرد؟

    از سال 1353 (1974)، سازمان ملل پانزدهم خرداد (پنجم ژوئن) را «با هدف افزایش آگاهی و اقدام برای حفاظت از محیط زیست» روز جهانی محیط زیست نامیده است. برای روز محیط زیستِ امسال شعار «با آلودگی پلاسنیکی مبارزه کنید» انتخاب شده بود. از آن‌جا که پلاستیک‌ها موادی از جنس طبیعت نیستند، هیچ آنزیم طبیعی برای تجزیه و بازگرداندن آن به طبیعت وجود ندارد. چنین است که چیزهای پلاستیکی سالیانی طولانی باقی می‌مانند و موجب زشت شدن چشم‌اندازها، گرفتگی مجراهای گوارشی و تنفسی جانوران، آلوده‌ شدن پهنه‌های آبی به میکروپلاستیک (ذره‌های نادیدنیِ پلاستیک) که ممکن است سبب بروز بیماری‌های خطرناک شود، و ایجاد اختلال در فعالیت طبیعی گیاهان می‌شود. فرایند تولید پلاستیک هم به علت آن که ماده‌ی اولیه‌ی آن نفت است و همچنین به علت انرژی‌ای که صرف تولید می شود، آلوده کننده‌ی محیط زیست است.

  • فیلترینگ به این سبک، مجازات دسته‌جمعی است!

    فیلترینگ با محیط زیست چه می‌کند؟

    فیلترینگ سبب اختلال‌های جدی در کل شبکه‌ اینترنت، و موجب کند شدن روند فرستادن و دریافت داده‌ها می‌شود. این امر، تأثیر شدیدی در افزایش مصرف انرژی و استهلاک سخت‌افزارهای ارتباطی دارد. فیلترینگ کلیِ یک شبکه، گروه‌های اجتماعیِ شکل‌گرفته در آن را نابود و سرمایه‌ اجتماعی را ضعیف می‌کند.

  • کارهایی که اگر شهرداری انجام ندهد، شهر بهتر خواهد شد

    آقای افشانی، خوش آمدید!

    شهر تهران حدود ۱۵ درصد از جمعیت کشور را دربر گرفته، و شهرداریِ آن چند ۱۰ هزار کارمند و به اندازه‌ چند وزارتخانه بودجه دارد. نخستین چیزی که از این عظمتِ نامطلوب به ذهن می‌رسد این است که اداره‌ چنین شهری بسیار پیچیده و دشوار است. واقعیت اما این است که دستگاه عظیم شهرداری که بیش از یک سده از شکل‌گیری و فعالیت پیوسته‌ آن می‌گذرد، خودبه‌خود، و تا حد زیادی بی آن که مدیریت‌های متفاوت تأثیر معناداری بر سوگیری‌های آن داشته باشند، به راه خود می‌رود.

  • در شرایط سیاسی و اقتصادی کنونی، بیشتر به فکر طبیعت کشور باشیم

    به سبک کلانتری؛ اولویت، علف است یا اشتغال؟!

    کلانتری رییس سازمان حفاظت محیط زیست، یک بار گفت (و این گفته را بارها، خود او و همکارانش تایید و تکرار کرده‌اند) که: «در حال حاضر موضوع نخستِ کشور باید آب و کمبود آن باشد. ما نباید مسئله‌ مهمی مانند آب را قربانی یوزپلنگ کنیم» (خبرآنلاین 13/6/1396). این گونه خلط کردن دو مبحث مجزا که شبیه به سنجیدن وزن با واحد ثانیه است(!) از سوی کسانی صورت می‌گیرد که یا واقعاً از تفاوت ماهوی دو مقوله بی‌خبراند، یا در پی «دلیل‌تراشی» (توجیه یک رفتار غیرموجه با استناد به مطلبی نامرتبط) هستند. در این مورد، کلانتری بی‌اعتنایی به موضوع حفاظت از یوز و زیستگاه‌های آن را با عَلَم کردن مسئله‌ آب توجیه کرده است. اما، واقعیت این است که حفاظت از حیات‌وحش هیچ نسبت منفی با مدیریت منابع آب ندارد و حتی برعکس: حفظ زیستگاه‌ها، کمک مؤثری به جذب و ذخیره شدن آب خواهد کرد.

  • غارت گیاهان کوهی؛ فشاری مضاعف بر طبیعت رنج دیده‌ ما

    فروش سبزی‌های کوهی را ممنوع و تحریم کنید!

    چیدن گیاهان وحشی یا گل، ریشه، ساقه، و دیگر اندام‌های آن‌ها، گیاه را ناقص یا نابود می کند و با افزایش میزان فرسایش، آسیب سختی به خاک وارد می‌سازد. اما شوربختانه بسیاری از مردم، با این خیالِ غیردقیق که سبزی‌های صحرایی «خاصیت» فراوان دارند، در فصل بهار گیاهان مختلفی را از کوه و دشت می‌چینند یا می‌خرند. چیدن تمام یا بخشی از گیاه، زادآوری آن را دچار اختلال می‌کند و به این ترتیب پوشش گیاهی پهنه‌های طبیعی کشور که تقریباً همه جا فقیر است، باز هم فقیرتر می شود. به‌علاوه، به علت وارد شدن فشار غیرمتعارف بر شماری از گونه‌ها، تعادل طبیعی منطقه مختل می‌شود و تنوع زیستی هم به خطر می‌افتد.

  • ۲۸ آوریل، روز اقدام برای شهرهای حسن‌کِیف و سور ترکیه

    خسارت جبران‌ناشدنیِ سدسازی‌های ترکیه بر طبیعت و میراث فرهنگی منطقه

    کنشگران محیط زیست ایران، با حساسیت موضوع سدسازی‌ها در شرق ترکیه را پیگیری می‌کنند. آنان خواستار رعایت اصل استفاده‌ی منصفانه از آب رودخانه‌های مشترک میان چند کشور، در مورد دجله و فرات هستند. این دو رودخانه در طول تاریخ، حیات‌بخش منطقه‌ی مهم و تمدن‌ساز میانرودان (بین‌النهرین) بوده‌اند؛ تردیدی نیست که علاوه بر مردم شرق ترکیه، ملت‌های ساکن در سوریه، عراق، ایران، و به طور کلی محیط زیستِ طبیعی و اجتماعی این منطقه‌ی بزرگ حق برخورداری از آب‌های دجله و فرات و دیگر رودهای منطقه را دارند.

  • لازمه‌ حفظ محیط زیست، میهن‌دوستی است

    روز زمین، زباله و کاوه مدنی!

    چهل سال است که با شنیدن جمله‌ی کوتاه «می‌خواهم بروم» درد در جانم می‌پیچد! ده‌ها تن از بهترین دوستان دوران جوانی‌ام، بچه‌های بااستعدادِ خانواده و همسایگان، هم‌کلاسی‌های دوران دبیرستان و دانشگاه، و همنوردان کوه‌پیمایم، به بیرون از ایران کوچ کرده‌اند. همیشه معتقد بوده‌ام که حفظ محیط زیست (حفظ خاک دوست‌داشتنیِ میهن) با میهن‌دوستی ملازمه دارد... و میهن‌دوستی، آن زمان واقعاً مؤثر است که شخص در خاک خودش باشد و (به تعبیر شاملو) «چراغش در همان خانه بسوزد». از سوی دیگر، فرار استعدادها سبب خسران در سرمایه‌ی اجتماعی و درنتیجه موجب تشدید تخریب سرزمین می‌شود.

  • امسال، بیشتر به فکر محیط زیست باشیم!

    آیا کارهای‌کوچکِ ما مؤثرند؟

    نه‌تنها در محفل‌های دوستانه و خانوادگی، بلکه در میان گروه‌های اجتماعی که به شکلی جدی درگیر مسایل اجتماعی هستند نیز بسیار پیش می‌آید که در نتیجه‌بخش بودن کنش‌های فرهنگی، آگاهی‌بخشی، کارهای داوطلبانه، و مطالبه‌گری تشکیک می‌شود. مثلاً می‌پرسند که در برابر سیل بنیان‌کنِ تخریب زیرساخت‌های فرهنگی و اقتصادی، چه فایده‌ای دارد که ما سلامتِ کاری خود را حفظ کنیم و به ترویج درستکاری و تن ندادن به خلافکاری‌های جزیی که از عهده‌مان برمی‌آید و برای‌مان نفعی دارد، بپردازیم؟! یا در برابر نابودسازی هیولایی جنگل‌ها و مراتع، و یا ریخت‌و‌پاش بزرگ‌مقیاسِ زباله‌های شهری در عرصه‌های طبیعی، خودداریِ ما از چیدن گیاهان خودرو یا اجرای برنامه‌های پاک‌سازیِ داوطلبانه‌ چه تأثیری دارد؟!

  • در سال ۱۳۹۷ برای طبیعت چه خواهیم کرد؟

    امسال، حال و هوای کشور چگونه خواهد بود؟

    خودفریبی است اگر بگوییم سال ۱۳۹۶ سال خوبی برای محیط‌زیست کشور بود، و خوش‌بینی ساده‌لوحانه‌ای است اگر بپنداریم که اوضاع برای سالِ پیشِ رو نویدبخش است! اما می‌توان امیدوار بود که با ناامید نشدن، جدی گرفتن مسایل محیط‌زیستی مانند آلودگی هوا، کمبود آب، فرسایش خاک، و تخریب زیستگاه‌ها، هم‌چنین با گذاشتن کمی از وقت‌مان برای خواندن درباره‌ محیط زیست، با اندکی تلاش برای انجام اقدام‌های کوچک (یا بزرگی) که از دست‌مان برمی‌آید، و با مطالبه‌ حقوق زیست‌محیطی‌مان... اوضاع بهتر شود یا از این که هست، بدتر نشود!