احمدی نژاد با موجودی حساب ذخیره ارزی چه کرد؟/تفاوت صندوق توسعه ملی با  حساب ذخیره ارزی

برداشت‌های بی‌رویه از حساب ذخیره ارزی که منجر به افزایش شدید نرخ تورم و از دست رفتن یکی از فرصت‌های اساسی برای پیشرفت کشور شد،انتقاد شدید کارشناسان را به‌دنبال داشت.

طی دهه اخیر از ماحصل درآمد نفت دو درآمد پس انداز شده است؛ یکی در حساب ذخیره ارزی ودیگری در صندوق توسعه ملی. شاید برای خیلی ها این سئوال پیش آمده که فلسفه وجودی این دو منابع که ذخیره می شده،چیست. پاسخ این سئوال را باید در بررسی یک دهه گذشته جستجو کرد.

به گزارش خبرآنلاین؛داستان ازاین قرار است که طرح ایجاد حساب ذخیره ارزی نخستین بار در قالب ماده ۶۰ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور در سال ۷۹ مطرح وبه تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و پس از آن  آیین‌نامه اجرایی آن نیز در آبان ماه همان سال از سوی هیات وزیران به تصویب رسید.

به موجب ماده (۸) آئین نامه اجرایی ماده (۶۰) اصلاحی قانون برنامه سوم توسعه، هیئتی مرکب از رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی، وزیر امور اقتصادی و دارایی، رئیس کل بانک مرکزی و ۴ نماینده به انتخاب رئیس جمهوری ( حداقل ۲ نفر از بین وزیران) به عنوان هیات امنای حساب ذخیره ارزی جهت حسن اجرای قانون و اتخاذ تصمیم در موارد تعیین شده در این آئین نامه و موارد دیگری تشکیل شد و این حساب قرار بود نیمی از درآمد نفت را ذخیره کند. آن روزها،دولت از یک سقوط تاریخی قیمت نفت نجات یافته بود و با افزایش درآمد ناشی از فروش نفت روبرو شده بود،در نتیجه تصمیم گرفت که بخشی از مازاد درآمد نفت را پس انداز کند. وقتی قیمت نفت در ابتدای دولت اصلاحات به حدود 11 دلار در هر بشکه رسید، دولت تصمیم گرفت حساب ذخیره ارزی را ایجاد کند.

براساس گزارش ها قیمت هر بشکه نفت طی سال‌های 1376 تا 1384 به‌ترتیب برابر: 24/18، 97/11، 25/17، 75/26، 9/22، 52/23، 89/26 و 6/34‌ دلار در هر بشکه گزارش شده است. همچنین میانگین صادرات روزانه نفت ایران طی همین مدت به ترتیب عبارت است از: 2342، 2300، 2079، 2345، 2208، 2021، 2396، 2548‌هزار بشکه در روزبوده است. این صندوق پس از 4 سال  با بیش از 24 میلیارد دلار تحویل دولت احمدی نژاد شد.

هدف ها و عملکرد ها

حساب ذخیره ارزی با هدف ایجاد ثبات در میزان درآمدهای حاصل از فروش نفت خام، تبدیل دارایی‌های حاصل از فروش نفت خام به دیگر انواع ذخایرو کاهش تلاطم‌های ارزی تشکیل شد.یکی از این سرمایه گذاری ها مثلا سرمایه‌گذاری در میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بود که مشمول استفاده از صندوق ذخیره ارزی شده بود.

بر اساس قوانین برنامه سوم و چهارم توسعه، دولت در صورتی مجاز به برداشت از این حساب است، که درآمد ارزی حاصل از صادرات نفت خام نسبت به ارقام پیش‌بینی شده کاهش پیدا کند. همچنین برداشت از حساب ذخیره ارزی برای تامین کسری ناشی از عواید غیر نفتی بودجه عمومی ممنوع شده بود.

در قانون پنج ساله چهارم توسعه مقرر شده بود که به منظور سرمایه‌گذاری و تامین بخشی از اعتبارات موردنیاز طرح‌های تولیدی و کارآفرینی بخش غیر دولتی که توجیه فنی و اقتصادی آن‌ها به تایید وزارتخانه‌های تخصصی ذیربط رسیده باشد، تا ۵۰ درصد حساب ذخیره ارزی،از طریق شبکه بانکی داخلی و بانک‌های ایرانی خارج از کشور، به صورت تسهیلات با تضمین کافی تخصیص یابد. در واقع فلسفه شکل‌گیری این حساب بیشتر در راستای تعدیل فشارهای ناشی از نوسان قیمت نفت بر اقتصاد ملی بوده است.

دولت احمدی نژاد در حالی حساب ذخیره ارزی را تحویل گرفت که منابع قابل توجهی موجودی در این حساب بود.احمدی نژاد در اولین روزهای حضورش بخشی از منابع این حساب را صرف ایجاد  صندوق مهر امام رضا(ع) و بخشی نیز به عنوان منابع در اختیار طرح معروف کوچک و زودبازده کرد،طرحی که در نهایت با بیش از 80 درصد انحراف به شکست منجر شد.

همسویی مجلس هفتم با دولت احمدی نژاد برای استفاده بیشتر از این حساب سبب شد، تا در اولین سال تشکیل دولت نهم،برای اولین بار لایحه متمم بودجه به مجلس برود و در سالهای بعد بودجه ها سال به سال انبساطی تر شود.اعتراض به این رویه و برداشت بیش از اندازه از حساب ذخیره ارزی اعتراض سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و استعفای اولین رییس این سازمان را درپی داشت،هرچند که در نهایت به انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی منجر شد.

به این ترتیب دولت دیگر مزاحمی برای برداشت‌ها  از این حساب و چگونگی هزینه کرد آن نداشت. احمدی نژاد حتی پا نیز از این فراتر گذاشت و در مقابل سئوال افکار عمومی از میزان موجودی حساب در شرایطی که بهای نفت به بیش  از 120 دلار در هر بشکه رسیده بود، منابع حسابرا محرمانه اعلام کرد!

حتی روایت است که برخی از نمایندگان مجلس اعلام کردند که وی برداشت‌های گسترده‌ای از این حساب، بدون مجوز مجلس و برای پرداخت به مردمی که در جریان سفرهای استانی احمدی نژاد به او نامه نوشته بودند، داشته‌است، تا جایی‌که این حساب به صندوق نذری تبدیل شده‌بود. حتی دو نماینده مجلس پیرامون شایعه برداشت دولت از حساب ذخیره ارزی، جهت واردات میوه شب عید، وزیر بازرگانی را به مجلس فرا خواندند.

برداشت‌های بی‌رویه احمدی نژاد از حساب ذخیره ارزی که منجر به افزایش شدید نرخ تورم و از دست رفتن یکی از فرصت‌های اساسی برای پیشرفت کشور شد، انتقاد شدید کارشناسان را به‌دنبال داشت و نتیجه آن افزایش پایه پولی و تورمی بود که نتیجه آن را در سالهای اخیر دیدیم.

حساب با صندوق فرق دارد

صندوق توسعه ملی در راستای تحرک بخشی و تامین مالی بخش خصوصی برای توسعه سرمایه گذاری ها در بخش های مختلف اقتصادی کشور ایجاد شد. در این صندوق براساس  ماده84  قانون برنامه پنجم توسعه با هدف تبديل بخشي از عوايد ناشي از فروش نفت و گاز و ميعانات گازي و فرآورده‌هاي نفتي به ثروتهاي ماندگار، مولد و سرمايه‌هاي زاينده اقتصادي و نيز حفظ سهم نسلهاي آينده از منابع نفت و گاز و فرآورده‌هاي نفتي تشكيل شد .براساس اهداف تشکیل صندوق توسعه ملی مقرر شده است که 20 درصد از درآمد های حاصل از فروش نفت مستقیما به این حساب واریز شود و هر سال 3 درصد به میزان این واریز افزوده شود. طبق قانون حداقل معادل بيست درصد 20 از منابع حاصل از صادرات نفت (نفت‌خام، و ميعانات گازي، گاز و فرآورده‌هاي نفتي) در سالهاي برنامه ،حداقل بيست درصد  20ارزش صادرات تهاتري اقلام فوق‌الذكر، پنجاه درصد 50 مانده نقدي حساب ذخيره ارزي در پايان سال 1389 و سالهاي بعد، منابع قابل تحصيل از بازارهاي پولي بين‌المللي با مجوز هيأت امناء با رعايت قوانين مربوط و در همچنین سود خالص صندوق طي سال مالی به عنوان منابع صندوق در نظر گرفته شده است.با تشکیل صندوق توسعه ملی،از سال 90 یعنی سال پایه اجرای قانون برنامه پنجم توسعه،واریز درآمد فروش نفت به حساب ذخیره ارزی متوقف شد و درآمد فروش ارز با ترکیبی که در قانون برنامه پنجم مشخص کرده،به این صندوق واریز شد. با این حال این حساب به دلیل تعهدات و تسهیلاتی که پرداخت کرده،همچنان برقرار است اما منابع جدیدی به آن واریز نمی شود.

گزارش عملکرد برنامه پنحم توسعه

براساس گزارش سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور از عملکرد قانون برنامه پنجم منابع انتقالی حساب ذخیره ارزی از سال قبل به صندوق توسعه ملی در سال 89 به دلیل منفی بودن،عددی گزارش نشده است.در سال 90 این رقم 14 میلیارد دلار ذکر شده و در سال 91 این میزان 28 میلیارد و 675 میلیون  دلار اعلام شده است.وازیر به صندوق توسعه ملی از محل صادرات نفت و گازبراساس جز 1 بند ح ماده 84 قانون برنامه پنجم در سال 89 به میزان 14 میلیارد دلار در سال 90 به میزان 20 میلیارد دلار و در سال 91 به میزان 14 میلیارد و 690 میلیون دلار ذکر شده است.

در گزارش عملکرد برنامه پنجم توسعه از محل واریز به حساب صندوق توسعه ملی بابت 50 درصد مانده حساب ذخیره ارزی درپایان سال در سه سال قبل صفر گزارش شده است.

در این گزارش همچنین میزان مانده حساب ذخیره ارزی در پایان سال 89 به میزان 24 میلیارد دلار بوده که در سالهای بعدی این رقم صفر اعلام شده است.

3539

 

کد خبر 428725

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 9 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 17
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بی نام IR ۱۲:۵۵ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    2 4
    وقتی دکتر جوابتونو میده به تته پته میفتین خب نکنین با خوتون اینکار رو
  • بی نام A1 ۱۳:۴۵ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    9 0
    اينها رو الان مينويسين كه آتيش به دل خون شده مردم بزنين؟؟؟ چرا اين مطالب رو اون موقع يادتون نميومد كه جلوي گندكاري دكتر رو بگيرين؟؟؟؟
  • امیر تبریز اوغلی IR ۱۴:۰۰ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    1 6
    شورشو در اورد این انلاین... اه اه
  • بی نام A1 ۱۴:۳۵ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    4 1
    چپاول
  • حواد A1 ۱۴:۴۱ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    5 1
    اخمدی نزاد اگرخلاف قانون عمل کرده چرا وی را دادگاهی نمی کنند/؟
  • بی نام A1 ۱۵:۲۱ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    3 1
    ای خدا اااا گوشت را دادید دست گربه؟
  • بی نام A1 ۱۵:۴۷ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    6 0
    این فاجعه محاکمه نیاز نداره؟؟؟؟؟ پول بیت المال مسلمین است
  • بی نام A1 ۱۹:۱۱ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    4 2
    محاکمه چه زمانی است؟؟؟ باز هم ماست مالی میشه
  • سعدى A1 ۱۹:۲۰ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    2 1
    بادوستان ورفقاميل فرمودندغيرازاينه؟ يكى يكى تقش درمياد
  • بي نام A1 ۱۹:۲۳ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    1 1
    كارشناسان آنقدرانتقادبكنندتاحكايت قطعنامه ها تكرارشود
  • بی نام A1 ۲۰:۳۴ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    1 0
    ای خدا
  • بی نام A1 ۲۳:۰۹ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۱
    0 2
    واقعا كه بعضي ها مريض هستند و بعد از دو سال هنوز در فكر ... فقط بسوزيد وام دار سياسيون
  • بی نام IR ۰۰:۰۵ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۲
    2 0
    فقط نگید احمدی نژاد چه کرد , از کرده های دیگران هم بگید تا باور کنیم.
  • بی نام AU ۰۰:۱۵ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۲
    0 1
    هردم از این باغ بری میرسد
  • بی نام A1 ۰۹:۰۹ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۵
    2 3
    بنام خدا این گزارش با گزارشی که در ابتدای دولت یازدهم توسط رئیس جمهور و چهار وزیر از کابینه ایشان ارائه شد تناقض دارد البته اون چهار گزارش اولیه هم هر کدام یه رقمی را نشان میدادند ... ولی آمار آقا فریدون بر خلاف چهار وزیرش صفر بود ...باورش مشکله والا.
  • بی نام A1 ۱۰:۳۱ - ۱۳۹۶/۰۱/۱۵
    0 2
    قابل توجه برخی از سخنرانان اخیر که گلایه از کم کاری این دولت دارند انکار در دولت قبل امورات وفق مرادشان و مردم بوده
  • بی نام A1 ۲۱:۳۲ - ۱۳۹۶/۰۳/۰۴
    2 0
    همیشه یک طرفه به قاضی رفتن خوبه خودش که داره میگه بیایید مناظره کسی زیر بار نمیره اگر دولت مردان فعلی مطمین هستن چرا این پیشنهاد و قبول نمرکنن خرجی نداره مردم حق دارن بدونن و بیشتر دقت کنن در انتخاب مطمین باشید به راحتی که دوستان مبگن نیست حرفهای طرف مقابل رو هم بخید شترد