علی پاکزاد: آمارهای بانک مرکزی نشان می دهد در بهمن ماه سال 88 میزان سپرده های سیستم بانکی به رقمی معادل 209 هزار میلیارد تومان رسیده است این رقم در مقایسه با بهمن ماه سال 87 خبر از رشد 26 درصدی دارد و این در حالی است که رشد سپرده های بخش خصوصی در پایان سال 87 نسبت به سال 86 معادل 10 درصد رشد کرده بود و به این ترتیب می توان گفت میزان سپرده گذاری در سیستم بانکی کشور در 11 ماه سال 88 معادل 16 درصد بیش از دوره مشابه اش در سال 87 رشد داشته است و به نوعی اقبال صاحبان نقدینگی به سیستم بانکی افزایش یافته است.
اما این اقبال روی دیگری هم دارد که خبر از فرار سرمایه ها از بخش های تولیدی و بنگاههای اقتصادی و افزایش خواب سرمایه ها در شرایط بدون ریسک در خواب صندوق بانک های کشور است.
بررسی روند سه سال گذشته نشان می دهد که سهم سپرده های دیداری از کل سپرده های سیستم بانکی سیری نزولی داشته است و از رقم 27 درصد در بهمن سال 86 به 18 درصد در بهمن ماه سال 88 کاهش پیدا کرده است با توجه به آنکه سپرده های دیداری به عنوان ابزار کار بنگاههای اقتصادی محسوب شده و بخش عمده مبادلات بین بنگاههای اقتصادی کشور از طریق موجودی این حسابها تامین می شود و کاهش موجودی این سپرده ها خبر از کاهش میزان مبادلات ریالی بین فعالین اقتصادی دارد که با توجه به رکود اقتصادی دور از انتظار نیست و با توجه به افت شدید رشد اقتصادی کشور در سال 88 که پیش بینی های صندوق بین المللی پول آنرا برای سال 88 معادل نیم درصد برآورد کرده بود نشان می دهد فعالیت های اقتصادی در کشور افت کرده است و تبع آن می توان گفت کاهش میزان سپرده های دیداری نزد بانکهای کشور بازتاب این افت رشد اقتصادی است.
در سوی دیگر این وضعیت که شاید در نگاه اول به نفع بانک های کشور تلقی شود افزایش سهم سپرده های مدت دار نزد سیستم بانکی کشور است.
بر اساس امارهای بانک مرکزی در پایان بهمن ماه سال گذشته میزان سپرده های مدت دار بخش خصوصی نزد سیستم بانکی به رقم 149 هزار میلیارد تومان رسیده است و به این ترتیب می توان گفت بالغ بر 71 درصد از سپرده های نزد سیستم بانکی به سپرد های مدت داری اختصاص پیدا کرده است این در حالی است که این نوع سپرده ها در بهمن ماه سال 86 تنها 60 درصد از کل سپرده های نزد بانک ها را تشکیل می داده است.
سپرده های مدت دار با ضریب سودی که برای سال گذشته در حدود 15 تا 17 درصد بود و در شرایطی که فعالیت های اقتصادی دوران رکود را پشت سر می گذاشت بهترین گزینه برای صاحبان سرمایه محسوب می شد تا بدون ریسک حداقل تا حدی دارایی های خود را در مقابل افت ارزش ناشی از شرایط تورمی حفظ کنند.
این استقبال از سپرده های مدت دار نشان از کاهش تمایل به دیگر فعالیت های اقتصادی و یا کم شدن امید به کسب سود از دیگر فعالیت ها توسط صاحبان سرمایه بوده است البته همین مسئله می تواند برای سیستم بانکی به عنوان معضل تلقی شود زیرا با افت فعالیت های اقتصادی اگر په به نظر میزان جذب سپرده نزد بانکها افزایش پیدا کرده است ولی در مقابل متقاضی برای ارایه تسهیلات نیز کاهش پیدا می کند و در نهایت افزایش تعهدات سیستم بانکی در قبال سپرده های مدت دار به عنوان معضلی براس بانک ها تبدیل می شود و البته ورود بانک ها را به فعالیت های زود بازده بکه در ایران بیشتر در زمینه های غیر تولیدی است افزایش پیدا می کند و شاید بتوان گفت اقبال زیاد بخش واردات به نوعی ناشی از همین مسئله باشد.
در کنار این دو مورد به نظر می رسد بانک مرکزی در یکی دیگر از برنامه های خود یعنی افزایش سپرده های قرض الحسنه نیز دچار مشکل شده است زیرا آمارها نشان از افت سهم سپرده های قرض الحسنه نیز دارد براساس آمارهای بانک مرکزی سهم سپرده های قرض الحسنه از کل سپرده ای بانکی به 8درصد رسیده است این در حالی است که این سهم در دوره مشابه منتهی به بهمن ماه سال 86 نزدیک به 10 درصد بوده است که البته این مسئله با کاهش جوایز بانکی برای جذب سپرده های قرض الحسنه در سال 88 رابطه مستقیم دارد.
نظر شما