به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، هتل تاریخی تهران دیروز در آتش سوخت. گراند هتل تهران نخستین هتلِ بناشده به سبک اروپایی در ایران به شمار میرود. این بنا در اواخر دوره قاجار، به همت یک مهاجر قفقازی به نام «باقرخان» یا «باقراف»، در زمینی به مساحت حدود ۱۳۰۰ متر مربع در خیابان لالهزار جنوبی ساخته شد. زمین مذکور پیشتر بخشی از املاک سیفالدوله، از نوادگان فتحعلیشاه قاجار، بود.
پیش از تأسیس این هتل، مسافران خارجی و داخلی عمدتاً در کاروانسراها، سفارتخانهها یا خانههای شخصی اقامت میکردند. گراند هتل با الگوبرداری از هتلهای اروپایی، نهتنها در معماری بلکه در شیوه اداره، پذیرایی و خدمات، الگویی نوین را وارد ایران کرد و بهسرعت به محل اقامت دیپلماتها، گردشگران خارجی، اشراف و رجال سیاسی تبدیل شد.
کانون هنر، موسیقی و تئاتر
گراند هتل علاوه بر کاربری اقامتی، نقش مهمی در تاریخ فرهنگی و هنری ایران ایفا کرده است. سالن بزرگ این بنا که گنجایش حدود ۶۰۰ نفر را داشت، محل اجرای تئاتر، کنسرت، نمایش فیلم و برنامههای هنری متنوع بود و به همین دلیل به «گراند سینما» نیز شهرت یافت.
هنرمندانی چون عارف قزوینی، میرزاده عشقی و قمرالملوک وزیری در این سالن برنامه اجرا کردهاند. کنسرتهای قمرالملوک وزیری، بهویژه نخستین اجرای او بدون حجاب در گراند هتل، از رویدادهای مهم تاریخ اجتماعی ایران به شمار میرود. این اجرا نهتنها در فضای فرهنگی آن زمان بازتاب گستردهای داشت، بلکه به آزاد شدن ورود بانوان به هتل انجامید؛ امری که در آن دوره بیسابقه بود.
نمایش «رستاخیز سلاطین ایران» نوشته و کارگردانی میرزاده عشقی و نیز اجرای نمایش جنجالی «جعفرخان از فرنگ آمده» توسط انجمن ایران جوان در سال ۱۳۰۱ خورشیدی، از دیگر رویدادهای شاخصی است که نام گراند هتل را در تاریخ تئاتر ایران ماندگار کرده است.
تماشاخانه تهران و تئاتر نصر
در سال ۱۳۱۹ خورشیدی، «سید علی نصر» از پیشگامان تئاتر نوین ایران، سالن گراند هتل را برای توسعه فعالیتهای نمایشی خود اجاره کرد و «تماشاخانه دائمی ایران» یا «تماشاخانه تهران» را در آن بنا نهاد. او با تغییر طراحی داخلی سالن و الگوبرداری از سالنهای تئاتر پاریس، ساختاری حرفهای برای اجرای نمایش ایجاد کرد و برای نخستینبار به بازیگران حقوق ماهیانه پرداخت.
در سال ۱۲۸۷ خورشیدی، سالن تئاتر گراند هتل دچار آتشسوزی شد، اما به دستور علی نصر بازسازی گردید. پس از درگذشت او، این تماشاخانه به احترامش «تئاتر نصر» نام گرفت. بعدها این مکان به یکی از مهمترین پایگاههای تئاتر حرفهای ایران تبدیل شد و حتی دفاتر برخی احزاب سیاسی در دهههای بعد در آن مستقر شدند.
تغییر کاربری و آسیب به اصالت بنا
با گذشت زمان و تغییر شرایط اقتصادی و شهری، گراند هتل کارکرد اولیه خود را از دست داد. از اواسط دوره پهلوی، بخشهایی از این بنا به مغازههای فروش لوازم الکتریکی و سپس کارگاههای خیاطی و تریکوبافی تبدیل شد. این تغییر کاربریها آسیبهای جدی به معماری بنا وارد کرد؛ آجرکاریهای ظریف با سیمان پوشانده شد، بالکنها به انبار کالا بدل شدند و حیاط بنا به بارانداز تبدیل گردید.
با وجود این آسیبها، گراند هتل در سال ۱۳۸۱ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. این بنای تاریخی دیروز – چهارشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۴ - در نتیجه اهمال مسئولان ذیربط در نگهداری از میراث فرهنگی در آتش سوخت. در پی این آتشسوزی معاون میراثفرهنگی استان تهران به ایلنا گفت: علت آتشسوزی هنوز مشخص نیست و آتشنشانی تهران درحال بررسی است...
منابع
وبسایت «دستی بر ایران» – مدخل «گراند هتل تهران»
ویکیجو – مدخل «گراند هتل تهران»
خبرگزاری ایلنا، ۶ اسفند ۱۴۰۴ – گفتوگو با مرتضی ادیبزاده، معاون میراثفرهنگی استان تهران
۲۵۹
نظر شما