به گزارش خبرآنلاین، موسیقی ایران و اهالی آن، ۱۴۰۱ را، همچون همه جامعه ایران، تحت تاثیر اتفاقاتی پیدرپی گذراند: انفجار بندر شهید رجایی، جنگ ۱۲ روزه، اعتراضات دیماه، تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران که در روز بیستوپنجم آن به سر میبریم و قطع سراسری اینترنت. ضمن این که مدیریت دولتی موسیقی نیز همچون مدیریت دولتی تئاتر، تحت تاثیر تصمیمات نهاد بالادستی؛ معاونت امور هنری، قرار گرفت. سال ۱۴۰۴ در دفتر موسیقی، با حضور احمد صدری بهعنوان سرپرست آغاز شد. صدری، سرپرستی این دفتر را از دی ۱۴۰۳ با حکم نادره رضایی، معاون هنری بر عهده گرفته بود. با توجه به اشراف این پژوهشگر موسیقی بر حوزه مدیریت فرهنگی تصور میشد خود، گزینه مدیرکلی باشد. با این حال، در پایان اولین ماه سال، ۳۱ فروردین، بابک رضایی بهعنوان مدیرکل دفتر موسیقی معرفی شد.
تعطیلیهای مکرر و بهتبع توقف اجراهای زنده، از دیگر اتفاقات سال ۱۴۰۴ در حوزه موسیقی بود. همچنین میتوان به تشکیل کمیتهای در خانه موسیقی برای پیگیری وضعیت هنرمندان بازداشتی حوزه موسیقی، در بهمن سالی که گذشت اشاره کرد. ازجمله فقدانهای اهالی موسیقی در سال ۱۴۰۴ نیز به از دست دادن احمد پژمان آهنگساز و موسیقیدان باسابقه در ۹۰ سالگی (هفتم شهریور)، هوشمند عقیلی از بازماندگان سبک آواز اصفهان در ۸۸ سالگی (۱۴ شهریور)، بهمن رجبی نوازنده باسابقه تنبک در ۸۶ سالگی (۱۹ شهریور) و ناصر مسعودی مشهور به بلبل گیلان در ۹۰ سالگی (ششم آذر ) و... اشاره کرد.
رهبری ارکستر سمفونیک تهران توسط پانیذ فریوسفی در تالار وحدت، از اتفاقات قابل توجه حوزه موسیقی در سال گذشته بود و موجب امیدواری به ادامه داشتن حضور رهبران ارکستر زن، شد. همچنین حضور تینا جامهگرمی بهعنوان سولیست ویلن کلاسیک در ارکستر سمفونیک پسیفیک کالیفرنیای آمریکا به رهبری کارل سنت کلیر (رهبر سرشناس موسیقی کلاسیک) جلب توجه کرد.
لغو گاه و بیگاه اجرای سالنها/ تاکید وزیر بر لغو صیانت از مجوزهای ارشاد
عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از ابتدای ۱۴۰۴ اعلام کرد که: «ما به همه استانها توصیه میکنیم از مجوزهایی که مبتنی بر سند ملی موسیقی، توسط وزارت فرهنگ صادر میشود، صیانت شود و حوزههای استانی و منطقهای در رابطه با مجوزهای صادرشده اعمال سلیقه نکنند.» با این حال تعداد کنسرتهایی که در سال گذشته، گاه و بیگاه، لغو شد کمتر از اجراهای لغو شده سالهای قبل نبود. ازجمله کنسرت وحید تاج، عرفان طهماسبی، امید حاجیلی، گروه لیان و.... در کنار اینها خوانندگانی هم ازجمله همایون شجریان (کنسرت اروپا) و علیرضا قربانی (تور داخلی «ایرانم») و... ترجیحشان بهواسطه شرایطِ وقت، لغو اجرا بود. ضمن این که در موقعیتهای گوناگون، تحت فشار قرار گرفتن هنرمندان برای روی صحنه رفتن یا نرفتن، همیشه بهعنوان یک احتمال مطرح میشود. در این میان چهارمین فستیوال موسیقی کوچه (بوشهر) و هفدهمین جشنواره موسیقی نواحی (هرمزگان) به احترام جانباختگان انفجار بندر شهید رجایی (ششم اردیبهشت) در میانه راه متوقف و ناتمام رها شدند.
تا خیابان هست و مردم هستند، این همیشه آرزوی من است/ رونمایی از دو اثر منتشرنشده
همایون شجریان، خواننده آواز ایرانی دوشنبه ۱۰ شهریور در نشستی خبری در برج سپهر بانک صادرات از تحقق آرزوی همیشگیاش خبر داد. طبق آنچه به همایون شجریان گفته شده بود او میتوانست جمعه ۱۴ شهریور، ساعت ۲۲، در میدان آزادی کنسرت بدهد. شجریان تنها دو روز بعد، چهارشنبه ۱۲ شهریور، ناگزیر شد در صفحه اینستاگرامش اطلاع بدهد طبق آخرین چیزی که به او اعلام شده است: «برگزاری این کنسرت به دلیل نداشتن «توان مدیریت حضور جمعیت میلیونی اجرا» امکانپذیر نیست.» او در پایان این پُست، از رواشدن بیمهریهایی گفت که گمان نمیرفت و با این حال مِهر و همراهی مخاطبانش را والاتر و ماندگارتر توصیف کرد.
هرچند تجربه علیرضا قربانی در برگزاری بخشی از تور «ایرانم» در ورزشگاه آزادی (از ۶ خرداد تا ۲۹ شهریور ۱۴۰۴ با احتساب جنگ ۱۲ روزه و تعطیلی به احترام محرم و صفر) و تکمیل ظرفیت سازه پرتابل ۷ هزار و ۵۰۰ نفری اجرایش در همه ۳۱ شب، میتوانست مورد توجه دستاندرکارانی قرار بگیرد که از نداشتن «توان مدیریت حضور جمعیت میلیونی اجرا» گفته بودند. تبعات «کنسرتی که هرگز برگزار نشد»، مدتها ادامه داشت. آن زمان امکان دسترسی به اینترنت با وجود فیلترینگ فراهم بود و انبوه نظرات کاربران فارسیزبان توئیتر، چه از داخل و چه در خارج از کشور، سرمایه اجتماعی همایون شجریان را در معرض تندترین اظهارات قرار داد و در مواردی شدیدترین اتهامات را علیهاش مطرح کرد.
آخرین اظهارنظر این خواننده آواز ایرانی، در مورد کنسرت میدان آزادی، به آذر سال گذشته در نشست رسانهای دو اثر منتشرنشده از آخرین کنسرتهای اروپایی محمدرضا شجریان، برمیگردد که در این مورد گفت: «تا خیابان هست و مردم هستند این همیشه آرزوی من هست. ولی تجربه، نشان داد بار دیگر باید جوانب موضوع را با دقت بیشتری بسنجم. چون متوجه شدم دوستدارانم، در مورد این تصمیم با یکدیگر همنظر نبودند و هرچند برخی را خرسند کرده بود. برخی دیگر زمان را، مناسب نمیدانستند یا دلایلی دیگر داشتند. به هر حال، امیدوارم روزی برسد که این آرزو به حقیقت بپیوندد.» دو اثر منتشرنشده زندهیاد محمدرضا شجریان (۱ مهر ۱۳۱۹- ۱۷ مهر ۱۳۹۹)، «بانگ دُهُل» و «سر در گریبان»، از آخرین کنسرتهای او در سال ۱۳۹۳ در شهرهای مختلف اروپا بودند. او آهنگسازی این آثار را به همراه مجید درخشانی و سعید فرجپوری انجام داده و قطعات را در آوازهای دشتی، بیات ترک و دستگاه راستپنجگاه اجرا کرده بود.
گران شدن بلیت/ افزایش هزینههای برگزاری کنسرت
۴ خرداد ۱۴۰۴، ایسنا نوشت: «سقف قیمت بلیت کنسرتهای تهران در کمتر از سه ماه، ۳۰۰ هزار تومان افزایش پیدا کرده است. با این حساب به نظر میرسد سقف قیمت بلیت به یک میلیون و ۶۵۰ هزار تومان رسیده باشد؛ این در حالی است که سقف بلیت در آخرین افزایش قیمت، به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده بود. اسفند ۱۴۰۳ پس از اتمام جشنواره چهلم موسیقی فجر و آغاز دور جدید برگزاری کنسرتهای پایان سال، قیمت بلیت، سقف یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان را شکاند و به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسید.»
کمی بعدتر، ۱۸ خرداد، بابک رضایی، مدیرکل دفتر موسیقی از «ورود جدی این نهاد به ماجرای قیمتگذاری» در پی آنچه «افزایش بیرویه قیمت بلیت برخی کنسرتها»، خواند، خبر داد و اعلام کرد «سازوکاری جدید و شفاف برای تعیین قیمتها» اجرا خواهد شد. فردای آن روز نیز، خبری منتشر شد که از «تدوین شیوهنامه قیمتگذاری بلیت کنسرتها در راستای حمایت از حقوق مخاطبان و فعالان حوزه موسیقی» اطلاع میداد. دفتر موسیقی خود را متعهد دانست که نسخه نهایی این شیوهنامه را پس از تکمیل مراحل کارشناسی، از طریق رسانههای رسمی منتشر کند. با این حال، ایسنا ۱۸ آذر نوشت: «جای خالی دو سالن مهم برگزاری کنسرت؛ برج میلاد و وزارت کشور در نهایت کار خود را کرد و اکنون شاهد افزایش قیمت بلیت کنسرتها تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان و بعضاً تا دو میلیون تومان هستیم.»
سرانجام، ایرنا ۱۶ دی، به نقل از مدیرکل دفتر موسیقی خبر داد: «در حال حاضر سقف قیمت بلیت، یک میلیون و ۷۰۰ تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان تعیین شده و کف قیمت بلیت هم ۲۵۰ تا ۳۵۰ هزار تومان در نظر گرفته شده است. قیمتهایی که با توجه به هزینهها و شرایط اقتصادی، به نظر نمیرسد در تعینشان روندی غیرمنطقی دنبال شده باشد.» این در حالی است که اشاره اغلب تهیهکنندگان و کنسرتگذاران موسیقی، به افزایش هزینههای اجرا و اثر ناگزیر آن بر قیمت بلیت، است. آنها از افزایش تعرفه اجاره سالن برای هر شب اجرا در کنار افزایش تعرفه استقرار نیروی انتظامی در محل برگزاری کنسرت یاد میکنند و همچنین از ۱۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده روی قیمت نهایی بلیت. هزینههایی که برای هر شب اجرا باید صرف نورپردازی، صفحات نمایش LED، صدابرداری، تبلیغات، پذیرایی و... شود دیگر نکته مورد اشاره آنهاست و همچنین سهمیه بلیت سالنها و فروش بخشی از بلیتها با تخفیفهای سنگین به سازمانها. به عقیده آنها، در قیمتگذاری بلیت، باید همه اینها در نظر گرفته شود و اگر غیر از این باشد، تنها میتوان اجاره سالن، دستمزد گروه و مالیات را پرداخت.
بازار موسیقی ایران در جستوجوی خواننده پاپ دیجیتال
رونمایی از یک خواننده موسیقی پاپ به نام «آوین»، خوانندهای که در کنار نوازندگان واقعی بهشکلی واقعی در حال اجرا باشد، خبری بود که دبیر چهلویکمین جشنواره موسیقی فجر پیش از پایان این رویداد داد. این مَردِ جوان مجازی که تولید «یکی از شرکتهای دانش بنیان کشورمان» معرفی شده است، ۲۵ بهمن در مراسم اختتامیه در تالار وحدت، در کنار نوازندگان واقعی روی صحنه ظاهر شد و قطعاتی ملی- میهنی با مضمون پاسداشت وطن خواند. جشنواره موسیقی فجر، در برنامهریزیهای پیش از تجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران، قرار بود برخلاف همه چهلویک سال گذشته، به جای برگزاری در بازهای چند روزه، در قالب رویدادی یک ماهه برگزار شود. در نهایت اما، تحت تاثیر شرایط، از ۲۰ بهمن به دبیری آرش امینی آغاز شد و ۲۵ بهمن به کار خود پایان داد.
ایده شکلگیری «آوین»، آنطور که فاطمه آقایی، طراحش به ایسنا گفت از احساسِ «خالیبودن جای یک کاراکتر دیجیتال در مارکت موسیقی ایران» آمده است. ظاهرا با این استدلال که «در موسیقی پاپ امروز، سرعت تغییر سلیقه مخاطب بسیار بالاست» و «خلاء یک سیستم منعطف که بتواند با بالاترین استانداردهای صوتی، مدام نوآوری کند بیش از پیش احساس میشود.»
«آوین» که فاطمه آقایی نامش را «کوتاه، بهیادماندنی و بِرَندپذیر» میداند آواتار یا نماینده دیجیتالِ «یک خواننده پاپ مدرن و نوازنده ویلن و کاخن، بدون محدودیتهای فیزیکی» است که میتواند همراه «تِرِندهای روز» بماند و علاوه بر موسیقی در «مد و فشن» هم فعالیت کند. هرچند طبق برنامهریزی، «آوین» از هوش مصنوعی برای «خلق» استفاده خواهد کرد نه برای «بازخوانی» اما با توجه به امکانات موجود و دایره دسترسی ما در مقایسه با توسعه مطالعات جهانی هوش مصنوعی (AI)، اساسا مشخص نیست این علم میانرشتهای جایی در آینده موسیقی ایران خواهد داشت یا نه.
59242
نظر شما