علیرضا نجمی: در حالی که فضای کشور در هفتههای اخیر تحتتأثیر مجموعهای از مباحث مرتبط با سیاست خارجی و مذاکرات قرار گرفته، همزمان موجی از حملات لفظی، تجمعات اعتراضی و انتقادات تند علیه سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در بخشهایی از فضای سیاسی و رسانهای کشور شکل گرفته است؛ روندی که از خیابان تا تریبونهای رسمی و شبکههای اجتماعی امتداد یافته و به یکی از موضوعات بحثبرانگیز روزهای اخیر تبدیل شده است.
نخستین نشانههای این فضای پرتنش را میتوان در تجمعاتی مشاهده کرد که پس از انتشار مصاحبه عراقچی با شبکه خبر شکل گرفت. گزارشها و ویدیوهای منتشرشده نشان میدهد گروهی از افراد مقابل ساختمان وزارت امور خارجه و همچنین در برخی شهرها از جمله مشهد، اقدام به برگزاری تجمع و سردادن شعارهایی علیه وزیر امور خارجه کردهاند. در این تجمعات، شعارهایی با ادبیات تند و توهینآمیز از جمله «مرگ بر عراقچی…» و اتهاماتی نظیر «سازشگر» و «نفوذی» مطرح شده است. برگزارکنندگان این تجمعات، سیاستهای وزارت امور خارجه و شکلگیری تفاهم با آمریکا را هدف انتقاد قرار دادهاند. حتی در شعارهای این جریان تندرو این جمله هم وجود داشت: عراقچی اعدام باید گردد!
در کنار این تحرکات خیابانی، برخی نمایندگان تندرو مجلس نیز اظهارات تندی را علیه عراقچی داشتند. محمود نبویان در دو پیام جداگانه در شبکه اجتماعی ایکس، نسبت به برخی مفاد و روند مذاکرات انتقاد کرده و خواستار شفافسازی درباره جزئیات احتمالی تفاهم شده است. این مواضع در امتداد گفتمانی قرار دارد که نسبت به هرگونه مذاکره یا توافق احتمالی با حساسیت بالا برخورد میکند.
امیرحسین ثابتی، دیگر نماینده مجلس نیز در اظهاراتی تند، خطاب به وزیر امور خارجه خواستار شفافسازی فوری درباره برخی طرحها و روندهای دیپلماتیک شده و تأکید کرده است که «وقتی با مردم شفاف صحبت نمیکنید، حتی نمایندگان مجلس نیز دچار تردید میشوند». او همچنین در مواضع دیگری، عملکرد عراقچی در حوزه سیاست خارجی را مورد نقد قرار داده و خواستار پاسخگویی درباره برخی اظهارات و رویکردهای دیپلماتیک شده است.
در همین چارچوب، علی خضریان، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز در فضای مجازی نوشت: ارتباط واتساپی عراقچی و ویتکاف باید کاملاً قطع شود!
در سوی دیگر قبل از جنگ رمضان هم توهین هایی به سید عباس عراقچی میشد؛ میثم نیلی، مدیر مسئول رجانیوز و برادر داماد رئیسی طی توئیتی به حضور عراقچی در مذاکره با آمریکا واکنش نشان داده و او را متهم به تخطی از فرامین رهبر شهید کرده است.
نیلی نوشت: «باسمه تعالی
جناب آقای عراقچی
حال مبارک خوب است؟ دیدار رده بالای غیر مستقیم؟ چرا عبرت نمی گیرید از گذشته خودتان؟ فراموش کردید بیانات صریح بیست روز قبل رهبر عزیز و مقتدرمان را؟ یا بازی میکنید؟ مبادا مصداق آیه «فتری الذین فی قلوبهم مرض یسارعون فیهم» شده باشید. تامل برادر.
در همین حال، فضای تجمعات اعتراضی نیز در برخی نقاط کشور ادامه یافته است. گزارشهایی از تجمع شبانه در قم و همچنین تجمع در میدان ابنسینا منتشر شده که در آنها شعارهایی علیه سیاستهای دیپلماتیک و شخص وزیر امور خارجه سر داده شده است. در برخی از این تجمعات، سخنرانان و معترضان، روند مذاکرات را مورد انتقاد قرار داده و آن را در تضاد با منافع ملی توصیف کردهاند.
در یکی از این تجمعات،قاسم روانبخش از نمایندگان جبهه پایداری در تجمع شبانه قم در اعتراض به توافق ایران و آمریکا گفت: «صحبتهای وزیر خارجه نشان از این میدهد که به مردم ایران اعتماد ندارد و دشمن را به خوبی نشناخته است...».
اما این اظهارات پایانی ندارد؛امیرحسین ثابتی، در اظهاراتی صریح خطاب به سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشور، خواستار شفافسازی فوری درباره جزئیات یک طرح کلیدی شد. چرا ساکتید و منتظرید رسانههای خارجی درباره جزئیات طرح ایران روایتشان را بگویند؟ چطور دشمن محرم است و مردم نامحرم؟» وی افزود: «وقتی با مردم شفاف صحبت نمیکنید، منِ نماینده مجلس هم شک میکنم چه برسد به مردم.
حتی ثابتی گفته بود: اقای عراقچی پالس ضعف شما جرأت جنگ به دشمن داد نه مقاومت مردم !
از سوی دیگر، بعد از آنکه ترامپ توییت عراقچی که در آن از رسانهها خواسته شده بود گمانهزنی نکنند را بازنشر کرد، فارس یقه عراقچی را گرفت و نوشت: «در شرایطی که ترامپ با لحنی تند و متهمساز، مفاد منتشرشده از سوی برخی رسانهها را «جعلی» خوانده و ادعای عذرخواهی خصوصی ایران را مطرح کرده، موضعگیری عراقچی خالی از ابهام نیست. او نهتنها مستقیماً ادعای ترامپ درباره «جعلی بودن» مفاد منتشرشده را رد نکرد، بلکه با درخواست از رسانهها برای پرهیز از گمانهزنی، عملاً فضایی ایجاد کرد که میتوان آن را تأیید غیرمستقیم نادرست بودن برخی اخبار تلقی کرد. ترامپ هم بلافاصله پساز انتشار توئیت عراقچی، آن را بازنشر و از آن به عنوان تأییدی بر موضع خود استفاده کرد.
این رویکرد مبهم و اصطلاحاً دیپلماتیک، که پیشاز این هم در جریان مذاکرات اخیر از سوی عراقچی دیده شده بود، این پرسش را تقویت میکند که آیا موضعگیری او نوعی عقبنشینی یا هماهنگی با روایت ترامپ است؟
واکنش عراقچی را نه میتوان یک پاسخ قاطع به ترامپ تلقی کرد و نه یک بیانیه مستقل دیپلماتیک؛ بلکه بیشتر شبیه حرکتی است که ناخواسته یا خواسته، به پشتوانهای برای روایتسازی ترامپ تبدیل شده است. در شرایط حساس کنونی، افکار عمومی ایران نیازمند شفافیت و ایستادگی در برابر ادعاهای خصمانه است، نه ابهامگوییهایی که به سود طرف مقابل تمام میشود.»
در همین راستا کامران غضنفری نماینده تهران در مجلس، در فضای مجازی نوشت: تیم مذاکره کننده، سعی دارد متن انگلیسی توافق به دست مردم و مسئولین و نمایندگان مجلس نرسد تا معلوم نشود که توافق صورت گرفته، با منافع ملی و امنیت ملی جمهوری اسلامی چقدر مغایرت دارد.
همه این اظهارات نشان میدهد که این افراد تندرو یک حرف مشترک دارند آن هم این است که به تیم مذاکره کننده از جمله وزیر امور خارجه هیچگونه اعتمادی نداریم و به همین دلیل این افراد تندرو فراخوان میدهند و با تصمیمات نظام مقابله میکنند؛البته که در تمام این سال ها بهانهگیری و بهانهجویی این طیف در قبال اقدامات دیپلماتیک برای کاهش تنشها و ارتباط با دنیا به مخاطبان فضای سیاسی ایران ثابت شده است؛ بخصوص آنکه پس از انتشار متن توافق هم به فارسی و هم به انگلیسی، مشخص شد، در بهترین حالت، این انتقادات بهانهگیری بدون اطلاع کافی بوده است.
۲۹۲۲۱
نظر شما