به گزارش خبرآنلاین، در پی طولانی شدن جنگ و انسداد دیپلماتیک، دولت آمریکا با محوریت وزارت خزانهداری و وزارت امور خارجه، اجرای طرحی تحت عنوان «عملیات طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) را به منظور قطع کامل روابط تجاری سایر کشورها با ایران آغاز کرده است. این راهبرد همزمان با تشدید فشارهای دیپلماتیک بر کشورهای همسایه و شرکای تجاری اصلی ایران دنبال میشود، اما ارزیابیهای اندیشکدهها و کارشناسان غربی نشان میدهد که واشنگتن دچار سردردگمی استراتژیک شده است.
در راستای اجرای این طرح جدید، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه کاخ سفید در سفری غیرعلنی به جزیره ساردینیا با شیخ طحنون بن زاید آل نهیان، مشاور امنیت ملی امارات متحده عربی دیدار و درباره راهکارهای بستن شریانهای مالی و تجاری ایران گفتگو کرد. پایگاه خبری اکسیوس به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد که این دیدار همزمان با اقدام وزارت خزانهداری آمریکا برای قطع دسترسی شعب اماراتی بانک مصر به سیستم دلاری به دلیل همکاری با ایران انجام شده است.
اکسیوس به نقل از منابع آگاه اضافه کرد که ابوظبی تصمیم گرفته است تمامی مبادلات تجاری، تجاریسازی و مالی با ایران را معلق کند. بر اساس این گزارش، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا نیز پیش از اعلام رسمی عملیات طرد اقتصادی، با شیخ طحنون بن زاید آل نهیان گفتگو کرده است. خبرگزاری رویترز نیز به نقل از اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز گزارش داد: «پیام من به همه این است که از ایران دور بمانید. ما در حال انجام گفتوگوهای مفصلی با هر کشوری هستیم که از این حکومت حمایت میکند و صنعت هوانوردی، حملونقل دریایی و داراییهای دیجیتال هدفهای بعدی ما خواهند بود.»
همزمان، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا به تمامی سفارتخانههای این کشور در سراسر جهان دستور داده است یادداشتهای دیپلماتیک رسمی به دولتهای میزبان تحویل دهند و خواستار قطع فوری روابط تجاری با ایران و تعطیلی شعب بانکهای ملی و صادرات شوند. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا در گفتوگو با برنامه «برایان کیلمید شو» در شبکه فاکسنیوز درباره گمانهزنیها پیرامون توافق تجاری هند و ایران پس از دیدار سران دو کشور گفت: «هیچ کشوری نباید به ایران برای دور زدن تحریمها یا ایجاد کانالهای درآمدی کمک کند؛ اگر کشوری دست به چنین کاری بزند، ما مجبور خواهیم شد آن کشور را نیز تحریم کنیم.»
اذعان کارشناسان به غیبت افق پیروزی و سردرگمی ترامپ
با وجود شدت گرفتن ابزارهای اقتصادی، کارشناسان بینالمللی ارزیابی متفاوتی از نتیجه این فشارها دارند. راس هریسون، پژوهشگر ارشد اندیشکده خاورمیانه در گفتوگو با شبکه خبری الجزیره تصریح کرد: «اقدامات نظامی و فشارهای اقتصادی ایالات متحده هیچ اثر استراتژیک مثبت واقعی برای آمریکا نداشته است. میان اقداماتی که انجام میشود و خساراتی که وارد میگردد با دستیابی به تغییر سیاسی مد نظر واشنگتن اشتباه گرفته شده است.» هریسون افزود: «به نظر میرسد ترامپ این تصور را باور کرده که تنها با یک پیچاندن دیگر پیچگوشتی، ساختار ایران دچار فروپاشی یا تسلیم میشود، اما ما چنین چیزی را ندیدهایم.»
از سوی دیگر، عبدالله بندر العتیبی، استاد روابط بینالملل دانشگاه قطر در گفتوگو با شبکه خبری الجزیره با اشاره به ناکامی ابزارهای واشنگتن گفت: «ترامپ دچار سردرگمی است و از نتایج به دست آمده رضایت ندارد، زیرا او به دنبال یک پیروزی خیرهکننده است که بتواند آن را به پایگاه رایدهندگانش بفروشد، اما ابزارهایی نظیر تحریمها بسیار زمانبر هستند.» العتیبی تاکید کرد: «برخلاف تصور کاخ سفید که روی ناآرامیهای داخلی حساب باز کرده، حملات نظامی و فشارهای اقتصادی شدید اتفاقاً فرصتی را برای پیوند بیشتر مردم و حکومت ایران فراهم میکند.»
همزمان، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل در گفتوگو با شبکه خبری آی۲۴نیوز اذعان کرد: «ماموریت ما در ایران هنوز به پایان نرسیده است و تمام سامانههای ما تحت مدیریت من برای تقابل و سرنگونی این نظام تلاش میکنند.»
خبرگزاری رویترز به نقل از چهار منبع آگاه گزارش داد که مشاوران ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در تلاش هستند تا پیش از انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر، از گسترش و تشدید جنگ جلوگیری کنند تا از خسارات انتخاباتی به حزب جمهوریخواه بکاهند. رویترز به نقل از یک مقام کاخ سفید نوشت: «ما فشار بر ایران را حفظ میکنیم، اما اولویت اصلی ما انتخابات نوامبر است.» با این حال دونالد ترامپ در مصاحبههای خود گفتهاست که کوچکترین اهمیتی به انتخابات نمیدهد. نظر نظرسنجی رویترز/ایپسوس نشان میدهد که ۶۳ درصد از مردم آمریکا مخالف این جنگ هستند.
در مقابل این فشارها، ایران راهبرد جدیدی را به اجرا گذاشته است. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی در حسابی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بهزودی خواهید دید که استراتژی جدید ایران در میدان نبرد، دیپلماسی و مواجهه با محاصره اقتصادی، ارکان شما را در هم خواهد شکست.» همچنین خبرگزاری رسمی چین (شینهوا) گزارش داد که شی جینپینگ، رئیسجمهور چین در دیدار با عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر در قاهره تاکید کرده است: «مردم خاورمیانه صاحبان اصلی امور خود هستند و باید با هرگونه مداخله خارجی در منطقه مقابله شود.»
مجموع شواهد میدانی و اظهارات مقامات و تحلیلگران ارشد بینالمللی نشان میدهد که ابزار «تحریمهای فراسرزمینی» و فشار بر شرکای تجاری، آخرین لایه از راهبرد واشنگتن برای جبران ناکامیهای نظامی است. با این حال، نبود چشمانداز روشن برای تسلیم یا فروپاشی سیاسی، در کنار مخالفتهای افکار عمومی آمریکا و بیاثری ضربات مقطعی، جنگ جاری را وارد یک بنبست فرساینده کرده است که هیچ افق پیروزی مشخصی برای ایالات متحده در آن دیده نمیشود.
۴۲/۴۲
نظر شما