این حکم به پروندهای چند دههای پایان میدهد؛ پروندهای که با سرقت، پنهانکاری و نقش بحثبرانگیز آرژانتین در سالهای پس از جنگ جهانی دوم گره خورده است؛ دورانی که این کشور آمریکای جنوبی به پناهگاهی برای اعضای حزب نازی و بسیاری از اموال بهناحق بهدستآمده آنان تبدیل شد.
خوان ایگناسیو پاسکوال، وکیل نماینده وارثان این نقاشی، به مرسدس اسکویگا، خبرنگار آرت نیوزپیپر، میگوید: «تا جایی که ما میدانیم، این نخستین بار است که دستگاه قضایی آرژانتین یک نقاشی غارتشده توسط نازیها در جریان جنگ جهانی دوم را پیدا کرده و به صاحبانش بازگردانده است.»
محل نگهداری پرتره یک بانو، اثر جاکومو چروتی، هنرمند ایتالیایی دوره باروک، از روزی که در سال ۱۹۴۵ از یک گالری هنری متعلق به یهودیان در آمستردام به سرقت رفت، نامعلوم بود. اما تابستان سال گذشته، اتفاقی غیرمنتظره پرده از سرنوشت این اثر برداشت: ناظران تیزبین روزنامه هلندی الگمین داخبلاد این نقاشی را در یک آگهی فروش ملک در شهر ساحلی مار دل پلاتا پیدا کردند.
در عکس آگهی، نقاشی در اتاق نشیمن خانهای دیده میشد؛ بالای یک کاناپه سبز رنگ آویخته شده بود. این خانه متعلق به پاتریشیا کادگین، دختر فریدریش کادگین بود؛ یک مقام بلندپایه نازی که بر غارت آثار هنری متعلق به یهودیان در کشورهای اشغالشده نظارت داشت.
واقعیت کوتاه: انتساب اشتباه
در ابتدا تصور میشد پرتره یک بانو اثر نقاش ایتالیایی، جوزپه غیسلاندی، است. با این حال، بررسی کارشناسی که به دستور دادگاه انجام شد، نشان داد که به احتمال زیاد این اثر متعلق به چروتی است.
پیتر شوتن، یکی از روزنامهنگاران الگمین داخبلاد که هدایت این تحقیق را برعهده داشت، اوت سال گذشته به خاویر لورکا، خبرنگار ال پاییس، گفت: «خیلی سوررئال بود؛ انتظارش را نداشتیم. عکس شماره پنج [در آگهی] نقاشیای را نشان میداد که در هلند ۸۰ سال بود در جستوجوی آن بودند و رسماً در فهرست آثار مفقود یا سرقتشده قرار داشت.»
پلیس آرژانتین تنها چند روز بعد به ویلای موردنظر یورش برد؛ دِبورا ری و ایزابل دِبره از آسوشیتدپرس گزارش دادهاند که مأموران در آنجا دریافتند نقاشی و حتی تصویر آن در آگهی آنلاین، از محل حذف شده است. به گزارش این خبرگزاری، پلیس تلفنهای همراه و سلاحهای گرم ثبتنشده، همچنین طراحیها، حکاکیها و اسنادی متعلق به دهه ۱۹۴۰ را ضبط کرد که ممکن بود به پیشبرد تحقیقات کمک کنند.
پاتریشیا کادگین و همسرش، خوان کارلوس کورتگوسو، سرانجام به اتهام پنهانکردن این اثر تحت تعقیب قرار گرفتند و نقاشی نیز پیدا شد. در دادگاهی که این ماه برگزار شد، پرونده کیفری این زوج در چارچوب توافقی برای بازگرداندن اثر به وارثان قانونی آن و اهدای حدود ۳۲۰۰ دلار به بیمارستانهای محلی، متوقف شد.
پرتره یک بانو یکی از بیش از ۱۱۰۰ اثری بود که در مجموعه خصوصی ژاک گودستیکر قرار داشت؛ مجموعهای که پس از فرار او از هلند در پی حمله آلمان در سال ۱۹۴۰، توسط نازیها غارت شد. تاکنون بیش از ۲۰۰ اثر پیدا و به خانواده گودستیکر بازگردانده شده است، اما گمان میرود صدها اثر دیگر در نقاط مختلف جهان پراکنده باشند.
بازگرداندن آثار هنری به سرقترفته در جریان جنگ جهانی دوم همچنان یکی از تلاشهای مهم و گسترده در سراسر جهان است. تابستان امسال، پژوهشگران دانشگاه سانتا کلارا یک چتبات مبتنی بر هوش مصنوعی راهاندازی کردند که هدف آن جستوجو در پایگاههای داده آثار هنری سرقتشده در سراسر جهان و کمک به شناسایی و بازگرداندن این آثار است. همزمان، در موزه اورسه نمایشگاهی دائمی و تازهافتتاحشده برپا شده که در آن ۲۲۵ اثر هنری غارتشده به صورت چرخشی به نمایش درمیآیند؛ اقدامی با هدف یافتن صاحبان قانونی این آثار.
ماری فون زاهر، عروس ژاک گودستیکر و وارث رسمی این نقاشی، به کلر موزس از نیویورک تایمز میگوید: «از تصمیم دادگاه برای بازگرداندن این اثر مهم و احیای بخشی از میراث ژاک گودستیکر بسیار خرسندم. هر اثری که به خانواده من بازگردانده میشود اهمیت دارد و عزم ما را برای ادامه تلاش در راه اجرای عدالت راسختر میکند.»
منبع: www.smithsonianmag.com - تاریخ انتشار: ۱۴ دسامبر ۲۰۲۶ برابر با ۲۳ شهریور ۱۴۰۵
۲۵۹
نظر شما