به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، بر اساس نظرسنجی‌های پس از رأی‌گیری که شبکه‌های اصلی تلویزیونی اسرائیل منتشر کردند، اردوگاه نتانیاهو بین ۵۱ تا ۵۲ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست می‌آورد؛ در حالی که ائتلاف او در پارلمان پیشین ۶۸ کرسی داشت. شبکه‌های کان ۱۱ و ۱۳ دو اردوگاه اصلی را هر کدام صاحب ۵۱ کرسی برآورد کردند، اما شبکه ۱۲ برای اردوگاه تحت رهبری حزب لیکود ۵۲ کرسی در برابر ۴۹ کرسی رقیبان پیش‌بینی کرد. هیچ‌یک از این برآوردها اکثریت ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت را برای یک طرف نشان نمی‌داد.
در مقابل، نظرسنجی‌ها مجموع کرسی‌های احزاب مخالف نتانیاهو را بین ۶۸ تا ۷۰ کرسی برآورد کردند؛ اکثریتی که با وجود برتری عددی، به دلیل پراکندگی سیاسی و اختلافات میان احزاب راست، چپ و میانه و همچنین میان احزاب یهودی و عرب، لزوماً به تشکیل دولت منجر نمی‌شود.
بر اساس این پیش‌بینی‌ها، حزب لیکود با ۲۵ تا ۲۷ کرسی همچنان بزرگ‌ترین حزب کنست خواهد بود و حزب یاشار به رهبری آیزنکوت با ۲۱ تا ۲۳ کرسی، بزرگ‌ترین حزب مخالف نتانیاهو محسوب می‌شود.
با این حال، شبکه ۱۴ که به حمایت از نتانیاهو شناخته می‌شود، برآورد متفاوتی ارائه کرد و مجموع کرسی‌های اردوگاه او را ۶۰ کرسی و سهم حزب لیکود را به‌تنهایی ۳۰ کرسی پیش‌بینی کرد. این نظرسنجی نیز به‌تنهایی اکثریت لازم برای تشکیل دولت را به اردوگاه نتانیاهو نمی‌داد.
میزان مشارکت در انتخابات به ۷۷.۷ درصد رسید؛ بالاترین سطح از سال ۱۹۹۹ و بیش از هفت واحد درصد بالاتر از انتخابات سال ۲۰۲۲. این افزایش مشارکت، به‌ویژه در میان شهروندان عرب اسرائیل، چشمگیر بود. احزاب عربی اعلام کردند میزان مشارکت در میان رأی‌دهندگان این جامعه از ۷۵ درصد فراتر رفته است.
با وجود این برآوردها، نتایج نظرسنجی‌های پس از انتخابات قطعی نیست و شمارش آرای واقعی می‌تواند تصویر نهایی را تغییر دهد. انتظار می‌رود نتایج نهایی طی چند روز و احتمالاً پنجشنبه یا جمعه اعلام شود.
نتانیاهو و آیزنکوت؛ دو ادعای متفاوت درباره نتیجه انتخابات
به روایت رویترز؛ با انتشار نظرسنجی‌هایی که نشان می‌داد هیچ‌یک از دو اردوگاه به اکثریت پارلمانی دست نیافته‌اند، نتانیاهو و آیزنکوت در سخنرانی‌هایی جداگانه تلاش کردند برداشت خود را از نتیجه انتخابات به هوادارانشان ارائه دهند؛ با این حال، هیچ‌کدام پیروزی خود را اعلام نکردند.
نتانیاهو پس از ساعت سه بامداد در مقر انتخاباتی حزب لیکود در اورشلیم، از رأی‌دهندگان به دلیل آنچه اعتماد دوباره به حزبش خواند، تشکر کرد و گفت دو موضوع در انتخابات روشن شده است: لیکود بزرگ‌ترین حزب اسرائیل است و اردوگاه راست‌گرا در میان مردم یهودی و صهیونیست اکثریتی روشن و قاطع دارد.
او خواستار تشکیل «دولتی ملی، قدرتمند و راست‌گرا» شد و گفت اسرائیل نباید با دولتی به خطر بیفتد که به احزاب عربی ضدصهیونیست متکی باشد؛ احزابی که به گفته او موجودیت اسرائیل را قبول ندارند، حماس را یک سازمان خیریه می‌دانند و سربازان اسرائیلی را جنایتکار جنگی می‌خوانند.
نتانیاهو در بخش دیگری از سخنانش، موفقیت‌های نظامی اسرائیل را برجسته کرد و احتمال ازسرگیری اقدام نظامی مشترک با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، علیه ایران را مطرح کرد.
او مدعی شد: «اسرائیل با فرصتی تاریخی و بی‌نظیر روبه‌روست تا به همراه شریک خود، رئیس‌جمهور ترامپ، تهدید موجودیتی ایران را یک‌بار برای همیشه از میان بردارد. اما انگیزه‌های پنهان نباید ما را از این مأموریت مقدس منحرف کنند.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که نتانیاهو با انتقادهای گسترده درباره ناکامی‌های امنیتی اسرائیل در برابر حمله حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ روبه‌رو بوده است. او در مقابل، استدلال کرده که با کشتن رهبران ارشد حماس، حزب‌الله لبنان و ایران، امنیت اسرائیل و جهان را افزایش داده است.
آیزنکوت نیز در مقر انتخاباتی خود در تل‌آویو از اعلام پیروزی خودداری کرد، اما نتیجه انتخابات را نشانه مخالفت مردم با ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو دانست.
او گفت: «ما تاریخ‌ساز شدیم! مردم به تغییر رأی داده‌اند. ائتلاف شکست اعتماد مردم را از دست داده است. مردم اسرائیل به ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو رأی منفی داده‌اند.»
آیزنکوت که پیش‌تر رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل بود و پسرش را در جنگ غزه از دست داده است، از نتانیاهو خواست کناره‌گیری کند و گفت: «یک رهبر شایسته، رأی عدم اعتماد مردم را می‌پذیرد و همین امروز کناره‌گیری خود از زندگی سیاسی را اعلام می‌کند.»
او همچنین نتانیاهو را نخست‌وزیری موقت، فاقد اختیار و محروم از اعتماد مردم توصیف کرد و از نهادهای امنیتی خواست در برابر هرگونه تلاش برای مقدم دانستن منافع سیاسی بر امنیت اسرائیل بایستند.
عقب‌نشینی ائتلاف نتانیاهو؛ چرا اکثریت مخالفان به تشکیل دولت منجر نمی‌شود؟
این خبرگزاری در ادامه با اشاره به نظرسنجی‌ها از نتایج انتخابات در گزارش خود یادآور شد که اگر نتایج نهایی با پیش‌بینی نظرسنجی‌ها مطابقت داشته باشد، ائتلاف ملی‌گرا و مذهبی نتانیاهو که در اوج قدرت ۶۸ کرسی در اختیار داشت، فاصله زیادی با حدنصاب ۶۱ کرسی خواهد داشت. این وضعیت، مسیر روشنی برای تشکیل دولت پیش روی نخست‌وزیر باقی نمی‌گذارد.
با این حال، شکست در دستیابی به اکثریت به معنای کنار رفتن فوری نتانیاهو نیست. نظام سیاسی چندپاره اسرائیل به احزاب کوچک‌تر امکان می‌دهد در مذاکرات ائتلافی به بازیگران تعیین‌کننده تبدیل شوند؛ مذاکراتی که در انتخابات گذشته گاه هفته‌ها یا ماه‌ها طول کشیده است.
بنابراین، بن‌بست فعلی ممکن است به ادامه حضور نتانیاهو در مقام نخست‌وزیر موقت منجر شود؛ وضعیتی که حتی می‌تواند تا برگزاری انتخابات دیگری ادامه پیدا کند.
بر اساس پیش‌بینی‌ها، احزاب مذهبی راست افراطی به رهبری ایتامار بن‌گویر و بتسلئیل اسموتریچ در مجموع ۱۳ کرسی در اردوگاه نتانیاهو به دست می‌آورند؛ نتیجه‌ای که نشان‌دهنده افزایش چشمگیر کرسی‌های هیچ‌یک از این دو حزب نیست.
یوهانان پلسنر، رئیس مؤسسه دموکراسی اسرائیل، نظرسنجی‌های پس از انتخابات را شکست بزرگی برای ائتلاف نتانیاهو توصیف کرد، اما هم‌زمان هشدار داد که آیزنکوت نیز هنوز به‌عنوان برنده‌ای روشن ظاهر نشده است. به گفته او، با ادامه شمارش آرا ممکن است تغییراتی در تصویر اولیه انتخابات ایجاد شود.
این ارزیابی نشان می‌دهد که حتی اگر نتانیاهو در مقایسه با انتخابات پیشین حمایت پارلمانی کمتری به دست آورده باشد، نتیجه انتخابات هنوز به معنای پیروزی قطعی رقیب او نیست.
آیزنکوت؛ رقیب اصلی نتانیاهو با رویکردی سخت‌گیرانه در امنیت
گادی آیزنکوت ۶۶ ساله که پسر و دو برادرزاده‌اش را در جنگ غزه از دست داده است، به جدی‌ترین رقیب نتانیاهو تبدیل شده است. او در کارزار انتخاباتی خود بر سوابق نظامی و صلاحیت‌های امنیتی‌اش تأکید کرد و در مسائل داخلی مواضعی میانه‌روانه‌تر اتخاذ کرد.
آیزنکوت تنها چهار سال پیش وارد عرصه سیاست شد. او پس از حمله حماس در سال ۲۰۲۳ به کابینه جنگی نتانیاهو پیوست، اما هشت ماه بعد در اعتراض به شیوه رهبری نخست‌وزیر از این کابینه کناره‌گیری کرد.
با این حال، اختلاف او با نتانیاهو و متحدان راست افراطی نخست‌وزیر به معنای فاصله گرفتن از رویکرد سخت‌گیرانه امنیتی نیست؛ رویکردی که پس از حمله حماس در سال ۲۰۲۳ بیش از پیش در سیاست اسرائیل تثبیت شده است.
آیزنکوت با تشکیل کشور مستقل فلسطین مخالف است و می‌گوید شاخه نظامی حماس باید نابود یا منحل شود.
او همچنین معتقد است واکنش اسرائیل به حمله حماس، یعنی جنگی که به گفته مقام‌های بهداشتی غزه بیش از ۷۴ هزار فلسطینی را به کام مرگ کشانده است، شکست خورده؛ زیرا حماس همچنان کنترل غزه را در اختیار دارد.
این مواضع نشان می‌دهد که آیزنکوت، با وجود انتقاد از رهبری نتانیاهو، در موضوعات اساسی امنیتی و مسئله فلسطین لزوماً رویکردی متفاوت از سیاست‌های سخت‌گیرانه اسرائیل ارائه نمی‌کند.
افزایش مشارکت عرب‌ها؛ مانعی برای نتانیاهو و چالشی برای آیزنکوت
افزایش مشارکت شهروندان عرب اسرائیل یکی از مهم‌ترین تحولات انتخابات بود. بر اساس نظرسنجی‌ها، دو حزب فهرست مشترک و رعام در مجموع ۱۷ تا ۱۹ کرسی به دست می‌آورند؛ نتیجه‌ای که از قوی‌ترین عملکرد انتخاباتی این احزاب در تاریخ حکایت دارد.
به روایت شبکه خبری سی‌ان‌ان؛ شهروندان فلسطینی‌تبار اسرائیل حدود ۲۰ درصد جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند. مشارکت بالای آن‌ها با تمایل به کنار زدن ائتلاف راست‌گرای نتانیاهو همراه بود؛ ائتلافی که بتسلئیل اسموتریچ و ایتامار بن‌گویر از چهره‌های اصلی آن هستند.
دوران فعالیت بن‌گویر در مقام وزیر امنیت ملی اسرائیل با افزایش چشمگیر جرائم و قتل‌ها در جوامع عرب این کشور همراه بوده است؛ مسئله‌ای که به یکی از محورهای نارضایتی در میان شهروندان عرب تبدیل شده است.
با انتشار نتایج نظرسنجی‌های پس از انتخابات، مقر فهرست مشترک، ائتلافی متشکل از چند حزب عربی، در شهر ناصره در میان سوت و تشویق حاضران قرار گرفت. این شب از نظر میزان مشارکت شهروندان فلسطینی‌تبار اسرائیل، شبی تاریخی توصیف شد.
یوسف جبارین، رئیس فهرست مشترک، گفت: «ما ثابت کردیم که یک نیروی سیاسی هستیم که نمی‌توان ما را نادیده گرفت و ساختن آینده‌ای در اینجا بدون شنیده شدن صدای ما غیرممکن است.» او این روز را تاریخی خواند.
منصور عباس، رئیس فهرست رعام، نیز در گفت‌وگو با شبکه آی۲۴نیوز گفت: «این دستاورد انتخاباتی بی‌سابقه، تماماً نتیجه عملکرد بن‌گویر و اسموتریچ و کل دولتی است که جامعه عرب اسرائیل را نادیده گرفته است.»
فاتن غطاس، یکی از نامزدهای فهرست مشترک، نیز در سخنرانی خود در مقر این ائتلاف در ناصره گفت: «ما اشغالگری و نژادپرستی را رد می‌کنیم و در اینجا خواهیم ماند.»
نامزدهای احزاب عربی امیدوار بودند مشارکت بالای رأی‌دهندگان به آن‌ها امکان دهد نقشی تعیین‌کننده در جلوگیری از بازگشت ائتلاف نتانیاهو به قدرت ایفا کنند.
به گزارش خبرآنلاین، با این حال، افزایش کرسی‌های احزاب عربی در عین حال معادلات مخالفان نتانیاهو را نیز پیچیده‌تر کرده است. آیزنکوت برای پیوستن احزاب دیگر به دولت احتمالی خود شروطی تعیین کرده است؛ از جمله به‌رسمیت شناختن اسرائیل به‌عنوان یک کشور یهودی و پذیرفتن حماس به‌عنوان سازمانی تروریستی که باید برچیده شود. بعید است بیشتر نمایندگان احزاب عربی این شروط را بپذیرند.
از سوی دیگر، دو متحد آیزنکوت در اردوگاه مخالفان، آویگدور لیبرمن و نفتالی بنت، هرگونه تشکیل دولت با مشارکت احزاب عربی را رد کرده‌اند.
در نتیجه، آرای احزاب عربی ممکن است در جلوگیری از دستیابی نتانیاهو به اکثریت نقش داشته باشد، اما استفاده از همین آرا برای تشکیل دولت جایگزین نیز با موانع سیاسی جدی روبه‌روست.
انتخابات در سایه جنگ؛ رأی‌دهندگان درباره عملکرد امنیتی نتانیاهو چه گفتند؟
به روایت رویترز؛ انتخابات در شرایطی برگزار شد که جامعه اسرائیل همچنان با پیامدهای حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ و جنگ‌های پس از آن دست‌وپنجه نرم می‌کند.
در جریان حمله حماس، حدود هزار و ۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر به گروگان گرفته شدند. پس از آن، اسرائیل وارد جنگ در غزه شد و درگیری‌ها با حزب‌الله لبنان و ایران نیز به یکی از محورهای اصلی نگرانی‌های امنیتی تبدیل شد.
نتانیاهو به دلیل آنچه بزرگ‌ترین شکست امنیتی تاریخ اسرائیل توصیف شده، با انتقادهای گسترده‌ای روبه‌رو بوده است. ناکامی‌های اطلاعاتی که امکان اجرای حمله حماس را فراهم کرد، در کنار اتهام‌های دیرینه فساد که نتانیاهو آن‌ها را رد می‌کند، از جمله مسائل مهمی بود که او در آستانه انتخابات با آن‌ها مواجه شد.
بیشتر بخوانید:
«عباس کامل خودِ پیام بود» صداهایی که پیش از ۷ اکتبر شنیده نشدند/ ۱۱ روز قبل از حمله، مصر چه هشداری داد و بن زاید چه گفت؟
این خبرگزاری در گزارش خود مدعی شد: با این حال، نتانیاهو تلاش کرد خود را رهبری معرفی کند که توانایی مقابله با دشمنان اسرائیل را دارد. او با برجسته کردن عملیات نظامی علیه رهبران حماس، حزب‌الله و ایران، استدلال کرد که اقداماتش امنیت اسرائیل و جهان را افزایش داده است.
سیاست‌های ائتلاف راست‌گرای او در داخل اسرائیل اختلافات عمیقی ایجاد کرده و انزوای بین‌المللی این کشور را تشدید کرده است. با وجود این، نتانیاهو بارها از بحران‌های سیاسی جان سالم به در برده است.
او در مجموع نزدیک به ۱۹ سال از سه دهه گذشته را در مقام نخست‌وزیری سپری کرده است. مخالفانش از سال ۲۰۰۹ تاکنون تنها یک بار توانسته‌اند او را از این سمت کنار بزنند؛ آن هم پس از چهار انتخابات بی‌نتیجه در فاصله دو سال. ۱۸ ماه پس از آن، نتانیاهو بار دیگر به قدرت بازگشت.
این سابقه نشان می‌دهد که کاهش حمایت پارلمانی نتانیاهو لزوماً به معنای پایان فوری حضور او در قدرت نیست. در نظام سیاسی اسرائیل، توانایی مذاکره با احزاب کوچک‌تر و تشکیل ائتلافی پایدار می‌تواند به اندازه نتیجه اولیه انتخابات تعیین‌کننده باشد.
گام بعدی چیست؟ هرتزوگ میان نتانیاهو و آیزنکوت تصمیم می‌گیرد
به روایت شبکه سی‌ان‌ان؛ پس از تأیید نتایج نهایی انتخابات، اسحاق هرتزوگ، رئیس رژیم اسرائیل، روند رایزنی با احزاب منتخب را آغاز خواهد کرد. در این مرحله، هر حزب نامزد موردنظر خود برای نخست‌وزیری را معرفی می‌کند و رئیس رژیم صهیونیستی بر اساس این توصیه‌ها، یکی از نامزدها را مأمور تشکیل دولت خواهد کرد.
این فرد لزوماً رهبر بزرگ‌ترین حزب پارلمان نیست؛ بلکه رئیس رژیم صهیونیستی با صلاحدید خود نامزدی را انتخاب می‌کند که به باور او بیشترین شانس را برای گردآوری حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده و تشکیل اکثریت پارلمانی دارد.
از همین رو، نخستین تصمیم هرتزوگ این خواهد بود که مأموریت تشکیل دولت را به نتانیاهو یا آیزنکوت واگذار کند.
نتانیاهو بزرگ‌ترین حزب را در اختیار دارد، اما آیزنکوت ممکن است با حمایت احزاب عربی توصیه‌های بیشتری از سوی احزاب برای دریافت مأموریت تشکیل دولت به دست آورد. با این حال، همان‌طور که اختلافات در اردوگاه مخالفان نشان می‌دهد، تعداد توصیه‌ها به‌تنهایی تضمین‌کننده تشکیل دولت نیست.
نامزدی که مأمور تشکیل دولت می‌شود، ۲۸ روز فرصت دارد تا کابینه خود را تشکیل دهد و احتمال دارد ۱۴ روز دیگر نیز به این مهلت افزوده شود. اگر او موفق نشود، رئیس رژیم مأموریت را برای چهار هفته دیگر به نامزد دیگری واگذار می‌کند.
اگر نامزد دوم نیز شکست بخورد، کنست فرصت کوتاهی خواهد داشت تا فرد دیگری را برای تشکیل دولت معرفی کند. در صورتی که پارلمان نتواند در این مرحله به توافق برسد، سرزمین اشغالی به‌طور خودکار وارد دور دیگری از انتخابات خواهد شد.
پس از واگذاری مأموریت، مذاکرات سیاسی ممکن است هفته‌ها ادامه پیدا کند؛ مذاکراتی که بر سر سمت‌های کابینه، اولویت‌های بودجه‌ای و تعهدات سیاستی شکل می‌گیرد.
با توجه به اینکه هیچ‌یک از دو اردوگاه اکثریت روشنی در اختیار ندارد، بن‌بست سیاسی یکی از سناریوهای پیش روی اسرائیل است. اگر هیچ طرفی نتواند دولت تشکیل دهد، احتمال برگزاری انتخابات دیگری مطرح خواهد شد؛ گزینه‌ای که آیزنکوت با توجه به مشارکت بالای رأی‌دهندگان با آن مخالفت کرده است.
هرتزوگ همچنین ممکن است تلاش کند نتانیاهو و آیزنکوت را به تشکیل دولت وحدت ملی میان دو حزب بزرگ‌تر ترغیب کند، اما امکان تحقق چنین توافقی روشن نیست. نتانیاهو سابقه طولانی در برهم زدن توافق‌ها با سیاستمدارانی دارد که پیش‌تر با آن‌ها به تفاهم رسیده است و آیزنکوت نیز صراحتاً اعلام کرده که حاضر نیست در دولتی به رهبری نتانیاهو حضور داشته باشد.
به گزارش خبرآنلاین، در نهایت، تا این لحظه براساس نظرسنجی‌ها و روایت رسانه‌های اسرائیل و غرب،انتخابات اسرائیل نه به پیروزی قطعی نتانیاهو انجامیده و نه راه روشنی برای تشکیل دولت به رهبری آیزنکوت گشوده است. کاهش کرسی‌های ائتلاف حاکم، افزایش مشارکت شهروندان عرب و اختلافات در اردوگاه مخالفان، همگی بر پیچیدگی مرحله پس از انتخابات افزوده‌اند. اکنون نتیجه نهایی شمارش آرا و توانایی احزاب برای رسیدن به توافق، مشخص خواهد کرد که اسرائیل با دولتی تازه، ادامه نخست‌وزیری موقت نتانیاهو یا دور دیگری از انتخابات روبه‌رو می‌شود.
۳۱۵
نظر شما