توصیه مهم یک شاعر درباره عاشورا و امام حسین (ع)

ایبنا نوشت: اسماعیل امینی، شاعر و مدرس دانشگاه معتقد است که واقعه عاشورا مهم‌ترین پشتوانه‌ فرهنگی و دینی شیعه است و ما نباید سرمایه ارزشمندمان را خرج امور روزمره کنیم؛ بلکه خودمان باید صرف عاشورا و امام حسین (ع) شویم.

شعر عاشورایی در گذر زمان و باتوجه به تغییر و تحولات سیاسی، اجتماعی دستخوش تغییرات فراوانی بوده است. برای مثال از ابتدای دوره صفوی و روی کار آمدن این حکومت نگاه به شعر عاشورایی به کلی تغییر کرد، به نحوی که عده‌ای مبدا شعر عاشورایی را از صفویه درنظر می‌گیرند؛ با این حال گشت‌وگذار در میان شعر شاعران پیش از صفویه، بیانگر آن است که موضوع عاشورا بعد از واقعه مورد توجه تمامی شاعران مسلمان بوده است.

اسماعیل امینی، شاعر و مدرس دانشگاه درباره شروع فعالیت شعر عاشورایی می‌گوید: شعر عاشورایی از روزگار واقعه شروع شده و در خود میدان جنگ نیز برخی گفت‌وگوها با شعر بوده است. بعدها نقل وقایع هم با شعر انجام شده است؛ چراکه ترس از تحریف وجود داشته است. در آن دوران به دلیل آنکه دستگاه تبلیغاتی بنی‌امیه قوی بوده، هم کسانی که در میدان حضور داشتند یا طرفدار امام حسین (ع)‌ و شهدای کربلا بودند از ترس اینکه وقایع و شخصیت‌ها تحریف نشوند، نقل وقایع می‌کردند و تاریخ منظوم می‌گفتند. بخشی از مقتل هم که به دست ما رسیده به شکل منظوم است.

او ادامه داد: بعدها که این وقایع در تاریخ ثبت شد و خطر تحریف وقایع از بین رفت، نقل وقایع کمتر شد و در شعرها به صورت تلمیح به واقعه کربلا پرداختند؛ البته هرکس از منظر خود به بیان این واقعه می‌پرداخت. فرض کنید اگر شاعر اهل عرفان بود، تفسیر عرفانی می‌داد. اگر اهل حماسه بود، تفسیر حماسی و اگر اهل تاریخ بود، تفسیر تاریخی ارائه می‌داد. برای مثال مولوی با مصرع «کجایید ای شهیدان خدایی» شروع می‌کند و بعد تفسیر عرفانی می‌دهد و می‌گوید «در آن بحرید کاین عالم کف او است».
 
امینی افزود: اختلافات فقهی از ابتدا بوده؛ اما درباره ماجرای شهدای کربلا تقریبا همه شاعران بزرگ شعر دارند. چه شعرهای مستقل و چه شعرهایی که به شکل تلمیح، اشاره و ارجاع. از یک روزگاری چون مراسم رسمی عزاداری رایج می‌شود، شعرهایی هم که مناسب این مراسم است بیشتر می‌شود. یعنی گرایش تفسیر عرفانی و حکمی از واقعه عاشورا به سمت مرثیه گفتن می‌رود؛ البته در روزگار آغار هم مرثیه بوده است. برای مثال سیف فرغانی مرثیه دارد و می‌گوید: «در گریه سخن نکو نیاید/ من می‌گویم شما بگریید.» سیف برای قرن هفتم است و مرثیه دارد اما حرف این است که با گذر زمان مرثیه غلبه پیدا کرده است.

امینی در توضیح تاثیر سلیقه مخاطب روی شاعر گفت: مخاطب شعر روی سلیقه شاعر تاثیرگذار است. یک زمان مخاطب اهل بلاغت، زبان و شعر است، طبیعتا شعر هم در همان سطح سروده می‎شود؛ اما زمانی که مخاطب را آدم‌های معمولی که اهل مطالعه نیستند، تشکیل می‌دهد، بدون شک زبان ساده‌تر می‌شود و خالی‌ از بلاغت و سختی‌های زبانی است.

او ادامه داد: واقعه عاشورا یکی از پشتوانه‌های فرهنگی و دینی شیعه است؛ شاید هم مهم‌ترین پشتوانه باشد. حال سوال من این است که این پشتوانه ارزشمند را ما می‌توانیم برای هر چیزی مصرف کنیم. مثلا برای دعواهای سیاسی و جناحی و انتخاباتی یا برای اتفاقات روزانه؟ متاسفانه من از این موارد کم ندیده‌ام. طرف می‌گوید اگر طرفدار امام حسین (ع) هستید به فلانی رای دهید. این کار غلط است که در شعر و نوحه‌ها هم رایج شده است. من دیدم در مراسمی در حال سینه‌زنی می‌گویند که به فلانی رای دهید. این کار غلطی است؛ چراکه ما نباید سرمایه ارزشمندمان را خرج امور روزمره کنیم؛ بلکه باید خودمان را خرج آن سرمایه، یعنی عاشورا و امام حسین (ع) کنیم.
 
این مدرس دانشگاه با اشاره به فعالیت‌های شاعران جوان اظهار کرد: متاسفانه مطالعه بچه‌های جدید نسبت به قدیمی‌ها کمتر است. این‌ها مقتل، تاریخ و قرآن نمی‌خوانند و از دانش اندک خود توقعات زیادی دارند. وقتی من قرآن، نهج‌البلاغه، مقتل و تفسیر نمی‌خوانم، بدون شک چیزی در شعر نمی‌توانم بگویم و همه چیز همین زبان روزنامه‌ای و اینترنتی می‌شود.
 
۵۷۲۴۳
کد خبر 1298224

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 1 =