افزایش شدید قیمت‌ها و برداشت نادرست از تورم خرداد ماه

اخیرا نرخ تورم در خرداد ماه۱۴۰۱ منتشر شد که برداشت عمومی مبنی بر افزایش شدید قیمت‌ها را تایید می‌کرد.

این قضیه نه تنها نگرانی در میان سیاستمداران و سیاستگذاران را دامن زده، بلکه عاملان اقتصادی را نیز نگران کرده است که روند تورم به چه سمت و سویی خواهد بود. در این میان تفسیر نادرستی از سوی برخی اقتصاددانان، روشنفکران و حتی سیاستمداران رواج یافته که بیم آن می‌رود به‌عنوان تفسیر غالب در بخش حکمرانی پذیرفته شود و دولت را در ادامه مسیر دچار انحراف کند.

امروزه برخی افراد مدعی شده‌اند که تورم شدید خرداد ماه به‌دلیل اجرای طرح حذف ارز ۴۲۰۰ بوده است و معتقدند که طراحان و طرفداران طرح حذف ارز ۴۲۰۰ یا پیامدهای تورمی آن را نادیده گرفته یا دست‌کم گرفته‌اند. این افراد وقوع تورم خردادماه را نشانه‌ای از آن تلقی می‌کنند که طرح‌های اصلاحات اقتصادی در ایران نه تنها لزومی ندارد، بلکه نباید به اجرا درآید. اگر خدای نکرده این تحلیل نادرست در ارکان حکمرانی پذیرفته شود، بیم آن می‌رود که باب اصلاحات اقتصادی حتی به شکل نصفه و نیمه موجود نیز بسته شود. بنابراین ضروری است اصل این تحلیل را مبنی بر اینکه تورم خردادماه ناشی از حذف ارز ۴۲۰۰ بوده است، مورد نقد قرار داد و سست بودن پایه‌های تحلیلی آن را نشان داد.

خطا بودن این تحلیل به اشتباه در تفسیر همزمانی از علیت برمی‌گردد. در واقع چون تورم خردادماه پس از حذف ارز۴۲۰۰ در اردیبهشت ماه ظاهر شده است، برخی به غلط چنین تصور کرده‌اند که حذف ارز ۴۲۰۰ علت تورم خرداد ماه بوده است؛ درحالی‌که این قضیه می تواند بیشتر همزمانی باشد تا علیت. به باور اینجانب چند عامل اصلی‌تر در کار بوده‌اند که رشد تورم را در خردادماه موجب شده‌اند؛ ولی نسبت به این عوامل اصلی غفلت می‌شود:

۱- اگرچه بانک مرکزی هنوز اطلاعات پولی اسفند ۱۴۰۰ را منتشر نکرده است و تحلیلگران کماکان در این مورد سردرگم هستند، اما قرائن نشان می‌دهد رشد پایه پولی و رشد نقدینگی در سال۱۴۰۰ به نصاب جدیدی رسیده و رکورد بالایی را زده است. ظاهرا این قضیه در ماه‌های پایانی سال رخ داده است. طبعا انتظار می‌رفت که پیامدهای تورمی این امر با تاخیری دو تا سه ماهه در اقتصاد ایران ظاهر شود که شده است.

۲- اتفاق دیگری که در سال‌۱۴۰۱ بی نظیر بوده، رشد بسیار شدید حقوق بوده است. این قضیه در بادی امر اگرچه به نفع کارمندان و کارگران تلقی شده است، اما چون رشد حقوق به تقاضای بیشتر برای کالاها و خدمات ترجمه می‌شود، می‌تواند زمینه‌ساز رشد تورم شود؛ زیرا در بخش عرضه با تنگنای تولید روبه‌رو هستیم و تولید نمی‌تواند خود را همپای افزایش تقاضا افزایش دهد که نتیجه آن تورم در اقلام مصرفی است.

۳- پدیده سومی که تاثیر مهمی برجا گذاشته، افت شدید امید به حل‌وفصل صلح‌آمیز مناقشه هسته‌ای است. ظاهرا مذاکرات برجام متوقف شده است و تحرک چشمگیر جدیدی به چشم نمی‌خورد. دشمنان ایران تحرک‌های شدیدی را برای کشاندن پرونده ایران به شورای امنیت شروع کرده‌اند و تهدیدهای نظامی متقابل میان اسرائیل و ایران بالا گرفته است. این اتفاقات از چشم توده مردم و فعالان اقتصادی پنهان نمانده است. همان‌گونه که روی کار آمدن بایدن موجب شد تا انتظارات تورمی افول کند، توقف مذاکرات موجب شده است انتظارات تورمی دوباره سر بر آورد. این قضیه به‌طور طبیعی خود را در رشد قیمت در بازار دارایی نظیر ارز، طلا و مسکن نشان داده است.

۴- قیمت‌های جهانی به‌دلیل کرونا و جنگ روسیه علیه اوکراین نیز افزایش یافته و این امر خود را در قیمت‌های وارداتی نشان داده است و نمی‌توان منکر بود که رشد قیمت‌های جهانی خود را در رشد قیمت‌های داخلی منعکس خواهد کرد.

به باور اینجانب، تغییر قیمت‌های نسبی که بر اثر حذف ارز ۴۲۰۰ رخ داده است، نمی‌تواند رشد تورم شدید ایجاد کند؛ اما چهار عامل یادشده چون با هم همزمان شده‌اند، رشد شدید قیمتی به‌وجود آورده‌اند. شوربختانه چون حذف ارز ۴۲۰۰ با رشد تورم خرداد ماه مقارن شده است، بیشتر افراد عادی به اشتباه گمان می‌کنند که این تورم ناشی از حذف ارز ۴۲۰۰ بوده است؛ اما از دانش‌آموختگان انتظار نمی‌رود چنین خطایی را به سادگی مرتکب شوند.

* منتشر شده در روزنامه دنیای اقتصاد

کد خبر 1647767

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 1 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 23
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • IR ۱۰:۱۲ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۳
    11 0
    سیاست اقتصادی دولت جبران کاهش درآمد صادراتی به دلیل تحریم ها از مردم است حداقل افزایش حقوق ها در مقابل حداکثر افزایش قیمت ها و مالیات ها و نتیجه چنین برنامه ای فلاکت است
    • IR ۱۷:۰۹ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
      0 1
      منطق درستی داره
    • دکتر توکل IR ۱۷:۱۰ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
      0 1
      ممنون از این یادداشت دقیق و نگاه حرفه ای آقای سرزعیم
  • IR ۱۰:۱۳ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۳
    3 1
    به باور اینجانب?! اگر علمی صحبت می کنید باید بتوانید اثبات کنید و اگر می توانید اثبات کنید این کلمه به باور اینجانب معنی ندارد.
  • محمد نفیسی IR ۱۱:۰۰ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۳
    9 1
    هرکسی از ظن خود شد یارمن این تحلیل های اقتصادی آب دوغ خیاری هست که کار دست مردم میدهد 10درصد به حقوق اضافه شده و50تا 100درصد به قیمت کالاهای اساسی حقوق بگیر بسیاری از اقلام مثل برنج وگوشت ومرغ تا از سبد خرید خود حذف کرده انوقت شما میفرمائید افزایش حقوق تقاضا ایجاد میکند چرا سرنا را از سر گشادش میدمید اقای تحلیل گر دست از سر جامعه بردارید وبگذارید طبقه گرسنه حقوق بگیر سرش در گریبان خودش باشد
    • IR ۱۷:۱۲ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
      0 1
      من از ظن دولت مستقر هم وضعیت رو دیدیم دیگه
  • ممممم IR ۱۳:۰۷ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۳
    10 1
    افزایش 10درصدی حقوق کارمند رشد شدید محسوب میشه؟واقعا جای تاسف داره از این همه بی اطلاعی واظهار نظر غیر کارشناسی؟؟؟؟؟؟؟///
    • IR ۱۷:۱۳ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
      3 0
      عوام فریبی ست توجه نکنید
  • حسن IR ۲۰:۰۵ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۳
    10 1
    در کل ۸ درصد به حقوق ما اضافه شد. ۶۰۰ هزار تومان‌. خدا لعنتت کنه ای کارشناس نابخرد
    • محمدولایی بازنشسته IR ۰۸:۰۳ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
      4 1
      بابا از آدم نادان به دل نگیرید هرچه گوید (((( ما هرچه ضربه خورده ایم از دورویان دروغگو که سربازان دشمنانند خورده ایم )))) این یه خلافی گفته تا پستی گیرش بیاد
    • IR ۱۷:۱۱ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
      3 1
      بیچاره ملت
  • IR ۲۰:۱۸ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۳
    5 3
    کاملا درست است و علت اصلی وضع موجود حذف ارز ۴۲۰۰ می باشد و نبود مدیریت
  • سید محمد نبوی IR ۰۷:۴۲ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
    7 0
    افزایش حقوق 10 درصدی منظور این اقتصاد دان نیست. بلکه افزایش حداقل حقوق وبه تبع آن 7 برابر حداقل حقوق مسولان . (البته این امر در جهت کمک به قشر مستضعف مدیر آن انجام گرفته. وجلس ودولت انقلابی خیلی سنگ تمام گذاشته اند چون هریک خودشان مدیرند وتحمل فشار اقتصادی برای مدیران سخت است. چون آنها خریدهای لاکچری از ترکیه ودیگر کشورها دارند وفرزندانشان درخارج زندگی می‌کنند وهزینه شان بالا هست. پس باید کاری می‌کردند که خانواده شان در سختی قرار نگیرند تا خدای ناکرده حواسشان پرت شود ونتوانندانقلابی کار کنند. منصف باشید نولله.)
  • مهران IR ۱۲:۵۴ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
    4 0
    چیزی که عیان است چ حاجت به بیان است ، تورم ثانیه ای شده
  • بازنشسته تامین اجتماعی IR ۱۶:۳۳ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
    3 0
    دقیقا افزایش تورم بخاطر ارز ۴۲۰۰ نیست علت مدیران دولت‌های نالایق است
    • IR ۱۷:۱۰ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
      3 0
      خب مدیریت این دولت رو هم که دیدیم پس کو؟
  • IR ۱۶:۳۷ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
    0 2
    عالی بود مطلب بسیار درست
  • IR ۱۶:۴۴ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
    4 0
    به نظرشما 10درصد اظافه حقوق سال1401خیلی زیاده که باعث تورم بشه، حقوق ناچیزکارگر وباز نشسته روباحقوقهای نجومی خودتون مقایسه نکنین.
    • IR ۱۷:۱۴ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
      2 0
      از نظر دولت هر چی به ملت برسه زیاده
  • IR ۱۷:۱۱ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
    2 0
    آفتابه لگن صد دست
  • سعیدی IR ۱۷:۱۲ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
    0 3
    حرف حساب زدی استاد جان
  • سادات IR ۱۷:۳۶ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۴
    3 0
    من اقتصاددان نیستم اما میدانم که حتی مدعیان سواد، دچار رقم زدگی شده اند و لذا عدد ۵۷ درصد افزایش حقوق کارگران را بسیار بزرگ میدانند!! گرچه ۵۷ درصد بخودی خود شاید مقیاس بزرگی محسوب شود، اما اعمال این مقیاس برای اعداد ریز، نباید موجب فریب شود! ۵۷ درصد افزایش حقوق کارگران، مربوط به صرفاً حداقل بگیران بوده که کلا این رقم حداکثر از ۲ میلیون تومان در ماه تجاوز نمی‌کند!! حالا بنظر جناب سرزعیم، این ۲ میلیون تومان ماهانه باعث تورم بالای خرداد شده!!!؟ یعنی اگر این ۲ میلیون تومان به حقوق حداقل بگیران اضافه نمی شد، آیا قیمت روغن ۱۱ هزار تومانی، به بیش از ۶۰ هزار تومان نمی رسید!؟ آیا نان بدینگونه رشد قیمت نجومی نمی داشت!؟ آیا شکر، رب گوجه، میوه جات و ... بسیاری کالاهای دیگر افزایش قیمت پیدا نمی کرد!!؟ جناب سرزعیم، صراحتا بگویید بدنبال توجیه چه هستید!؟
  • حسین IR ۱۱:۱۱ - ۱۴۰۱/۰۴/۱۷
    0 0
    با درود ، آیا تصور شما این است که مطالب شما را کسی نمیداند؟ سخت در اشتباه هستید ، شما و تمام خودی ها و منتقدین کاملا آگاه هستید که همه افراد جامعه خیلی بهتر و آگاه تر هستند چون همگی آنها را با پوست و گوشت و استخوان هر لحظهدآنها را لمس میکنند . چهل و اندی سال است همه از تریبون های فراونی که یک سویه و داشتن گوش مفت فقط به نقد و مطرح کردن مشکلات موجود و یا گذشته میپردازند ، درصورتیکه بعد از هر نقد دریغ از یک کلمه ارائه راهکار و برون رفت و ..... .