این زندان مخوف !

*رحمان بختیاری

گل رحمان قاضی، رئیس کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسی و عضو این هیئت در یک نشست خبری اعلام کرده هیئت تطبیق قانون اساسی از نزدیک وضعیت زندانیان بگرام را بررسی و با تحقیقاتی که صورت گرفته و بنا بر اظهارتعدادی اززندانیان، آنها توسط زندانبانان خارجی مورد شکنجه قرار می گیرند. خبرگزاری بست باستان افغانستان که این خبر را منتشر کرده در ادامه به نقل از رئیس کمیسیون مذکو آورده است: "مشخص شده است که بعضی تخطی های حقوق بشری در برخورد با این زندانیان صورت گرفته و علیرغم برائت برخی از زندانیان و اعلام بی گناهی شان توسط محاکم قضائی، هنوز در زندان به سر می برند و آزاد نگردیده اند، اینها در حالی صورت گرفته که نیروهای خارجی نباید در افغانستان زندان داشته باشند. حاکمیت افغانها گام به گام جای خود را پیدا می کند و اکنون به این نقطه رسیده است که از نظر قانون اساسی داشتن زندان توسط خارجی ها در داخل خاک افغانستان پذیرفته نیست و علیرغم اینکه ما به همکاری نیروهای خارجی نیاز داریم اما این را به روشنی و وضوح می گوئیم که حاکمیت ما باید به دست خود ما اعمال گردد."
بنا بر اظهار آقای قاضی زندان بگرام دو بخش دارد که یکی توسط افغانها و دیگری از سوی خارجی ها اداره می شود؛ اگر چه شکنجه و بدرفتاری با زندانیان در بخش افغانی هم وجود دارد اما شکایتها در بخش تحت کنترل خارجی ها بیشتر بوده است. بر همین اساس از آقای کرزی رئیس جمهور و مسئولین افغانی خواسته اند تا در اولین فرصت ممکن کنترل و مسئولیت کامل زندان بگرام به افغانها واگذار گردد.
به دنبال گزارش زندان بگرام و انتشاراخبار وجود زندان تحت کنترل نیروهای خارجی (نیروهای ائتلاف) آقای کرزی در گفتگوئی که پوشش رسانه ای وسیعی داشته است، اعلام کرد که نیروهای خارجی باید تا یک ماه دیگر مسئولیت کل زندان بگرام را به افغانها واگذار نمایند.
- بر اساس اظهارات بعضی مقامات کمیسیون نظارت درحال حاضر درزندان بگرام 3100 تن زندانی هستند که 2700 نفر آنان از جنگجویان دستگیر شده طالبان می باشند.آن عده از مبارزین گروه طالبان که توسط نیروهای ائتلاف درهر نقطه افغانستان دستگیر می شوند به زندان بگرام منتقل می گردند. در میان زندانیان افرادی هستند که بالای 70 سال سن داشته و فاقد توانائی لازم ازخود می باشند. همچنین دوران محکومیت برخی از آنان نیز خاتمه یافته اما نیروهای ائتلاف از آزاد نمودن آنها خودداری می کنند.
- روزنامه وال استریت ژورنال دستور کرزی مبنی بر لزوم تحویل کامل زندان بگرام به نیروهای افغانی را موجب شگفتی مردم!!! افغانستان خوانده و نوشته است: اما آنچه برای مقامات غربی به ویژه آمریکا شگفت آور است تعیین مدت زمان یک ماهه برای این تحویل و تحول می باشد زیرا در این زندان 2000 زندانی حضور دارند که در صورت آزاد شدن، هریک به نوبه خود موجودات خطرناکی می باشند.
- روزنامه تایمز لندن نیز از قول مقامات غربی عملی شدن این کار را تقریباً غیر ممکن دانسته است.
- روزنامه نیویورک تایمز نیز در انتقاد به پیشنهاد کرزی با لحن تمسخرآمیزی به نقل از سخنگوی رئیس جمهور نوشته که آیا دولت افغانستان برای حفاظت از مردم خود توانائی لازم رادارد!؟!
- سابقه حاکمیت دولت افغانستان بر زندان های داخلی چندان موجه نیست. فرار بیش از پانصد زندانی از زندانی در قندهار، فرار تعدادی از فرماندهان طالبان از مهمترین زندان کابل به نام پلچرخی و نیز زندانیانی که یا از زندان ولایتهای شمالی و غربی گریخته و یا در راه انتقال به دادگاه و یا بالعکس از دست مامورین فرار نموده و اکثراً به گروه مخالفان پیوسته اند، ادعای دولت نسبت به در اختیار گرفتن زندان مهم بگرام را با علامت سئوال مواجه می سازد.
هر چند دولت افغانستان معتقد است در اختیار داشتن کامل کنترل زندان بگرام و تحویل آن از نیروهای خارجی به نیروهای داخلی نوعی حاکمیت دولت افغانستان بر کشور تلقی می شود و در این میان، کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسی نیز بر این نظریه پافشاری می نماید اما تحلیل گران معتقدند که اصرار دولت بر این امر به دلیل در حاشیه قرار گرفتن دولت افغانستان از مذاکراتی است که میان آمریکا و طالبان در قطر در جریان است؛ گفتگوهائی که یکی از شروط اصلی طالبان برای ادامه و پیش برد روند مثبت آن، آزادی کلیه زندانیان طالبان می باشد که در صورت قبول این شرط از سوی آمریکا دولت کرزی نه تنها بر انجام این امر در ارتباط با زندانیان طالب در گوانتانامو از خود اختیاری ندارد، بلکه در جلوگیری از آزادی زندانیان این گروه در خاک افغانستان نیز فاقد هرگونه اختیاری است؛ زیرا همانگونه که نیروهای ائتلاف با کنترل زندان بگرام حتی به مقامات این کشور و نمایندگان عضو کمیسیون نظارت اجازه بازدید رسمی از زندانیان طالبان که به هرحال افغانی می باشند را نمی دهد، بلکه بالطبع در صورت دستیابی به توافق با طالبان برای آزادی آنان از زندان بگرام از دولت حامد کرزی نیز کسب تکلیف نخواهد نمود. این موضوع همان چیزی است که منتقدین دولت کرزی با استناد بر آن دولت کرزی را فاقد حاکمیت مستقل بر کشور می دانند.
این تلاشها در حالی صورت می پذیرد که ایالات متحده آمریکا مصمم است تا برخی از زندانیان گونتانامو را آزاد و برای انجام مذاکرات به قطر منتقل و نه بصورت زندانی بلکه تحت الحفظ در این کشور نگهداری نماید. زندانیانی مانند ملا فاضل، ملا نورالله و ملانعیم خوستی و کسانی دیگر که طبق اظهارات مقامات آمریکایی از مخوف ترین زندانیان تلقی می شوند. خروج این افراد هر چند به صورتی که ذکر شد، نیزمی تواند خون تازه ای در رگ های طالبان به جریان در آورد که برای حاکمیت کرزای و دولت مرکزی از همه خطرناک ترمی باشد.
اما اینکه چرا طی ده سال گذشته تمام نهاد های دولتی، مردمی، رسانه ها و حتی نمایندگان مردم از زندان و زندانبانان خارجی آن سخنی به میان نیاورده و ناگهان به یک پروژه ملی و حیثیتی مبدل گردیده و یا اینکه چرا از میان سلطه خارجی ها بر بیشتر امور این کشور، مقامات افغانستان بر روی کنترل زندانها تمرکز نموده اند و برای مثال کنترل فرودگاه های کشور توسط خارجی ها نقض حاکمیت ملی تلقی نمی شود، سخنی است که بیشتر باید به آن پرداخت. اما فارغ از دلایلی که در این برهه اهمیت این موضوع را پیش کشیده است اظهارات مسئولین افغانی مبنی بر مغایرت اداره زندانها توسط خارجی ها با قانون اساسی این کشور و تلقی آن به عنوان نقض حاکمیت دولت مرکزی موضوع مهمی است که حتی با فروض ذکر شده در فوق کماکان می تواند بر هر چیز دیگری تفوق داشته باشد.
 

*کارشناس شبه قاره