به گزارش خبرآنلاین،هفته پیش روزنامه اسرائیلهیوم، در گزارشی به نقل از دو منبع آگاه نوشت که دونالد ترامپ پیشنهاد جدید مذاکراتی از سوی استیو ویتکاف، فرستاده ویژه خود را نپذیرفتهاست. با این حال برخی از تحلیلگران معتقدند در شرایط فعلی ترامپ به دنبال درگیری نظامی با ایران نیست.
باربارا اسلاوین، پژوهشگر ارشد اندیشکده استیمسون در گفتوگو با «هممیهن» میگوید که در حال حاضر تمرکز ترامپ بر نیمکره غربی است و بعید است که به دنبال درگیری نظامی جدید با ایران در سال انتخابات میاندورهای باشد. به نوشته اسرائیلهیوم، این پیشنهاد با میانجیگری عمان و عربستان تهیه شدهبود. این روزنامه اسرائیلی نوشتهاست: «دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، پیشنهاد ارائهشده از سوی استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، برای ازسرگیری مذاکرات با ایران (با میانجیگری عربستان سعودی و عمان) را رد کرده و در عوض، یک رویکرد فعال را در پیش گرفته است؛ رویکردی که فشار شدید اقتصادی و نظامی را به گفتوگوی دوباره با حکومت فعلی تهران ترجیح میدهد.»
بر اساس ترجمه انتخاب، اسرائیلهیوم نوشت: «اختلافی میان طیف ویتکاف (دیدگاهی که جرد کوشنر، مشاور ارشد و داماد ترامپ نیز با آن همسو است و از مذاکره حمایت میکند) و جناحی که خواهان تداوم فشار فعال است. دو منبع دیپلماتیک که بهطور نزدیک در جریان این موضوع هستند، به اسرائیل هیوم گفتند که یک پیشنهاد مشخص و محرمانه برای ازسرگیری مذاکرات واقعاً روی میز بوده است؛ پیشنهادی که بر پایه تغییرات در چشمانداز راهبردی پس از جنگ با اسرائیل شکل گرفته بود.»
گزارش اسرائیلهیوم هرچند توسط منابع مستقل دیگر تایید نشدهاست، اما با شواهد دیگر مبنی بر وجود دودستگی در دولت ترامپ میان دو گرایش اصلی مداخلهگرا و انزواطلب در دولت ترامپ سازگار است. در طول ماههای اخیر گزارشهای متعددی از اختلافنظرها میان مارکو روبیو، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی موقت دونالد ترامپ با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه و دوست صمیمی رئیسجمهور آمریکا منتشر شدهاست.
در شرایطی که در ماههای نخست ریاستجمهوری ترامپ (و حتی چند هفته پیش از آغاز به کار رسمی او)، استیو ویتکاف نقش محوری در سیاست خارجی دولت ترامپ داشت، اما به تدریج این نقش کمرنگتر شدهاست. به نظر میرسد پس از جنجالهایی که در خصوص طرح ۲۰ مادهای صلح اوکراین ایجاد شد، به تدریج نقش ویتکاف در پروندههای مهم کمرنگتر شدهاست.
هرچند ویتکاف همچنان در چارچوب تلاشها برای آتشبس در اوکراین و تلاش برای توافق امنیتی میان اسرائیل و حکومت موقت سوریه مشارکت دارند، اما مدتهاست که اظهارنظری از سوی ویتکاف در خصوص پرونده ایران منتشر نشدهاست. در عین حال تحولاتی که پس از ارائه طرح ۲۰ مادهای صلح اوکراین رخ داد، نشان داد که ترامپ ترجیح میدهد برای کنترل انتقادهای بینالمللی، شخصاً با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین برای اصلاح طرح رایزنی کند.
ترامپ به دنبال دخالت نظامی در ایران نیست
گزارش روزنامه اسرائیلی در خصوص اختلافنظر در دولت ترامپ در خصوص ایران، همزمان با پیامهای دونالد ترامپ در شبکههای اجتماعی در خصوص دخالت نظامی در ایران منتشر شد. ترامپ در اظهارات مداخلهجویانه چندین بار تهدید کردهاست که در صورت برخورد خشونتآمیز با اعتراضات در ایران اقدام به مداخله نظامی در ایران خواهد کرد.
باربارا اسلاوین، پژوهشگر ارشد موسسه استیمسون در گفتوگو با «هممیهن» تاکید میکند که دونالد ترامپ به شکل مداوم نظر خود را عوض میکند، اما فعلاً بر موضوع نیمکره غربی تمرکز کردهاست و قصدی برای عملی کردن تهدیداتش علیه ایران ندارد. این پژوهشگر آمریکایی به تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ در مورد مداخله نظامی به نفع معترضان در ایران با دیده تردید نگاه میکند و میگوید: «مطمئن نیستم تهدیدهای او در مورد اعتراضات جاری را چگونه تعبیر کنم. او قطعاً نشان داده که به حقوق بشر به عنوان انگیزهای برای اقدام نظامی، علاقه چندانی ندارد.»
اسلاوین معتقد است که شرایط داخلی آمریکا مانع از اقدام نظامی ترامپ میشود. او میگوید: «امسال سال انتخابات میاندورهای است و ماجراجوییهای نظامی او چندان در میان رایدهندگان محبوب نبودهاند؛ تا جایی که بسیاری از چهرهها حتی در حزب خودش و جریان رایدهندگان او گلایه دارند که او از مسائل داخلی غافل شده است. بنابراین اگر ایران اقدامی تحریکآمیز انجام ندهد، شاید فرصت تنفسی پیدا کنیم.»
اسلاوین به هممیهن گفت: «این روزها که ترامپ از تهدیدی به تهدید دیگر تغییر موضع میدهد، دشوار است که درباره هر چیزی در مورد دولت او با قطعیت صحبت کرد. برداشت من این است که او در حال حاضر بر نیمکره خودمان متمرکز شده و موضوع ونزوئلا و البته گرینلند تا مدتی او و تیمش را به خود مشغول خواهد کرد. در مورد ایران، ترامپ همچنان مدعی است که برنامه هستهای این کشور را محو کرده است. او بهدنبال راههایی برای مقابله با مسئله موشکی از طریق توقیف محمولههای قطعات موشکی از مبدأ چین و ادامه سیاست فشار حداکثری خواهد بود.»
اسلاوین در مورد اقدام نظامی علیه ایران نیز معتقد است: «اگر هدف آسانی، بهویژه در خارج از مرزهای ایران، وجود داشته باشد، ممکن است به سراغ آن برود.»
افول ستاره ویتکاف
استیو ویتکاف بلافاصله بعد از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری آمریکا و حتی پیش از آغاز به کار رسمی دونالد ترامپ در کاخ سفید، کار خود را بهعنوان فرستاده ویژه دونالد ترامپ در پروندههای مهم بینالملل آغاز کرد. در ابتدا ویتکاف به عنوان معتمد دونالد ترامپ، تقریباً در همه پروندههای مهم از جمله پرونده آتشبس اوکراین، پرونده مذاکرات هستهای با ایران و پرونده آتشبس غزه نقش محوری داشت. حضور او در مذاکرات آتشبس ژانویه ۲۰۲۵ غزه، پیش از آغاز به کار ترامپ، مورد توجه رسانههای جهان قرار گرفت.
اقدامهای شخصی او در تحت فشار قرار دادن بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل برای تن دادن به آتشبس موقت، پیش از آغاز به کار رسمی ترامپ مورد تحسین واقع شد. او بین فروردین تا خردادماه سال جاری نیز مسئول مذاکرات هستهای با ایران بود و پنج دور مذاکره غیرمستقیم با سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در مسقط و رم برگزار کرد.
جایگاه استیو ویتکاف در سیاست خارجی دونالد ترامپ تا همین چندی پیش همچنان آنگونه که ترامپ میگفت به عنوان «یک معاملهگر بزرگ» حفظ شدهبود. اما طرح ۲۰ مادهای برای آتشبس اوکراین، همه چیز را عوض کرد. زمانی که محتوای طرح ۲۰ مادهای برای آتشبس اوکراین منتشر شد، ناگهان صداها علیه ویتکاف قوت گرفت. به اعتقاد بسیاری چه در آمریکا و چه در اوکراین و اروپا، طرح ۲۰ مادهای کاملاً به نفع روسیه تنظیم شدهبود، حتی شواهدی منتشر شد که بخش عمدهای از این طرح به صورت مستقیم از زبان روسی ترجمه شدهاست.
در طول هفتههای گذشته گزارشهای زیادی در مورد اختلافنظر میان استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه منتشر شد. اواخر ماه دسامبر (اوایل دیماه) پایگاه اطلاعرسانی انبیسی آمریکا در گزارشی تفصیلی به نقل از ۱۲ منبع آگاه در دولت آمریکا، پرده از اختلافهای گسترده میان ویتکاف و روبیو برداشت. موضوعاتی مانند استفاده ویتکاف از هواپیمای شخصی و بیمیلی او به استفاده از ابزارهای پیامرسان امن دولتی در سفر به روسیه، مذاکرات او بدون اطلاع وزیر خارجه با رهبران جهان، از جمله ترتیب دادن نشستی با امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه در ماه آوریل و دیدارهای ویتکاف با مقامهای اوکراینی بدون اطلاع وزارت خارجه در این گزارش به عنوان نمونههایی از کنار گذاشتن روبیو از فرآیندهای دیپلماتیک دولت ترامپ عنوان شدهبود. کار به جایی رسید که برخی از نمایندگان کنگره آمریکا در گفتوگوهای رسانهای ادعا کردند که مارکو روبیو به آنها اطلاع داده که طرح ۲۰ مادهای پیشنهاد رسمی دولت آمریکا نیست و صرفاً یک پیشنهاد است که به رسانهها درز پیدا کردهاست. این ادعا میزان اختلاف میان روبیو و ویتکاف را در موضوع اوکراین نشان میداد.
افکار عمومی آمریکا نیز به دودستگی در دولت ترامپ اعتقاد داشتند یک طرف «تیم خویشتندار» و در طرف دیگر «تیم جنگطلب» قرار داشتند. دسته «خویشتندار» تحت رهبری جی.دی.ونس، معاون رئیسجمهور و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه او معرفی میشدند و دسته «جنگطلب» تحت رهبری مارکو روبیو، وزیر خارجه (و مشاور امنیت ملی با حفظ سمت) و پیت هگست، وزیر به اصطلاح جنگ ترامپ، بودند. هفته گذشته بعد از عملیات ربایش رئیسجمهور ونزوئلا به وضوح مشخص شد که ستاره بخت «تیم خویشتندار» رو به افول است.
در نشست خبری دونالد ترامپ پس از عملیات ونزوئلا، خبری از استیو ویتکاف، جی.دی.ونس و جرد کوشنر نبود. این غیبت نشان میدهد که تیم موسوم به خویشتندار نقشی در تصمیمگیری و سیاستگذاری در جریان عملیات ونزوئلا نداشتند. با توجه به گزارش اسرائیل هیوم به نظر میرسد که این تیم از پرونده ایران نیز کنار گذاشتهشدهاست.
پیش از این نشریه پولیتیکو نیز در گزارشی نوشتهبود که ترامپ استراتژی صبر و انتظار در قبال ایران در پیش گرفتهاست و قصد دارد ببیند نتیجه فشارهای اقتصادی و تحریمی علیه ایران چه خواهد شد. رسانه «ایندپت نیوز» اواخر آذرماه در گزارشی در خصوص سیاستهای مواجههطلبانه روبیو نوشتهبود: «رویکرد روبیو دقیقاً نقطه مقابل دیپلماسی است. او از تعامل با دولتهایی که به آنها علاقه ندارد، خودداری، نهادهای منطقهای را تضعیف و واشنگتن را تشویق میکند که به جای مذاکره، آنها را منزوی و تنبیه کند. وزیر خارجه آمریکا به جای حمایت از توافقهای صلح از جمله توافقهای شکننده کلمبیا یا تلاشهای منطقهای برای ثباتبخشی به هائیتی، آمریکای لاتین را به عنوان میدان نبرد ایدئولوژیک میبیند.»
315
نظر شما