حمایت از حقوق کودکان در نظام حقوق بشردوستانه بینالمللی موضوعی حیاتی است که در سالهای اخیر مورد توجه فزایندهای قرار گرفته است. کودکان از جمله آسیبپذیرترین اقشاری هستند که تحت تأثیر مخاصمات مسلحانه قرار گرفتهاند و برای اطمینان از رفاه و آینده آنها باید از حقوق آنها حمایت شود. حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه سابقه طولانی دارد و به کنوانسیونهای ژنو 1949 و پروتکلهای الحاقی آن در سال 1977 باز میگردد. این معاهدات بینالمللی قواعد اساسی حقوق بشردوستانه بینالمللی، از قبیل حمایت از غیرنظامیان، از جمله کودکان، در مخاصمات مسلحانه را تعیین کردند. کنوانسیون حقوق کودک در سال 1989که به صراحت حقوق کودکان را در هر دو زمان صلح و جنگ تثبیت کرد، کنوانسیون های ژنو و پروتکلهای الحاقی را تقویت کرد.
گنجاندن حقوق کودکان در نظام حقوق بشردوستانه بینالمللی تأثیر قابل توجهی بر حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه داشته است. کنوانسیون حقوق کودک، به ویژه، چارچوب جامعی برای ارتقا و حمایت از حقوق کودکان، از جمله حق زندگی، بقا و توسعه ارائه کرده است. در پاسخ به نگرانی فزاینده در مورد تأثیر مخاصمات مسلحانه بر کودکان، شورای امنیت سازمان ملل متحد چندین قطعنامه برای رسیدگی به این موضوع اتخاذ کرده است. به عنوان مثال، قطعنامه 1612، یک مکانیسم نظارت و گزارشدهی را برای مستندسازی و علنی کردن جرایم علیه کودکان در مخاصمات مسلحانه ایجاد کرد و برای مرتکبان این جرایم مسئولیت در نظر گرفت. این قطعنامه همچنین خواستار گنجاندن مشاوران حمایت از کودکان در ماموریتهای حفظ صلح برای تضمین حمایت از کودکان در مناطق مخاصمه شده است.
دیوان کیفری بین المللی همچنین نقش مهمی در ارتقای پاسخگویی برای کسانی که مسئول نقض شدید حقوق کودکان در مخاصمات مسلحانه هستند، ایفا کرده است. علاوه بر چارچوبهای قانونی و مکانیسم های پاسخگویی، سازمانهای بشردوستانه بینالمللی و گروههای جامعه مدنی نقش حیاتی در حمایت از حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه ایفا کردهاند. این سازمانها حمایت و خدمات ضروری را به کودکان آسیب دیده از مخاصمات مسلحانه از جمله حمایت روانی اجتماعی، آموزش و مراقبت های بهداشتی ارائه میکنند.
آنچه که امروزه در ایران عزیزمان میگذرد بیشتر از هر زمانی چهره معصومانهی کودکان به خون آغشته را برای ما آشکارتر میسازد. هرگز اجازه ندهیم از قواعد حقوقی، چه در سطح ملی و چه در سطح بینالمللی، تفسیری انجام شود که نتیجه آن صدمه به کودکان و یا بیکیفرمانی مرتکبان جنایات علیه کودکان باشد.
هماکنون شرایط کودکان در ایران عزیزمان در جنگ تحمیلی اخیر توسط اسراییل و آمریکای خبیث، روایتی تلخ و تکاندهنده است که باید تدبیری جدی از طرف دولتهای طرف مخاصمه و جامعهی جهانی علیالخصوص سازمان ملل متحد صورت گیرد. این کودکان امروز هستند که جنگ، همهی جوانب حال و آیندهی زندگی آنان را تهدید میکند و ما بزرگسالان باید به رسالت خود نسبت به آنان بیشتر اندیشیده و چارهجوییکنیم. اقدامات روا داشته شده توسط اسراییل و آمریکای خائن به کودکان مظلوم در ایران سربلند تماماً نقض کلیهی قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه و حقوق بشر و حقوق کودکان است. کودکان امیدهای فردای جهان هستند و کشورها با همکاری یکدیگر میتوانند آینده بهتری برای هر کودکی که در جنگ و بحران زندگی میکند بسازد. به امید حمایت بیشتر از این امیدهای فردا... یادمان باشد کودکی رؤیا نیست و حق با کودکان است.
* حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق کودک
نظر شما