به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیات ۱۶ تا ۱۸ سوره روم با ترسیم یک تقابل صریح آغاز میشود، تقابلی میان جبهه ایمان و جبهه کفر. در نگاه تفسیر المیزان، قرآن ابتدا سرنوشت دشمنان حق را روشن میکند یعنی کسانی که آیات الهی را تکذیب کردند و لقاء آخرت را انکار کردند، در عذاب حاضر میشوند. این تعبیر نشان میدهد که دشمنی با حق، صرفاً یک موضع سیاسی یا نظامی نیست، بلکه ریشه در انکار حقیقت دارد و همین انکار، آنها را به سوی نابودی میکشاند.
بنابر روایت فارس، در مقابل، مؤمنان که ایمان آورده و عمل صالح انجام دادهاند، در فضای نعمت و کرامت الهی جای میگیرند. این دوگانه، پایه اصلی دشمنشناسی قرآنی است: دشمن واقعی، کسی است که در برابر حقیقت میایستد، حتی اگر ظاهراً قدرتمند باشد.
مجازات دشمن، نتیجه کار خودش است
مجازات دشمنان در این آیات، امری قراردادی و تحمیلی نیست، بلکه نتیجه طبیعی رفتار خود آنهاست. وقتی انسانی آیات الهی را انکار میکند، در واقع خود را از مسیر هدایت خارج کرده و به سوی تاریکی میرود. این تاریکی همان عذابی است که در قیامت به صورت کامل ظهور مییابد.
بنابراین، قرآن به مؤمنان میآموزد که از قدرت ظاهری دشمن نترسند، زیرا ریشه این قدرت، سست و ناپایدار است. دشمنی که بر پایه انکار و ظلم بنا شده، در نهایت به دست همان عوامل سقوط میکند.
تسبیح و یاد خدا، سلاح مؤمن در میدان نبرد
در ادامه آیات، قرآن جهت نگاه مؤمنان را تغییر میدهد و آنان را به تسبیح خدا در صبح و شام فرا میخواند. المیزان این فراز را نوعی تربیت روحی میداند؛ یعنی در میانه تهدیدها و فشارهای دشمن، مؤمن باید ارتباط خود را با خدا حفظ کند.
این ذکر و تسبیح، صرفاً یک عمل عبادی فردی نیست، بلکه نیرویی است که روحیه مقاومت را تقویت میکند. جامعهای که پیوند خود را با خدا حفظ کند، در برابر هجمههای دشمن دچار ترس و فروپاشی نمیشود.
نشانهای برای تضمین نابودی جبهه باطل
یکی از محورهای امیدبخش این آیات، اشاره به قدرت الهی در زنده کردن مردگان و بیرون آوردن زنده از مرده و برعکس است. این بیان نشانهای از قدرت مطلق خدا است که میتواند هر وضعیت به ظاهر بنبست را تغییر دهد.
همانگونه که زمین مرده زنده میشود، جامعهای که زیر فشار دشمن قرار گرفته نیز میتواند احیا شود. این نگاه، امیدی عمیق به مؤمنان میدهد که هیچ شرایطی پایدار نیست و خدا قادر است معادلات را به نفع جبهه حق تغییر دهد.
تکیهگاه واقعی فقط خداست
آیات ۲۰ تا ۲۴ با ذکر نشانههایی از آفرینش انسان، اختلاف زبانها و رنگها، خواب و بیداری، و نزول باران ادامه مییابد. این نشانهها برای بیدار کردن عقل انسانهاست تا بفهمند که نظام جهان بر پایه حکمت و قدرت الهی اداره میشود.
در چنین جهانی، دشمنی که خود را مستقل و قدرتمند میپندارد، در حقیقت از درک این نظام عاجز است. قرآن با یادآوری این نشانهها، غرور دشمن را در هم میشکند و به مؤمنان نشان میدهد که تکیهگاه واقعی، فقط خداست.
اختلافها و تنوعها، بخشی از تدبیر الهی، نه نقطه ضعف
یکی از نکات مهم این آیات، اشاره به تفاوت زبانها و رنگهاست. این تفاوتها نشانهای از حکمت الهی است، نه عامل ضعف. در نگاه قرآنی، جامعه مؤمنان میتواند با وجود تفاوتها، متحد باشد و در برابر دشمن ایستادگی کند.
در مقابل، دشمنان معمولاً از این تفاوتها سوءاستفاده میکنند تا تفرقه ایجاد کنند. شناخت این ترفند، بخش مهمی از دشمنشناسی است.
وعده الهی به پیروزی حق
جمعبندی این آیات نشان میدهد که قرآن با یک منطق روشن، هم دشمن را معرفی میکند، هم سرنوشت او را و هم راه مقاومت را به مؤمنان میآموزد. از نگاه المیزان، وعده الهی بر این است که جبههای که بر اساس ایمان و عمل صالح شکل گرفته، در نهایت به کرامت و پیروزی میرسد.
در مقابل، دشمنی که بر پایه انکار و ظلم حرکت میکند، حتی اگر در مقطعی پیروز به نظر برسد، در مسیر سقوط قرار دارد. این وعده، مهمترین عنصر امیدبخشی در شرایط هجوم دشمن است.
تلاوت آیات ۱۶ تا ۲۴ سوره مبارکه روم، واقع در صفحه ۴۰۶ قرآن کریم را ببینید و بشنوید.
نظر شما