به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، موضوع «هویت ملی» از جمله مباحث مطرحشده در علوم اجتماعی و سیاسی است. هویت ملی به دلیل نقش تعیینکنندهای که در حوزههای مختلف زندگی بشری دارد، از مفاهیم اساسی مشروعیتدهنده به نظم سیاسی-اجتماعی و عاملی مهم در ایجاد وحدت و همبستگی ملی و شکلگیری روح جمعی یک ملت است، به طوری که آن ملت را از دیگر ملتها متمایز میسازد.
کشور ایران دارای هویت ملی تاریخی و قدیمی است. این هویت قرنها قبل توسط امپراتوریهای بزرگ ایران باستان ایجاد شده و در فراخنای تاریخ ایران، از ابتدا تاکنون و در راه پویایی خود، با هویتها و فرهنگهای دیگر آمیخته و توانسته است پایداری، پویایی و موجودیت خویش را حفظ کند و تداوم بخشد. در این فرایندتاریخی، مولفههای مهمی در شکلگیری و استمرار این هویت نقش داشتهاند. به عبارتی، ایرانیان به عنوان یک ملت با سابقه تاریخی، از مولفههای ویژهای برای ساماندادن هویت ملی خود برخوردار بودهاند.
به طور کلی، مواردی چون تاریخ بلند و زیست مشترک ایرانیان از نیاکان واقعی یا اسطورهای، جغرافیای سرزمینی تاریخی، دین واحد و نقش بیبدیل آن در حیات جمعی مردم ایران در هر دو دوره باستان و اسلامی، نهاد حکومت و تداوم آن در طول تاریخ، فرهنگ و آداب و رسوم، زبان قابلفهم در سدههای متوالی، اسطورههای ملی-ایرانی و عناصر عدالتخواهی، حقجویی و آزادیخواهی مولفههای اصلی شکلدهنده هویت ملی ایران در طول تاریخ محسوب میشوند.
مولفههای مذکور جامعه ایرانی را از گذشتههای دور تا امروز از هویت واحدی برخوردار ساخته و تمامی تحولات کوچک و بزرگی را که در زندگی ملت کهنسال ایران رخ داده در نظم معینی سمت دادهاند.
به طور کلی، هر قدر احساس تعلق یک فرد به مولفههای هویت ملی خود قویتر باشد، از تعلقش به هویتهای دیگر کاسته میشود. مولفههای مذکور عناصری عام و شامل برای همه گروهها و اقشار هر ملت هستند که زمینههای اتحاد و همبستگی گروههای مختلف اجتماعی را در لوای ملتی واحد فراهم میآورند و نیز هر چه قدمت این مولفهها و در کل، سابقه ملت بیشتر باشد، سطح انسجام اجتماعی و ملی بالاتر و در تلاطم امواج بحرانزا ماندگارتر و نقشآفرینتر خواهد بود.
ایرانیان از یک سو ملتی هستند با میراثی بسیار غنی و از سوی دیگر در مرحلهای سرنوشت ساز از تاریخ خود قرار دارند. کوشش آنها در دو دهه گذشته در دموکراسیسازی و گسترش مشارکت عمومی دلالت بر این دارد که میخواهند سرنوشت خود را به دست بگیرند و در جهان امروز ایفای نقش کنند. راست این است که برای بازیگری در روند تمدنسازی، نخست باید نسبت به این میراث غنی آگاهی داشت و آن هم به دست نمیآید، مگر به این پرسش که «ایرانی کیست» پاسخی کلان داده شود؛ پاسخی که هم رابطه او با گذشتهاش را حفظ کند و هم حرکت او به سوی آینده را استوار. این گام در عصر حاضر که ویژگی آن «یک تمدن» (تمدن رایانه و فناوری) و «چند فرهنگ» است و هم ضروری و هم امکانپذیر است.
محتوای کتاب «مشکله هویت ایرانیان امروز» کوششی است برای صورتبرداری بیطرفانه از عناصری که این پاسخ کلان را میسازند. با این حال، هویت مقولهای انتزاعی، نامتغیر، ایستا و ابدی نیست. سیر تاریخی «رودخانه هویت ایرانی» نشان میدهد که دورانهای تولید تمدنی و فرهنگی در تاریخ ایران، ایرانیان به وجهی ابتکارآمیز مناسبات خود با خود، با دیگر همنوعان، با زمان و با مکان خویش را بازآفرینی، بازتعریف و بازسازی کردهاند.
مفروض کتاب حاضر این است که هویت بهنگام و برای عصر جهانی شده ایرانیان چند بعدی است و به ناچار باید با خمیرمایههای ایران، دین، سنت و تجدد قوام و دوام یابد. گفتارهای کتاب، هم به تحلیل هر یک از این لایهها و هم، به بازسازی و تلفیق تازهای از آنها پرداخته است.
معرفی نویسنده
کتاب «مشکله هویت ایرانیان امروز» با عنوان فرعی «ایفای نقش در عصر یک تمدن و چند فرهنگ» تالیف فرهنگ رجایی از سوی نشر نی منتشر شده است. فرهنگ رجایی (متولد ۱۳۳۱ در اراک، روستای خسبیجان) نویسنده، پژوهشگر علوم سیاسی و مترجم ایرانی است. فرهنگ رجایی پژوهشگر علوم سیاسی، استاد تمام گروه فلسفه سیاسی و روابط بینالملل دانشگاه کارلتون و رئیس دانشکده علوم انسانی این دانشگاه است. او دوره کارشناسی را در دانشگاه تهران، کارشناسی ارشد را در دانشگاه اوکلاهما و دکتری را در دانشگاه ویرجینیا گذراند. چندین کتاب اعم از تألیف و ترجمه و نیز مقالات بسیاری به فارسی و انگلیسی در مجلات علمیـپژوهشی ایرانی و خارجی از او منتشر شده است.
مخاطبان ایرانی بیشتر او را با ترجمه کتاب «فلسفه سیاسی چیست؟» اثر لئو اشتراوس میشناسند.
۲۱۶۲۱۶
نظر شما