اندیشه مدرن

نگاهی به «روایت و تجدد در ایران معاصر» نوشته سیدرضا حسینی

روایت‌هایی که مشروطه را ساختند / این کتاب از نقش تخیل اجتماعی در شکل‌گیری اندیشه سیاسی می‌گوید

اخبار اندیشهروایت و تجدد در ایران معاصر در نهایت، مخاطب را به تأمل در پرسش‌هایی فراتر از دوره مشروطه دعوت می‌کند: آیا سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم‌های سیاسی همواره عقلانی‌اند؟ روایت‌ها چگونه شهروندان را اقناع می‌کنند؟ و حاکمان و کنشگران سیاسی چگونه با ساختن یا تکیه‌کردن بر روایت‌ها، واقعیت اجتماعی را توضیح می‌دهند؟

خطای معرفتی در «آزمایش فندک»؛ ریشه‌یابی بحران معنا در علوم انسانی مدرن

اخبار دینشاید در نگاه اول، التماس مردی برای حرکتِ یک فندک توسط خداوند، طنزی تلخ به نظر برسد؛ اما این ویدیو نمادی از عمیق‌ترین خطای معرفت‌شناختی در عصر مدرن است. خداوند رقیب اسباب طبیعی نیست؛ بلکه هستی‌بخش آن‌هاست و حتی اراده و توانایی انسان نیز در هر لحظه نیازمند فیض وجود اوست.

کامران شهبازی و تحلیل چیستی شالوده اخلاق و فرااخلاق

ایستادن بر پشت‌بام فلسفه؛«فرااخلاق» ماهیت درست و غلط را افشا کرد/ یک گام عقب ایستادن و اندیشیدن/ دگرگونی تفکر اخلاقی در اندیشه فیشر

اخبار اندیشه به گفته شهبازی: «آن‌چه امروزه تحت عنوان «فرااخلاق» می‌شناسیم، با انتشار کتاب اصول اخلاق اثر جرج ادوارد مور در سال ۱۹۰۳، هویت مستقل خود را کسب کرد. از این زمان، فرااخلاق به شاخه‌ای مستقل از فلسفه اخلاق تبدیل شد و بیشتر مباحث معاصر آن از همین نقطه آغاز می‌شود. ازاین‌رو، فرااخلاق عملاً فرزند قرن بیستم است.»

روایت اسماعیل بنی‌اردلان از ۴۰ سال زیست فکری محمدرضا ریخته گران

چرا ریخته گران پیشنهاد فردید را قبول نکرد؟/ انتخاب خلوت گزینی: چرا پیش از موعد بازنشسته شد؟ / در پی کشف افق‌های مشترک میان سنت ها

اخبار اندیشهشیوه تدریس او جالب بود، ریخته‌گران اینگونه نبود که به دانشجو صرفاً اطلاعات عمومی بدهد و فضل فروشی کند بلکه در کلاس‌های درس به عنوان متفکر صحبت می‌کرد تا دانشجویان هم با نگاه متفکرانه و نقادانه به مباحث نگاه کنند. البته یک مشکلی هم از ناحیه دانشجو وجود داشت که ممکن بود آنها برخی از متون درسی را متوجه نشوند. بنابراین تدریس او یک تدریس عادی نبود، بلکه همیشه به عنوان یک متفکر وارد کلاس می‌شد...دغدغه بنیادین او در ساحت فلسفه و هرمنوتیک، پیوندِ ناگسستنی میان زیستن و عشق بود.

تحلیلی بر آسیب‌شناختی نقد محمد قوچانی درباره عبدالکریم سروش

مغالطه های مقاله قوچانی در باره اندیشه و زندگی عبدالکریم سروش/ عبور از مرز نقد نظری به داستان‌سرایی شخصی/ آیا سروش واقعاً «کالون» روشنفکری دینی است؟

اخبار اندیشهبه زبان دیگر، قوچانی بحث را چنان شخصی کرده است که اعتبار ادعاهای مهم او درباره «نئومارکسیست»، «کالون» یا «توتالیتر پنهان» بودن سروش تا حد زیادی خدشه‌دار شده است/چنین تصویر تیره و یک‌سویه‌ای از سروش جای تامل جدی دارد/قوچانی حتی برای ساختن این تصویر، از گریزهای پی‌درپی و کنار هم گذاشتن مطالب مرتبط و نامرتبط نیز فروگذار نمی‌کند./ دفاع از انصاف در نقد سروش، دفاع از سروش نیست؛ دفاع از این اصل است که داوری درباره یک متفکر باید بر پایه بررسی آثار، استدلال‌ها، زمینه تاریخی و تحول فکری او صورت گیرد، نه بر مبنای گزینش شماری از گزاره‌ها و مواضع و کنار هم گذاشتن آن ها برای رسیدن به نتیجه‌ای از پیش تعیین‌شده.

خوانشی بر افق باز فرهنگ نقد و نظر

مهاجرانی از گشایش‌های اندیشگی دوم خرداد و ناکارآمدی سانسور می گوید/ از رفع توقیف «آدم‌برفی» تا انتشار آثار شاملو/ انسداد اندیشه و فروپاشی درونی

اخبار اندیشهشاهدیم که غذاخوری‌ها انواع و اقسام غذاها را عرضه می‌کنند تا بتوانند از تنوع مشتری استفاده کنند. تنوع در ساحت اندیشه و نظر که پیداست چه گستره و ژرفا و ارتفاعی دارد. بهترین شیوه اداره جامعه اقناع جامعه است. به تعبیر قرآن مجید: وَلَوْ شَاءَ رَبُّک لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَا یزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ ﴿هود: ١١٨﴾ «و اگر پروردگار تو می‌خواست، قطعاً همه مردم را امت واحدی قرار می‌داد، در حالی که پیوسته در اختلافند.» گویی سبک و سیاق جامعه نایکنواختی است! اگر همه انسان‌ها مثل هم بودند، تصور کنید چه زندگی کسالت‌بار مرگ‌زایی بشریت را نابود می‌کرد! جامعه‌ای پیشرفت می‌کند که اهل نظر بر کناره نروند

خوانش نقادانه‌ی تقلیل اندیشه به «هتّاکی رسانه‌ای» و نقش روشنفکر

از غنی‌نژادتا سروش، عبدالکریمی و اردکانی در تحلیل عبدالجواد موسوی/ ابتذال، جای تفکر اصیل را می‌گیرد؟/  آسیب‌شناسی ساخت دوقطبی‌های کاذب در عرصه عمومی

اخبار اندیشهعبدالجواد موسوی گفت:‌کسانی که الان به همۀ روشنفکران این مملکت ذیلِ عنوانِ پنجاه و هفتی بدوبی‌راه می‌گویند، از سر آگاهی این حرف‌ها را می‌زنند؟ باید به اینها بگوییم تو اصلا غلامحسین ساعدی خوانده‌ای؟ اگر خواندی، کدام آثارش را خوانده‌ای؟ کدام اثر او منجر به تقویت انقلاب شده‌است؟ اگر این‌ها را بگوید، من حاضرم با او وارد گفت و گو شوم ولی اگر دقیقا همان حرفی را که من و تو می‌زند، از زبانِ این‌ها بشنوم، برایم قابل تحمل نیست. واقعا مبتذل است.  اگر مسئولیت هست، آدم‌ها همه مسئولند. صرفا روشنفکر مسئول نیست.

چالش‌های مواجهه نسل جوان با ابزارهای هوشمند تفکر

جوانان و وسوسه واگذاری فکر به هوش‌مصنوعی/ در ستایش تردید در عصر پاسخ‌های آماده / هراس از واگذاری حق اندیشیدن به ماشین

اخبار اندیشهنسلی که از هوش مصنوعی استفاده نکند، احتمالا بخشی از فرصت‌های آموزشی و شغلی آینده را از دست می‌دهد. اما نسلی که هر پرسش، تصمیم و نوشته‌ای را به آن بسپارد، ممکن است توانایی مهم‌تری را فراموش کند: ایستادن بر پای قضاوت خود. مساله بر سر انتخاب میان انسان و ماشین نیست. مساله این است که پس از دریافت پاسخ ماشین، آیا هنوز ذهنی مستقل برای تردید کردن، سنجیدن و مخالفت‌ کردن باقی مانده است؟

حسام‌الدین شریفی و تبیین حکمت عملی ابن‌سینا به مناسبت اول شهریور، روز بزرگداشت ابوعلی سینا

گذر از دانستن به چگونه زیستن / فلسفه ابن‌سینا بدون «حکمت عملی» ناقص می‌ماند/چگونه عقل برهانی و شریعت، «زندگی مطلوب» را می‌سازند؟

اخبار اندیشه شریفی گفت:‌ حکمت عملی ابن‌سینا می‌تواند ما را متوجه این مسئله کند که میان «دانستن» و «چگونه زیستن» فاصله‌ای وجود دارد و فلسفه باید بتواند این فاصله را پر کند. در حوزه فردی، این مسئله به اخلاق و تزکیه نفس مربوط می‌شود؛ در خانواده، به تدبیر منزل؛ و در جامعه، به سیاست مدن. اگر این سه حوزه از یکدیگر جدا شوند، نظام حکمت عملی ناقص می‌شود.

خوانشی تحلیلی بر کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟»

علی میرسپاسی و گذر از «افسانه ملی حقارت» و چرخه عقب ماندگی/ بازخوانی مدرنیته ایرانی / چرا باید پرسش تاریخی ایرانیان تغییر کند؟

اخبار اندیشهپس چه اتفاقی افتاد؟ روایتی متعادل و حتی مثبت، در گذر زمان- به‌ویژه از دوران پهلوی به بعد- به «افسانه‌ی ملی حقارت» تبدیل شد. و هرچه بیشتر تکرار شد، ما را بیشتر در «لحظه‌ی عباس‌میرزایی» حبس کرد: لحظه‌ای ابدی از پرسیدن «چرا عقب ماندیم؟» بدون یک قدم حرکت به جلو. نکته‌ی اصلی برای میرسپاسی این نیست که آیا آن گفت‌وگو رخ داد یا نه. پرسش او عمیق‌تر است: چگونه یک روایت تاریخی به ابزار بازتولید مداوم احساس حقارت تبدیل می‌شود؟ آن هم درباره‌ی مردی که در عمل سیاسی‌اش- اعزام محصلان به اروپا، اصلاح ارتش، و بنیان‌گذاری راه‌های نوسازی- نمونه‌ی کنشگری خردمندانه بود، نه انفعال.

مجله فرهنگی بخارا برگزار می کند

شب دنیز اگل / سخنرانی برجسته‌ترین پژوهشگر تاریخ مغول و تاریخ تصوف در ایران

اخبار اندیشهنهصد و شصت و چهارمین شب از شب‌های مجله فرهنگی بخارا به پروفسور دنیز اگل و پژوهش‌های ارزشمند او در مطالعات مغول اختصاص دارد.

انتشارات کتاب‌سرای نیک برگزار می‌کند

رونمایی از مجموعه «امکان اندیشه»

اخبار اندیشهمجموعه «امکان اندیشه» به‌جای ترجمه مستقیم آثار کلاسیک، معتبرترین راهنماها و تفسیرهای منتشرشده درباره این آثار را در اختیار مخاطبان قرار می‌دهد.

غزاله حجتی درباره چالش‌های معرفتی جهان چنددینی امروز سخن گفت

هیچ فضیلتی برتر از گفت و گو با دگراندیشان نیست/ راه سوم اندیشه؛ نگاه به اختلاف‌نظر به مثابه فرصتی معرفتی

اخبار اندیشهبه‌گفته حجتی: «یکی از خطاهای رایج در مواجهه با اختلاف‌نظر این است که گمان می‌کنیم تنها دو راه پیش رو داریم: یا باید از باور خود دست برداریم، یا باید مخالفان را نادیده بگیریم. درحالی‌که راه سومی نیز وجود دارد؛ اینکه هم به باورهای خود پایبند بمانیم و هم از وجود دیدگاه‌های رقیب برای سنجش و ارزیابی دوباره مبانی فکری خود بهره ببریم. من اختلاف‌نظر را نه تهدیدی برای ایمان و نه نشانه شکست عقلانیت، بلکه بخشی طبیعی از وضعیت انسانی می‌دانم.»

غلامرضا کاشی در نشست «زیست ارتباطی در جهان معاصر»

ایران در حال زایمان تاریخی / در حال گذار به صورت‌بندی تازه‌ای از اجتماع سیاسی هستیم / رسانه شرط ظهور مدرنیته

اخبار اندیشهچهارمین نشست از سلسله نشست‌های «زیست ارتباطی در جهان معاصر» با سخنرانی غلامرضا کاشی، عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، در سالن دفاع دکتری دانشکده ارتباطات این دانشگاه برگزار شد. 

کتابخانه مرکزی دانشگاه صنعتی شریف برگزار می‌کند؛

سخنرانی علی میرسپاسی درباره «مدرنیته زخمی ایران»

اخبار اندیشهنشست تخصصی «مدرنیته زخمی ایران؛ از زخم حاکمیت تا افق آبادانی» با سخنرانی علی میرسپاسی از سوی کتابخانه مرکزی دانشگاه صنعتی شریف برگزار می‌شود.

«آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمی‌کند/اخلاق ویژه جامعه شبه‌مدرن شهری!

اخبار دینما با نسلی روبرو هستیم که اخبار را از طریق تیترهای تلگرامی دنبال می‌کند، فلسفه را در جملات قصار اینستاگرامی می‌جوید و سیاست را در کامنت‌های تند و تیز خلاصه می‌کند.

باشگاه اندیشه برگزار می کند

دوره پنج جلسه ای «فلسفهٔ تحلیلی؛ از ریشه‌ها تا پیامدها»

اخبار اندیشهمدرسه مطالعات مدرنیته و نقد متافیزیک باشگاه اندیشه دوره ی « فلسفهٔ تحلیلی؛ از ریشه‌ها تا پیامدها» فصل اول: سرآغاز فلسفهٔ تحلیلی را برگزار می کند.

در نشست «انسان دانشگاهی و مسأله جنگ» وزارت علوم مطرح شد

فراستخواه: دانشگاه نه مانع جنگ که توجیه‌گر جنگ هم شده است/ عقل مدرن از صلح می‌گوید اما در عمل بر مدار جنگ می‌چرخد/ پناهگاه اخلاق پس از شکست عقل

اخبار اندیشهعضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، در ادامه به جایگاه دانشگاه پرداخت و تأکید کرد که این نهاد نیز برخلاف انتظار، نتوانسته به نیرویی تعیین‌کننده برای صلح تبدیل شود. به اعتقاد او، دانشگاه‌ها در عالم مدرن همانند دیگر نهادهای اجتماعی از تأثیر قدرت و سرمایه برکنار نمانده‌اند و گاه خود بخشی از سازوکارهای توجیه سلطه و جنگ شده‌اند. او همچنین محدودیت نظریه‌های مبتنی بر گفت‌وگو و تفاهم را یادآور شد و این پرسش را مطرح کرد که اگر دیگری برای ما قابل فهم نباشد، آیا حق زیستن و کرامت او نیز باید زیر سؤال برود؟

نماز صبح و ادعاهای علمی درباره اثرات بیداری در وقت فجر بر سلامت بدن

اخبار دینخوابیدن پس از نماز فجر یک راز پنهان است. صدها نفر به دنبال آن هستند، بدون اینکه از عواقب آن برای بدن و معیشت خود آگاه باشند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - تأملی بر کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟» اثر علی میرسپاسی

دعوت میرسپاسی در باره ضرورت اندیشیدن به آینده ایران / ایران مطلوب چه نسبتی با منطقه و جهان خواهد داشت؟

اخبار اندیشهمصطفی بستانی نوشت:‌« ارزش کتاب میرسپاسی بیش از آنکه در ارائه پاسخ‌های نهایی باشد، در طرح پرسش‌هایی نهفته است که امروز بیش از هر زمان دیگری در فضای فکری ایران موضوعیت یافته‌اند. نویسنده به درستی بر محدودیت‌های گفتمان‌های انحطاط و عقب‌ماندگی در گشودن افق‌های جدید تأکید می‌کند و توجه ما را به ضرورت اندیشیدن به آینده معطوف می‌سازد.»

واکاوی ابعاد و مرزهای فکری فیلسوف توسعه‌نیافتگی

خوانش عبدالکریمی از اندیشه های رضا داوری‌اردکانی/ ترجیح جامعه به رجزخوانی های ایدئولوژیک تا حرف های عمیق فلسفی / فیلسوف به خدمت جریانات سیاسی نمی رود

اخبار اندیشهبه‌گفته عبدالکریمی: «داوری اردکانی درصدد دفاع از فلسفه در برابر ایدئولوژیک‌زدگی، سیاست‌زدگی و نظام‌های اندیشه‌گی تئولوژیک بوده‌اند و درهمان‌حال از جای‌گاه تفکر به نقد فلسفه می‌پردازند».

در آئین افتتاحیه کتابخانه و هسته پژوهشی عماد افروغ عنوان شد؛

چرا افروغ به خیلی از دانشگاه ها نرفت؟ / افروغ؛ کنشگری فعال در زمانه خویش

اخبار اندیشهحجت‌الاسلام حمید پارسانیا استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه مرحوم افروغ علاقه و توجه خاصی به دانشگاه باقرالعلوم داشت، گفت: دانشگاه باقرالعلوم کشتزار معرفت آقای افروغ است.

حمید دباشی، از تحولات پساجنگ ۴۰‌روزه می‌گوید

استاد دانشگاه آمریکا: ما از نظر آمریکا و غرب «انسان» نیستیم/ با افتخار می‌گویم انقلابی سال ۵۷ هستم و کار درستی کردیم/ دفاع سپاه از سرزمین مادری است

اخبار اندیشهحمید دباشی، استاد مطالعات ایرانی و ادبیات تطبیقی دانشگاه کلمبیا، در گفت‌وگویی مفصل درباره نسبت ایران با جهان معاصر، ریشه‌های نادیده‌گرفته‌شدن انسان غیرغربی، جایگاه زبان فارسی، تحولات فکری پس از جنگ اخیر و آینده هویت ایرانی سخن گفت. او معتقد است آنچه امروز در ایران و منطقه رخ می‌دهد، صرفاً یک رخداد سیاسی یا نظامی نیست، بلکه نشانه ورود به یک «تغییر پارادایم معرفتی» است؛ تغییری که می‌تواند نگاه ایرانیان به خود، به جهان و به غرب را دگرگون کند.