اندیشه مدرن

واکاوی ابعاد و مرزهای فکری فیلسوف توسعه‌نیافتگی

خوانش عبدالکریمی از اندیشه های رضا داوری‌اردکانی/ ترجیح جامعه به رجزخوانی های ایدئولوژیک تا حرف های عمیق فلسفی / فیلسوف به خدمت جریانات سیاسی نمی رود

اخبار اندیشهبه‌گفته عبدالکریمی: «داوری اردکانی درصدد دفاع از فلسفه در برابر ایدئولوژیک‌زدگی، سیاست‌زدگی و نظام‌های اندیشه‌گی تئولوژیک بوده‌اند و درهمان‌حال از جای‌گاه تفکر به نقد فلسفه می‌پردازند».

در آئین افتتاحیه کتابخانه و هسته پژوهشی عماد افروغ عنوان شد؛

چرا افروغ به خیلی از دانشگاه ها نرفت؟ / افروغ؛ کنشگری فعال در زمانه خویش

اخبار اندیشهحجت‌الاسلام حمید پارسانیا استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه مرحوم افروغ علاقه و توجه خاصی به دانشگاه باقرالعلوم داشت، گفت: دانشگاه باقرالعلوم کشتزار معرفت آقای افروغ است.

حمید دباشی، از تحولات پساجنگ ۴۰‌روزه می‌گوید

استاد دانشگاه آمریکا: ما از نظر آمریکا و غرب «انسان» نیستیم/ با افتخار می‌گویم انقلابی سال ۵۷ هستم و کار درستی کردیم/ دفاع سپاه از سرزمین مادری است

اخبار اندیشهحمید دباشی، استاد مطالعات ایرانی و ادبیات تطبیقی دانشگاه کلمبیا، در گفت‌وگویی مفصل درباره نسبت ایران با جهان معاصر، ریشه‌های نادیده‌گرفته‌شدن انسان غیرغربی، جایگاه زبان فارسی، تحولات فکری پس از جنگ اخیر و آینده هویت ایرانی سخن گفت. او معتقد است آنچه امروز در ایران و منطقه رخ می‌دهد، صرفاً یک رخداد سیاسی یا نظامی نیست، بلکه نشانه ورود به یک «تغییر پارادایم معرفتی» است؛ تغییری که می‌تواند نگاه ایرانیان به خود، به جهان و به غرب را دگرگون کند.

ازدواج سنتی یا مدرن، اولویت با کدام است؟

اخبار دینازدواج سنتی یا مدرن، اولویت با کدام است؟ معمولا دو گونه ازدواج در جوامع متدوال است.ازدواج سنتی و ازدواج به اصطلاح امروزی. امری که جوانان را در اتنخاب یکی از این دو شیوه مردد کرده است. 

با تصویری از مهرداد بهار بخارای جدید منتشر شد

اخبار اندیشهیکصد و هفتاد و چهارمین شمارۀ مجلۀ بخارا با تصویری از دکتر مهرداد بهار بر روی جلد در ۴۸۰ صفحه منتشر شد و از صبح شنبه بیست و ششم اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ در کتابفروشی‌ها در دسترس است.

حسین نیکبخت و تبیین عالی‌ترین دستاورد فلسفی هگل

هگل علیه کانت؛ نبردی برای کشف «آزادی» در دل منطق و تناقض هگل/ آیا کلید درک دنیای امروز در «منطقِ هگل» نهفته است؟/ از رهگذر انقلاب کوپرنیکی کانت

اخبار اندیشهلونگونس برخی تفسیرها از منطق هگل را نادرست و حاکی از سوءفهم می‌داند. مثلاً طبق تفسیر گالوانو دلاولپه و لوچیو کولتی، هگل منکر هرگونه خودآیینی امر داده‌شده حسی می‌شود و بنابراین، تمایز مدنظر کانت میان تناقض منطقی و تضاد یا تقابل واقعی را رد می‌کند، یعنی تناقض هگلی تقابل را درون وحدت اندیشه هضم می‌کند.

ایران باستان؛ امپراتوری‌ای که جهان مدرن را ساخت

اخبار دینمقاله «چگونه ایران باستان جهان مدرن را شکل داد» در (rts) شبکه ملی صربستان با هماهنگی رایزنی فرهنگی کشورمان منتشر شد.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- یاسوناری کاواباتا در ستایش «کیوتو»؛ شاهکار یاسوناری کاواباتا،آئینه‌ای تمام‌نما برای اضطراب انسان معاصر در مواجهه با مدرنیته

کاواباتا: دزدیده شده ایم و یا رها شده ایم؟/ ژاپن در جست‌وجوی ریشه‌ها در عصر ویرانی سنت‌ها / وقتی «ماشین» و «مصرف» هویت‌های اصیل را بلعیدند

اخبار اندیشهکتاب این پرسش بنیادین را در برابر خواننده قرار می‌دهد که اگر حافظه یک ملت، آیین‌هایش، هنرهایش و شیوه زندگی‌اش از او گرفته شود، چه چیزی از آن ملت باقی می‌ماند؟ نویسنده، ژاپنِ پس از جنگ جهانی دوم را به تصویر می‌کشد؛ ژاپنی که توانسته بود ویرانی فیزیکی بمب‌ها را پشت سر بگذارد و آسمان‌خراش‌هایش را از نو بسازد، اما حالا با دشمنی به مراتب خطرناک‌تر روبه‌رو بود: فرهنگ مصرفی وارداتی که بی‌سروصدا روح سنت را از درون تهی می‌کرد.

«خانواده ایرانی» بیشترین چالش را در تضاد سنت و مدرنیته تجربه می‌کند

اخبار دینوالدینی که همچنان با کدهای اخلاقی دهه‌های گذشته می‌اندیشند، در برابر فرزندانی قرار دارند که جهان‌بینی‌شان در فضای سیال دیجیتال شکل گرفته است.

تحلیل ویلیام دیویس در «گاردین»،از پدیده «بی‌عقلی محض» در دور دوم ریاست‌جمهوری ترامپ

چرا حماقت های ترامپ ما را شوکه نمی‌کند؟ /  از «پساحقیقت» تا «بی‌عقلی محض» / بازار و هوش مصنوعی راه را برای دیوانگی باز کردند

اخبار اندیشه از یک لحاظ، دورۀ اول ریاست‌جمهوری ترامپ با دورۀ دوم آن تفاوتی فاحش دارد: آنچه در دورۀ اول شوکه‌کننده به نظر می‌رسید، حالا به قاعده تبدیل شده. وقتی ترامپ تازه در سال ۲۰۱۶ رئیس‌جمهور شده بود، کسی باور نمی‌کرد یک سیاست‌مدار، اینقدر راحت دروغ بگوید. در همان دوره بود که مفاهیمی مثل «پساحقیقت» رواج یافت. اما در دورۀ دوم، گویی دیگر همه‌چیز ممکن است. ترامپ امروز می‌نویسد: «بسیار بعید» است آتش‌بس با ایران را تمدید کند، فردا بیانیه می‌دهد که تا مدتی نامعلوم آتش‌بس را تمدید کرده است.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- نگاهی به کتاب «هگل و نقد متافیزیک» اثر بئاتریس لونگونس

عالی‌ترین دستاورد فلسفی هگل / در برابر مابعدالطبیعه

اخبار اندیشهتوجه مولف به «علم منطق» هگل ابتدا به‌واسطه علاقه‌اش به مارکس، نظریه سیاسی و اجتماعی معاصر با الهام از مارکس و مدعاهای برانگیزننده آلتوسر در باب رابطه مارکس و لنین با هگل جرقه زد. ردپاهای این علاقه اولیه را می‌توان در بخش نخست کتاب حاضر یافت که در آن‌ها، بحث درباره انگاره‌های هگل از «تناقض» و «مبنا» در عین‌حال، بحثی است درباره تفاسیر مارکسیستی برجسته‌ای از هگل نظیر تفسیرهای لوئی آلتوسر یا تفسیرهای گالوانو دلاولپه و لوچیو کولتی.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- کتاب «مُشکِله هویت ایرانیان امروز»

چگونه با فرمول «رجایی» از سنت و تجدد، ایرانی «به‌هنگام» خلق کنیم؟ / یک تمدن و چند فرهنگ

اخبار اندیشهمفروض کتاب «مشکله هویت ایرانیان امروز» این است که هویت بهنگام و برای عصر جهانی شده ایرانیان چند بعدی است و به ناچار باید با خمیرمایه‌های ایران، دین، سنت و تجدد قوام و دوام یابد.

رضا تسلیمی طهرانی و تبیین «برآمدن طبقه متوسط جدید در ایران»

چگونه پنجره‌ها و رمان‌ها از تولد یک «سوژه» جدید خبر دادند؟/ زایش بورژوازی ایرانی / تجددگرایی مهم‌ترین مولفه جهان‌بینی طبقه متوسط

اخبار اندیشهرضا تسلیمی‌طهرانی گفت: طبقه متوسط جدید به شیوه‌­های مختلف با مدرنیته مرتبط است. این طبقه حامل ارزش­‌ها و مفاهیم مدرنی مانند فردگرایی، آزادی و مصرف گرایی (فرهنگی و مادی) است. تجددگرایی یکی از مهمترین مولفه­‌های جهان‌بینی اعضای طبقه متوسط جدید در عصر پهلوی اول است که در معماری، ادبیات و سبک زندگی اعضای این طبقه متجلی شده است.

«بهشت یا جهنم» در نگاهی به رمان «بهشت زنان»

کالبدشکافی زولا از تولد هیولای مصرف‌گرایی/ داروینیسم در قلب بازار پاریس/ پیش‌گویی‌های «امیل زولا» از مصرف‌گرایی دوران مدرن

اخبار اندیشهرمان «بهشت زنان» نوشته امیل زولا با ترجمه نگار یونس‌زاده در نشر چشمه منتشر شد. زولا در این کتاب که در شاخه ادبیات کلاسیک این نشر به چاپ رسیده با نگاهی پیش‌گویانه به‌سراغ شکل‌گیری جامعه مصرفی و مدرن رفته و با سبک منحصربه‌فرد خود جهان داستانی‌اش را خلق کرده است.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- زندگی مدرن نابود کننده سلامت انسان در کتاب «بحران آسایش»

بدبختی، حاصل مادی‌گرایی بیش از حد؛ تحقق شادی پایدار با رویارویی با سختی ها/ بدن انسان برای حرکت، تطبیق و تغییر ساخته شده

اخبار اندیشهنشر میلکان کتاب «بحران آسایش»، اثر مایکل ایستر، را با ترجمه کیمیا فضایی منتشر و به بازار کتاب عرضه کرد.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵-نگاهی به کتاب «جهان مواد و شکل‌گیری تمدن مدرن»

جنگ بر سر ماده خام / از جنگ شن تا نبرد لیتیوم؛ 6 ماده ای که تمدن مدرن را گروگان گرفته اند / کالبدشکافی دنیای غیرمادی

اخبار اندیشهاِد کانوِی، نویسنده کتاب «جهان مواد و شکل‌گیری تمدن مدرن» ما را به قلب بحران‌ها و کشمکش‌های بزرگ قرن بیست‌ویک می‌برد: بحران انرژی، دگرگونی اقلیمی، رقابت ابرقدرت‌ها و نبرد خاموشی که بر سر کنترل منابع مواد خام در جریان است. جهان مواد ماجرای نبردی بی‌صدا و نفس‌گیر بر سر چیزی است که شاید مهم‌ترین جنگ آینده باشد: جنگ بر سر ماده خام.

در بیانیه‌ای به جهانیان مطرح شد

روایت محقق داماد از سقوطِ تمدن در قتلگاهِ میناب؛ رجعتِ مدرن به عصرِ بربریت / پایانِ اعتبارِ ژنو؛ وقتی حقوقِ بشر زیرِ شنیِ تانک‌ها جان می‌دهد

اخبار اندیشه آیت الله دکتر مصطفی محقق داماد رئیس گروه علوم اسلامی فرهنگستان علوم، در بیانیه‌ای نسبت به لزوم محکومیت اقدامات ددمنشانه دشمن آمریکایی- صهیونیستی توسط  کنشگران  حقوق بشر تاکید کرد.

زیست‌مؤمنانه در دنیای امروز در معامله شفاف و وفای به عهد تجلی می‌یابد

اخبار دینزیست‌مؤمنانه در دنیای امروز به این معناست که ایمان فرد در «انصاف» او در معاملات، «شفافیت» در مدیریت و «وفای به عهد» در قراردادهای حرفه‌ای تجلی یابد.

انرژی به زبان فرهنگ : نگاهی به اهمیت خارک و عسلویه در هویت تمدن ایرانی

اخبار دینسیده سمیه تقوی, پژوهشگر فلسفه فرهنگ نوشت: خارک و عسلویه دو نمونه از هویت تمدن ایرانی اند. یکی مدافع معناست و دیگری خالق آن.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- «پدیدارشناسی ادراک» اثر موریس مرلوپونتی

ادراک، بنیادی‌ترین سطح تماس و مراوده ما با جهان

اخبار اندیشهمرلوپونتی قائل به «تقدم ادراک» است، به این معنا که پدیدار ادراک، بنیادی‌ترین سطح تماس و مراوده ما با جهان است که سطوح دیگر تجربه و فرهنگ و شناخت و فهم و تعقل قائم به آن‌اند و در نهایت از آن، قوت می‌گیرند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- گذری بر کتاب «درآمدی بر نظریه تلویزیون»؛

از آدورنو تا مک‌لوهان؛ تلویزیون چگونه زندگی مدرن را ساخت؟

اخبار اندیشهاندیشمندان بزرگی همچون آدورنو، بازن، مک‌لوهان و دلوز در حدفاصل ۱۹۵۰ تا ۲۰۰۰ به نظریه‌پردازی در باب تلویزیون پرداخته‌اند. در این سال‌ها نه تنها تلویزیون سیر تطور پرشتابی از خود نشان داد بلکه موقعیت خود را همچون رسانه‌ی ارتباط جمعی پیشرو و غالب در تمام جهان نیز تبیین و تثبیت کرد.

نوشتاری به مناسبت روزهای جنگ

تاوان غافلگیرشدن و بی‌خبری تاریخی

اخبار اندیشهحکمت‌اله ملاصالحی نوشت: در ده هزاره اخیر، کمتر سرزمینی را در جغرافیای تاریخ، فرهنگ، جامعه و جهان بشری می‌یابید، تقدیر تاریخ مردمانش به طرز نفس‌گیر در قلب تحولات و منازعات تاریخی و لشکرکشی‌های بزرگ بیگانگان و برآمدن و بدرشدن سلسله‌ها و خیزش و ریزش سنت‌های فکری و دینی و مدنی و معنوی، رقم خورده باشد و همچنان هویت خود را چونان یک ملت، چونان یک اقلیم و عالم فکری و معنوی و اعتقادی، چونان نوعی از اندیشه و خرد و حکمتِ زندگی، حفظ کرده و به حیاتش ادامه داده باشد.

کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم» چه می گوید؟

میرسپاسی می خواهد روایتگر رنج های واقعی مردم باشد / علیه تفکر انحطاط و عقب‌ماندگی / گفتمان توسعه ایرانی مصنوعی است

اخبار اندیشهنقد من به تئوری‌های عقب‌ماندگی و توسعه این است که این گفتمان‌ها رنج‌های واقعی مردم ایران را کاملا فراموش کرده‌ یا تنها به آن اشاره کرده‌اند. اما رنج‌هایی در روایت‌های عقب‌ماندگی و توسعه ساخته‌اند که حقیقتا رنج‌های جعلی هستند. فکر می‌کنم در مقابل اینکه بگوییم می‌خواهیم جهان و واقعیت‌های سیاسی را بفهمیم و بشناسیم، اینکه چه چیزی مشروع است، چه کسانی می‌توانند صحبت کنند و چه صداهایی باید شنیده شود، چه رنج‌هایی هست که باید به آنها توجه کنیم و در عرصه سیاست این رنج‌ها را کمتر کنیم، و حتی در حوزه نظری هم اگر نظریه‌پردازی می‌کنیم، ببینیم گفتمان یا روایت‌ها در جهت بهبودی چه رنج‌هایی است؛ یعنی در مقابل روایت، بهترین ایده که به عقل من رسید و ساده هم هست، زندگی است.

تأملی در کاربست ایرانی اندیشه مارتین هایدگر

خطر فلسفه ای که مقوم آزادی ، نقد پذیری و نهادسازی نیست / نقد مدرنیته یا تعلیق سیاست؟

اخبار اندیشهبازگشت به هایدگر در فضای فکری ایران صرفاً یک انتخاب نظری نیست؛ نوعی موضع‌گیری نسبت به مدرنیته، سیاست و آینده است. نقد رادیکال او از متافیزیک غربی و تحلیلش از تکنولوژی به‌عنوان «گشتل» شیوه‌ای که جهان را به ذخیره‌ای برای بهره‌برداری تقلیل می‌دهد برای بسیاری از روشنفکران ایرانی جذاب بوده است.

روزه؛ بازگشت انسان به خویشتن در عصر فراموشی

اخبار دینروزه در جهانی که انسان هر روز بیشتر در انبوه صداها، تصاویر و خواسته‌ها گم می‌شود، می‌تواند یکی از معدود فرصت‌هایی باشد که او را وادار به مکث می‌کند؛ مکثی برای دیدن، شنیدن و دوباره فهمیدن خویشتن.

ضرورت خودشناسی در اندیشه حمید هاشمی‌کهندانی

صلح زمانی ایجاد می شود که دیگری را از وجود خود بدانیم / با چه تصویری از «من» جهان را لمس می‌کنیم؟ / بدون دیگری وجود نداریم

اخبار اندیشهدو دلیل، کتاب را برای مترجم جذاب کرده است: «نخست آنکه، خودشناسی را از بحث‌های صرفاً ذهنی و عرفانی جدا می‌کند و آن را به زندگی روزمره، اخلاق عمومی، و نگاه اجتماعی پیوند می‌زند. دیگر آنکه، این کتاب، به‌جای آن‌که جهان را با تصویری ساده مانند جنگِ خیر و شر توضیح دهد، یا بگوید باید بدی را به‌کلی حذف کرد، بر ایده‌ای ظریف‌تر تأکید می‌کند و می‌گوید باید تعارض‌هایمان را هماهنگ و متعادل کنیم».

جواد نوری زاده «چالش قانون و شریعت» را بررسی کرد

منازعه یا همراهی فقها با حکومت قانون از قاجار تا کنون / دوگانه هایی چون مشروعیت و مقبولیت عامل ناکارآمدی کشور/ تکانه‌های تجدد در سنت

اخبار اندیشهبه گفته نوری‌زاده: مدرنیته تکانه‌های شدیدی در اندیشه ایرانیان ایجاد کرد. آن‌ها در پاسخ به سوال «چرا عقب مانده‌ایم؟» به جواب‌های مختلف و گاه متناقضی رسیده و نسخه‌های متعددی نیز در دستور کار قرار دادند. این نسخه‌ها در طول ۱۵۰ سال گذشته ثابت کرده‌اند که هم‌چنان باگ دارند. و هم‌چنان باید درباره اصول و مبانی حکمرانی باید کار فکری و نظری عمیق انجام داد.