سنت های اجتماعی

در نشست تاملی در نسبت ایران و تجدد بررسی می‌شود

نقد و بررسی آرا و اندیشه‌های محمدعلی فروغی

اخبار اندیشههفتمین جلسه از سلسله نشست‌های مسئله ایران با نقد و بررسی آراء و اندیشه‌های محمد علی فروغی برگزار خواهد شد. 

در نشست «هویت ایرانی به روایت داریوش شایگان» مطرح شد

 شایگان از فرط ایرانی بودنش جهانی است/ شایگان هر سه پارادایم سنت‌گرایی، تجددگرایی و پساتجددگرایی را زیسته است

اخبار اندیشهمالک شجاعی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و علوم انسانی در این نشست گفت: شایگان در آسیا در برابر غرب یک فاز سنت‌گرایانه دارد، در زیر آسمان جهان یک فاز مدرنیستی دارد و در افسون‌زدگی جدید فاز پست مدرن دارد. جالب است یک ایرانی هر سه پارادایم سنت‌گرایی، تجددگرایی و پساتجددگرایی را زیسته است.

نگاهی به «روایت و تجدد در ایران معاصر» نوشته سیدرضا حسینی

روایت‌هایی که مشروطه را ساختند / این کتاب از نقش تخیل اجتماعی در شکل‌گیری اندیشه سیاسی می‌گوید

اخبار اندیشهروایت و تجدد در ایران معاصر در نهایت، مخاطب را به تأمل در پرسش‌هایی فراتر از دوره مشروطه دعوت می‌کند: آیا سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم‌های سیاسی همواره عقلانی‌اند؟ روایت‌ها چگونه شهروندان را اقناع می‌کنند؟ و حاکمان و کنشگران سیاسی چگونه با ساختن یا تکیه‌کردن بر روایت‌ها، واقعیت اجتماعی را توضیح می‌دهند؟

کامران شهبازی و تحلیل چیستی شالوده اخلاق و فرااخلاق

ایستادن بر پشت‌بام فلسفه؛«فرااخلاق» ماهیت درست و غلط را افشا کرد/ یک گام عقب ایستادن و اندیشیدن/ دگرگونی تفکر اخلاقی در اندیشه فیشر

اخبار اندیشه به گفته شهبازی: «آن‌چه امروزه تحت عنوان «فرااخلاق» می‌شناسیم، با انتشار کتاب اصول اخلاق اثر جرج ادوارد مور در سال ۱۹۰۳، هویت مستقل خود را کسب کرد. از این زمان، فرااخلاق به شاخه‌ای مستقل از فلسفه اخلاق تبدیل شد و بیشتر مباحث معاصر آن از همین نقطه آغاز می‌شود. ازاین‌رو، فرااخلاق عملاً فرزند قرن بیستم است.»

نقدی بر عدم امکان بومی سازی «سیاست محافظه‌کاری» به روایت احمد بستانی، استاد دانشگاه خوارزمی

به‌نام محافظه‌کاری، به‌کام رادیکالیسم؛ چگونه سنت‌گرایی در ایران به «ضدِ خود» بدل می‌شود؟/ چرا در ایران محافظه‌کاری سیاسی شکل نگرفت؟

اخبار اندیشهبستانی به صراحت بیان می‌کند که محافظه‌کاری بدون «سنت» و «تداوم» نمی‌تواند به یک سنت سیاسی تبدیل شود. به زعم او، مشکل اصلی محافظه‌کاری ایرانی این است که «سنتی نیست»؛ یعنی هنوز نتوانسته رابطه‌ای پایدار با سنت خود برقرار کند.

عشق‌های نافرجام در تاریخ ما

تاریخ ایراناگر مرد جوانی در کوچه یا بازار دختری را می‌دید، با پوشش آن روزگار نمی‌دانست که او کیست و ظاهرش چگونه است که بخواهد عاشق شود. با تمام این شرایط بالاخره امکان آن وجود داشت که پسری دختر جوانی را ببیند و یک دل نه صد دل عاشق او شود

این «دق‌الباب» کلید بهشت است؟!

اخبار دینپایان ماه‌های سوگواری محرم و صفر و فرارسیدن ماه ربیع‌الاول، در فرهنگ عامه ایرانیان نقطه عطفی در تغییر مناسبات اجتماعی و آیین‌ها و آداب و رسوم بوده است؛ گذر از دو ماه سوگواری و ورود به ماهی که در باور عمومی گشایش و شادمانی به دنبال دارد، با آداب و رسومی همراه است که البته بخشی از آنها در گذر زمان ارتباط تنگاتنگی با خرافه نیز پیدا کرده‌اند.

سیدلطف الله جلالی و تبیین مقطعی مهم در کلام اهل سنت

از شرقی‌ترین نقطۀ جهان اسلام تا غربی‌ترین آن

اخبار اندیشهبه‌گفته مولف: «در عصر کنونی نزدیک به نیمی از مسلمانان در جهان اسلام، تابع مذهب حنفی ـ ماتریدی‌اند. مذهب ماتریدیه از شرقی‌ترین نقطۀ جهان اسلام تا غربی‌ترین آن، از هند تا مصر، از آسیای میانه، تا ترکیه و منطقه بالکان، در کشورهای مختلف اسلامی، پیروان بسیار دارد و این امر، لزوم پژوهش دربارۀ اوضاع کنونی و نیز تاریخ گذشته آن را آشکار می‌سازد.»

خوانشی تحلیلی بر کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟»

علی میرسپاسی و گذر از «افسانه ملی حقارت» و چرخه عقب ماندگی/ بازخوانی مدرنیته ایرانی / چرا باید پرسش تاریخی ایرانیان تغییر کند؟

اخبار اندیشهپس چه اتفاقی افتاد؟ روایتی متعادل و حتی مثبت، در گذر زمان- به‌ویژه از دوران پهلوی به بعد- به «افسانه‌ی ملی حقارت» تبدیل شد. و هرچه بیشتر تکرار شد، ما را بیشتر در «لحظه‌ی عباس‌میرزایی» حبس کرد: لحظه‌ای ابدی از پرسیدن «چرا عقب ماندیم؟» بدون یک قدم حرکت به جلو. نکته‌ی اصلی برای میرسپاسی این نیست که آیا آن گفت‌وگو رخ داد یا نه. پرسش او عمیق‌تر است: چگونه یک روایت تاریخی به ابزار بازتولید مداوم احساس حقارت تبدیل می‌شود؟ آن هم درباره‌ی مردی که در عمل سیاسی‌اش- اعزام محصلان به اروپا، اصلاح ارتش، و بنیان‌گذاری راه‌های نوسازی- نمونه‌ی کنشگری خردمندانه بود، نه انفعال.

واکاوی اندیشه‌های هانری کربن در نشست نقد کتاب «اسلام ایرانی» در دانشگاه تهران

هرمنوتیک هایدگری و تشیع دو رکن اساسی اندیشه کربن / کربن چگونه پیوند حکمت باستان و تشیع را کشف کرد؟ / افشای راز اسلام ایرانی

اخبار اندیشهانشاءالله رحمتی گفت:«کربن بسیار متعهدانه با تاریخ برخورد می‌کند. خودش می‌گوید: «من فیلسوف مستشرقم»؛ یعنی فیلسوف شرق‌شناس هستم.بعد توضیح می‌دهد که کار ما فیلسوفان شرق‌شناس دشوارتر است. زیرا فیلسوفان معمولی با متون حاضر و آماده مواجه‌اند که تاریخ مشخصی دارند، اما کسی که فیلسوف شرق‌شناس است، ابتدا باید متنی را که می‌خواهد روی آن کار کند، شناسایی کند، تصحیح انتقادی انجام دهد، مقدمه بنویسد، منتشر کند و سپس درباره آن پژوهش کند.»

تفاوت رهبر شهید با دیگر حاکمان چیست؟

اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای فراتر از فقه سنتی / واقع‌گرایی منظومه‌وار

اخبار اندیشهبه‌باور مولف کتاب «اندیشه سیاسی آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای»، بررسی اندیشه سیاسی رهبر شهید از باب اندیشه حاکمی همچون دیگر حاکمان نیست. ایشان در جایی قرار گرفته بودند که بیشترین حد بهره‌مندی از لوازم اندیشه‌ورزی سیاسی را نصیب یک فرد می‌ساخت. فقه اکبر در برابر تفاسیر اقتدارگرا؛ چگونه کتاب جدید رستمی‌پور منظومه فکری رهبر انقلاب را رمزگشایی می‌کند؟ از فیلسوف حاکم تا واقع‌گرایی شبکه‌ای؛ چرا اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای فراتر از فقه سنتی است؟

در شماره جدید عصر اندیشه بررسی شد

پروژه الگوی حکمرانی رهبر شهید برای ایران / تحول اسلام سیاسی

اخبار اندیشهاین مجله ویژه پروژه فکری رهبر شهید برای ایران است که در پانزده نوشتار به توصیف و تبیین الگوی حکمرانی سی و هفت ساله دومین رهبر انقلاب اسلامی پرداخته است.

یک قرن اندیشه / «نقد سنت از نگاه اندیشمندان عرب»

اخبار اندیشهبلقزیز بیش از یک قرن اندیشه عربی را در کنار هم قرار می‌دهد و تصویری منسجم از تحول نقد سنت ارائه می‌کند. نقطه قوت، نگاه غیرایدئولوژیک نویسنده است. او نه مدافع ساده‌دل مدرنیته است و نه ستایشگر سنت؛ بلکه می‌کوشد منطق هر دو را بفهمد. امتیاز دیگر کتاب، پیوند دادن مسئله سنت با سیاست و قدرت است.

زانیار ابراهیمی در نشست «الهیات و جنگ»؛

تا سنت حرکت نکند، تاریخ حرکت نخواهد کرد / موج‌سواری بر خستگی و استیصال تاریخی ما را عقب‌تر می‌برد

اخبار اندیشهابراهیمی ضمن تبیین این حقیقت که در خاطره‌های تاریخی ما، سه سنت وجود دارد، از چرخه خشونتی سخن گفت که در آن، «یک عنصر از سنت با خشونت روی سایر عناصر دیگر غالب می‌شود» و تاکید کرد:‌« این روند جلو رفتن تاریخ نیست، تکرار تاریخ است. می‌بایست به‌دنبال یافتن راه یا سنتزی باشیم که در میان عناصر سنت ما، گونه‌ای توازن تاریخی ایجاد کند. لازم است این عناصر کنار هم باشند و یکدیگر را حذف نکنند. ایجاد این توازن و صبر و تأمل و یافتن راهی برای ایجاد آن کار آکادمیسین‌هاست».

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- یاسوناری کاواباتا در ستایش «کیوتو»؛ شاهکار یاسوناری کاواباتا،آئینه‌ای تمام‌نما برای اضطراب انسان معاصر در مواجهه با مدرنیته

کاواباتا: دزدیده شده ایم و یا رها شده ایم؟/ ژاپن در جست‌وجوی ریشه‌ها در عصر ویرانی سنت‌ها / وقتی «ماشین» و «مصرف» هویت‌های اصیل را بلعیدند

اخبار اندیشهکتاب این پرسش بنیادین را در برابر خواننده قرار می‌دهد که اگر حافظه یک ملت، آیین‌هایش، هنرهایش و شیوه زندگی‌اش از او گرفته شود، چه چیزی از آن ملت باقی می‌ماند؟ نویسنده، ژاپنِ پس از جنگ جهانی دوم را به تصویر می‌کشد؛ ژاپنی که توانسته بود ویرانی فیزیکی بمب‌ها را پشت سر بگذارد و آسمان‌خراش‌هایش را از نو بسازد، اما حالا با دشمنی به مراتب خطرناک‌تر روبه‌رو بود: فرهنگ مصرفی وارداتی که بی‌سروصدا روح سنت را از درون تهی می‌کرد.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- کتاب «مُشکِله هویت ایرانیان امروز»

چگونه با فرمول «رجایی» از سنت و تجدد، ایرانی «به‌هنگام» خلق کنیم؟ / یک تمدن و چند فرهنگ

اخبار اندیشهمفروض کتاب «مشکله هویت ایرانیان امروز» این است که هویت بهنگام و برای عصر جهانی شده ایرانیان چند بعدی است و به ناچار باید با خمیرمایه‌های ایران، دین، سنت و تجدد قوام و دوام یابد.

رضا تسلیمی طهرانی و تبیین «برآمدن طبقه متوسط جدید در ایران»

چگونه پنجره‌ها و رمان‌ها از تولد یک «سوژه» جدید خبر دادند؟/ زایش بورژوازی ایرانی / تجددگرایی مهم‌ترین مولفه جهان‌بینی طبقه متوسط

اخبار اندیشهرضا تسلیمی‌طهرانی گفت: طبقه متوسط جدید به شیوه‌­های مختلف با مدرنیته مرتبط است. این طبقه حامل ارزش­‌ها و مفاهیم مدرنی مانند فردگرایی، آزادی و مصرف گرایی (فرهنگی و مادی) است. تجددگرایی یکی از مهمترین مولفه­‌های جهان‌بینی اعضای طبقه متوسط جدید در عصر پهلوی اول است که در معماری، ادبیات و سبک زندگی اعضای این طبقه متجلی شده است.

اعلام آدرس اجتماع امشب مردم بندرعباس

هرمزگانمردم بندرعباس، امشب از چهارراه بصیرت (گفتگوی تمدن ها) تا مسجد مولود کعبه اجتماع و راهپیمایی برگزار خواهند کرد.

رسم «ختم خضر نبی» چیست؟

اخبار دینماه رمضان در ایران با لایه‌ای از باورها و آیین‌های محلی درهم‌تنیده است که در هر منطقه رنگ و معنای خاص خود را دارد. بسیاری از این رسم‌ها، در ظاهر ساده‌اند اما در باطن، حامل امید، نذر و نوعی گفت‌وگوی درونی با امر قدسی هستند؛ آیین‌هایی که نسل به نسل منتقل شده و هنوز در برخی شهرها و روستاها اجرا می‌شوند.

رنگ و بوی رمضان؛ سفر به کوچه‌های شهرهای ایران

اخبار دینبا فرا رسیدن ماه رمضان، کوچه‌های شهرهای ایران رنگ و بوی دیگری می‌گیرند. در جنوب، بوی عود و خرما از سفره‌های افطار بلند می‌شود، در شرق، نغمه‌های «رحمه‌زونیکه» در شب‌های ماه می‌پیچد و در غرب، زنان بختیاری با سینی‌های حنا به استقبال شب‌های قدر می‌روند. اینجا ایران است، جایی که هر شهر، روایت خود را از مهمانی خدا دارد.

آداب خاطره انگیز مازندرانی‌ها در ماه رمضان

اخبار دینروزه‌داری در برگ برگ تاریخ مازندران با رسوم متفاوت و شیرینی همراه بود؛ رسومی که هرچند پاره ای از آنها به صورت جسته گریخته اجرا می شود، اما برخی از آنها آنچنان در گذر زمانه رنگ باخته و به فراموشی سپرده شده‌اند که به جز سالخوردگان و پژوهشگران فرهنگ از آن چیزی نمی‌دانند.

جواد نوری زاده «چالش قانون و شریعت» را بررسی کرد

منازعه یا همراهی فقها با حکومت قانون از قاجار تا کنون / دوگانه هایی چون مشروعیت و مقبولیت عامل ناکارآمدی کشور/ تکانه‌های تجدد در سنت

اخبار اندیشهبه گفته نوری‌زاده: مدرنیته تکانه‌های شدیدی در اندیشه ایرانیان ایجاد کرد. آن‌ها در پاسخ به سوال «چرا عقب مانده‌ایم؟» به جواب‌های مختلف و گاه متناقضی رسیده و نسخه‌های متعددی نیز در دستور کار قرار دادند. این نسخه‌ها در طول ۱۵۰ سال گذشته ثابت کرده‌اند که هم‌چنان باگ دارند. و هم‌چنان باید درباره اصول و مبانی حکمرانی باید کار فکری و نظری عمیق انجام داد.

وقتی شام خانوادگی تبدیل به خاطره می‌شود

اخبار دینزمانی نه چندان دور،شام خانوادگی لحظه‌ای مقدس بود،همه با هم می‌نشستند، روزشان را تعریف می‌کردند،گاهی می‌خندیدند و گاهی مشورت می‌کردند.امروز اما زندگی پرسرعت و پرمشغله، این سنت را تحت فشار گذاشته‌ است.والدینی که دیر به خانه می‌رسند،بچه‌هایی با کلاس‌ها و تمرین‌ های زیاد و گوشی‌هایی که دائم صدا می‌دهند، همگی باعث شده‌اند که شام خانوادگی کم‌رنگ شود.

آیین‌های ایرانی حاجت‌خواهی در ۱۳ رجب؛ از آش مخصوص تا آردِ قرضی همسایه!

اخبار دین۱۳ رجب در ایران تنها روز ولادت امام علی (ع) نیست؛ این روز با آیین‌های محلی خاص، نذری‌های شیرین و سفره‌های برکت‌بخش «سفره علی»، رسم‌های حاجت‌خواهی و حتی روز پدر گره خورده است. از آش کشک و حلیم صبحگاهی تا پخش آرد مقدس میان همسایه‌ها، مردم در نقاط مختلف کشور با شادمانی، مدیحه‌خوانی و مولودی‌خوانی این روز را جشن می‌گیرند و برکت آن را به زندگی خود و اطرافیان می‌برند.

عقد آریایی؛ رویکردی نوین یا تهدیدی برای سنت‌های دینی؟

اخبار دینعقد آریایی به تنهایی موجب زوجیت شرعی نمی‌شود و اجرای صیغه عربی (یا ترجمه دقیق آن) برای صحت ازدواج ضروری است و اگر این رسم با هدف تضعیف فرهنگ اسلامی نباشد، به خودی خود حرام نیست، اما نباید جایگزین عقد اسلامی شود.

شب یلدا؛ فرصتی برای شادی مردم در روزگار سخت

اخبار دینبا رسیدن شب یلدا، مردم ایران به رغم فشارهای اقتصادی و روزمرگی‌های زندگی، فرصتی برای شادی و کنار هم بودن پیدا می‌کنند. آیین‌های سنتی مانند خوردن انار و هندوانه، دورهمی خانوادگی و قصه‌گویی، نه تنها خاطرات گذشته را زنده می‌کنند بلکه نقش مهمی در بازسازی انرژی روانی و تقویت هویت ملی ایفا می‌کنند.