به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در مورد زیارت، کتابهای متعددی نوشته شده است و عالمان بزرگ در آثار خود از قرن سوم تاکنون فصلی را به زیارت اختصاص داده و بایستگیها و آیین و ادب آن را تدوین کردهاند. در روزگار ما بهویژه پس از انقلاب اسلامی مقوله زیارت بهعنوان یکی از شعائر ارجمند دینی مورد توجه ویژه قرار گرفت و آثار متعددی در این زمینه چاپ و منتشر شد اما هنوز این آیین و بایستگیها و نبایدهای آن جای کار فراوان دارد.
بنابر روایت ایرنا، یکی از کتابهای شیرین که درباره زیارت نوشته شده کتاب «شهد زیارت» اثر دکتر «احد فرامرز قراملکی» است. این کتاب از جنبههای گوناگون به موضوع زیارت پرداخته است که در ادامه به قلم توانای دکتر« محمدهادی زاهدی» برداشتی از آن با زبانی ساده و در حجمی کمتر در قالب کتابی به نام «پناه» توسط انتشارات آستان قدس رضوی (بهنشر) برای استفاده زائرین و مجاورین حرم مطهر رضوی منتشر شده است که در باب ویژگیهای کتاب «پناه» از نقطه نظر طراحی ظاهری و تنظیم محتوا برای اطلاع بیشتر خوانندگان و علاقهمندان کتاب نکاتی به اختصار خواهد آمد:
۱- از منظر قالب:
روزگار ما عصر شتاب و سرعت است و خوانندگان آثار به کتابها و پیامهای کوتاه و گویا بیش از کتابهای مفصل علاقه نشان میدهند و با آثار مختصر و مفید بیشتر ارتباط برقرار میکنند. این کتاب در این زمینه چند کار انجام داده است:
الف. کتاب حجمی اندک دارد.
ب. کتاب به هشت فصل تقسیم شده است.
پ. فصلهای کتاب حاوی چند نوشته کوتاه است و بهشدت از اطناب و تطویل پرهیز شده است؛ بسیاری از مطالب در حد دو یا سه بند کوتاهاند.
ت. قطع کتاب کوچک است و میتواند همراه مخاطب و در جیب یا کیف قرار گیرد.
۲- از منظر نگارش و خوانش:
الف. کوشیده است ساده و خوشخوان باشد.
ب. از عبارات عربی و اصطلاحات علمی یا فنی خودداری کرده است.
پ. کوشیده است فضایی خودمانی و مأنوس داشته باشد و خواننده را با خود همراه کند.
ت. در آغاز هر فصل نکتهای ناب از آموزههای معصومین علیهم السلام را از منابع معتبر ذکر و توجه خواننده را به آن جلب کند.
ث. بیت یا ابیاتی را برای پیوند قلبی مخاطب در ابتدای هر فصل و در لابهلای مطالب بیاورد. تا سخن رقیقتر و خوشخوانتر شود.
۳- از منظر محتوا:
الف. کوشیده است تمامی مطالب مهم مربوط به زیارت را در خود داشته باشد؛ بهگونهای که با خواندن آن اهم بایستگیها و نابایستگیهای زیارت را دریابد.
ب. به موضوع کتاب که زیارت است وفادار بماند و از ورود در مباحث دیگر خودداری کند.
پ. نسبت به امام معرفتافزایی کند و جایگاه والای امام را در حد خود برای مخاطب تبیین کند.
ت. برداشتی متعالیتر از زیارت در اختیار مخاطبان خود بگذارد و لایههای عمیقتر زیارت را برای او بازشکافی کند.
ث. به لایههای عمیقتر در مفاهیم و آیینهای زیارت راه یابد و زائر را با آن آشنا کند.
ج. توجه ویژه به رفتارسازی و اخلاق زائر و کنشهای او پیش و پس از زیارت دارد.
چ. بایستگیهای زیارت را تبیین کند.
ح. نبایدها در آیین زیارت و زندگی زائر را در حد ممکن توضیح دهد.
د. زیارت را به مثابه آیینی ارتباطی و پیوندساز تبیین کند و ارتباط او را با خدا، زائران، خود و جهان هستی توضیح دهد
ذ. توجه زائر را به حضور در محضر الهی و امام معصوم در زندگی و فرآیند زیارت جلب کند.
ر. بر مأثور بودن زیارتنامه و پیروی از آموزههای معصومین تأکید کند.
ز. به دعا و نیایش توجهی ویژه داشته باشد.
ژ. ترجمهای روان از اذن ورود به حرم و زیارت امینالله در اختیار زائر بگذارد.
س. از افراط و تفریط بپرهیزد و مخاطب را نیز پرهیز دهد.
ش. مراتب زیارت و درجات آن را ترسیم کند.
ص. آثار و برکات زیارت را معرفی کند.
۴. از منظر فرم
طی گفتوگوها و جلسات متعدد کارشناسی که صورت گرفت، قرار بر این شد طراحی فرم کتاب از حالت دو بعدی معمولی خارج شده و بهگونهای باشد که علاوه بر محتوای کتاب، ظاهر کتاب هم حس معنوی خاصی را القا کند و ارزش نگهداری برای زائر و مجاور داشته باشد. با بررسی و امکانسنجی پیادهسازی طرحهای مختلف، از آئینه، فرش متبرک، مهر حرم و پارچه متبرک سبز ماکتسازی شد و در نهایت از بین موارد پیشنهادی برای طراحی جلد به این جمع بندی رسیدیم که پارچه سبز متبرک و گل و تلفیق آن با پنجره فولاد از همه جوانب (زمان ساخت، هزینه، ملموس بودن و متبرک بودن برای مخاطب) میتواند طرح نهایی باشد.
در مورد صفحهآرایی کتاب با توجه به اینکه متن کتاب دارای هشت فصل است، برای ورودی فصلها با توجه به عنوان فصل و محتوای فصل یک صفحه تصویرسازی موضوعی با یک تکنیک خاص صورت گرفت تا فضای متن کتاب برای مخاطب دلنشینتر باشد و از حالت یکنواختی و تکرار خارج شود. ضمن اینکه هر طرح هویت و معنای بصری متفاوت از دیگری دارد. در مورد طراحی عنوان کتاب بهصورت تایپوگرافی به فرم فعلی برگرفته از خط ثلث که خط قالب کتیبههای حرم است و برای مخاطب خوانش خوبی دارد انتخاب شد.
زیارت، پناه است؛ پناه بردن به امامی که در روزگار پردغدغه و دلشوره ما برای شنیدن درد دلها با نگاهی مهربان و دلی سرشار از مهر آماده است. آری به قول حضرت حافظ باید سفر کرد...
به عزم مرحله عشق پیش نه قدمی
که سودها کنی از این سفر توانی کرد
مدیرعامل انتشارات آستان قدس رضوی
نظر شما