به گزارش خبرآنلاین، روزنامه اطلاعات نوشت:اکثریت جمعیت بحرین را شیعیان تشکیل میدهند که در طول تاریخ پیوند عمیقی با ایران داشته اند و علمای بزرگی از میان مردم بحرین برخاستند که به تشیع خدمات شایانی کردند.
با تشکیل سلسله صفویه و رسیدن قلمرو صفویان به مرزهای ایران تاریخی، خلیج فارس عرصه نبرد و منازعه شاهان صفوی با استعمارگران پرتغالی شد. در نهایت این صفویه بودند که پرتغالیها را از خلیج فارس بیرون کردند و حاکمیت خود را بر سواحل و جزایر این منطقه از جمله بحرین تثبیت کردند. نادرشاه افشار و کریم خان زند هم راه صفویه را در خلیج فارس پیمودند و سیطره ایران بر دریا و خشکی این منطقه تثبیت کردند. اما با مرگ کریم خان زند و شکل گیری جنگ داخلی در ایران، انگلستان فرصت یافت تا حضور نظامیاش در خلیج فارس را دائمی کند و با برقراری پیوند نظامی و اقتصادی با شیوخ عرب جنوب خلیج فارس جای پای استعماری خود را در این منطقه به مدت نزدیک دو قرن تثبیت کند.
سیاست بریتانیا در جنوب خلیج فارس مبتنی بر ایران زدایی بود و تمام تلاش این دولت استعماری به جدا کردن شیوخ این منطقه به ویژه شیوخ بحرین از ایران معطوف شد. اما ایران در هر فرصتی بر مالکیت تاریخی خود بر این منطقه تأکید میکرد. بارها اعتراض دولتهای قاجاری و پهلوی درباره تعلق بحرین به ایران در مجامع بینالمللی مطرح شد. اما قدرت سیاسی و نظامی استعمار انگلیس مانع از آن بود که دولتهای ضعیف قاجاریه و پهلوی راه به جایی ببرند.
جنگ جهانی دوم اما معادله قدرت را در جهان دگرگون کرد. امریکا قدرت نوظهور جهانی شد و با فشار وارد آوردن به انگلیس و فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی آنها را به ترک مستعمراتشان وادار کرد در حالی که شوروی کمونیستی به عنوان دیگر پیروز جنگ دوم جهانی از دشمنان سرسخت سرمایه داری امپریالیسم آمریکا و استعمار اروپا بود و از انقلاب های ضد استعماری و ضد سرمایه داری حمایت میکرد. تحت این شرایط سیاسی بین المللی بود که انگلستان با توجه به اینکه از قدرت نظامی و اقتصادی قبلی برخوردار نبود، تصمیم به ترک منطقه خلیج فارس گرفت.
اما بریتانیا قبل از ترک منطقه اقدامات لازم را انجام داد تا ایران نتواند در جنوب خلیج فارس ادعایی را برای مالکیت تاریخی ایران مطرح کند و به عملی دست زند.
محمدرضا شاه در ابتدا بر حق قانونی مالکیت تاریخی ایران بر بحرین تأکید کرد و زمانی که مشخص شد بریتانیا خلیجفارس را ترک خواهد کرد در رسانههای عمومی مطرح کرد که دولت ایران بحرین را با استفاده از نیروی نظامی دوباره به میهن باز خواهد گرداند اما یکباره با ترس از قدرتهای غربی بدون ارائه توضیح به مردم ایران از سخنانش عقبنشینی کرد و با اینکه هیچ همهپرسی معتبری در بحرین انجام نشده بود به جدایی بحرین رضایت داد.
محمدرضا شاه و دولت هویدا از ترس گرفتار شدن در جنگ با دولتهای عرب منطقه و از دست دادن حمایت غرب به بهانه پذیرش واقعیت عینی منطقه به گزارش فرستاده رییس سازمان ملل به بحرین مبنی بر تمایل ساکنان آن منطقه به استقلال رضایت دادند، بدون آنکه به ساز و کار معیوب نظرسنجی سازمان ملل اعتراض کنند، نظرسنجی گزینشی و ناقصی که با مدیریت انگلستان در بحرین انجام شده بود. در حالی که برای امری چنین مهم لازم بود تا به آرای عمومی مردم بحرین مراجعه شود.
در این نظرسنجی از عده ای از وابستگان به حاکم بحرین درباره جدایی از ایران نظرخواهی شد در حالی که از اکثریت مردم بحرین که شیعه مذهب بودند در این زمینه همه پرسی صورت نگرفت. در نهایت در نظر سنجی ای که در بحرین انجام شد پاسخ دهندگان بحرینی به استقلال خود از انگلستان رای دادند نه جدایی از ایران.دولت هویدا پس از تصویب گزارش نماینده رییس سازمان ملل مبنی بر استقلال بحرین در شورای امنیت این سازمان، گزارشی در این باره تهیه کرد و آن را برای تصویب مجلس شورای ملی به صحن علنی این مجلس آورد. در این گزارش دولت هویدا پذیرفته بود که بحرین از ایران جدا شود.ساعت ۹:۱۵ روز پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت ۱۳۴۹ دولت امیرعباس هویدا در جلسه علنی مجلس شورای ملی گزارش جدایی بحرین از ایران را به مجلس ارائه کرد. در این جلسه تنها چهار نماینده مجلس به رهبری محسن پزشک پور؛ رهبر حزب پان ایرانیست؛ به عملکرد دولت هویدا در این زمینه اعتراض کردند.
مخالفت پزشک پور با گزارش دولت
پزشک پور در این جلسه به لحاظ حقوقی به گزارش دولت درباره جدایی بحرین ایراد گرفت. وی با انتقاد از گزارش «اوتانت» دبیرکل سازمان ملل؛ درباره بحرین، درباره گزارش دولت هویدا گفت: « گزارش دولت به مجلس مبتنی است بر قطعنامه شورای امنیت سازمان و قطعنامه هم مبتنی است بر گزارش فرستاده دبیرکل سازمان ملل به بحرین، بسیار به جا و به موقع بود متن این گزارش بین نمایندگان مجلس توزیع می شد تا از جزئیات امر مستحضر می شدیم. البته متن گزارش در جراید چاپ شد و گروه پان ایرانیست از روی این گزارش بررسی هایی کرد و به این نتیجه رسید که با موازین حقوقی تطبیق ندارد و اقدامات فرستاده اوتانت به بحرین تحت تأثیر عوامل استعمار صورت گرفته است. به این جهت مقررات و سنت های بین المللی و قوانینی که پایه و اساس نظریات مردم باید باشد در آن محیط رعایت نشده است.»
پزشک پور افزود: « گزارش نماینده اوتانت که به شورای امنیت تقدیم شد دلالت بر نقض حقوق می کند زیرا در شرایطی عمل شده است که حقوق حقه مردم بحرین تأمین نمیگردید.بنابراین، گزارش فرستاده دبیرکل سازمان ملل نمی تواند موجبی برای اتخاذ تصمیم سازمان ملل و گزارش دولت باشد، زیرا آن محیط و نظاماتی که در بحرین مستقر بود و نماینده اوتانت در آن شرایط برای کسب عقاید و آراء مردم بحرین رفت، نظاماتی بود زاییده از استعمار انگلیس که نمیگذاشت نظر واقعی مردم اخذ شود. کسب تمایلات از سرزمینهای استعمار شده را به این طریق نمیتوان پذیرفت.»
وی ادامه داد:« در گزارش اوتانت از سرشماری صحبت شد که نشان می دهد، نتیجهگیری اوتانت درست نمیباشد. چون گفته شده که ۷۹ درصد بومی بحرین هستند، یعنی کسی که از ابتدا در بحرین زندگی میکرده. در حالی که آنها ایرانی بودهاند که از ابتدا به آنجا رفتهاند و نمیتوان آنها را بومی بحرینی دانست. نماینده اوتانت و هیأتی که با او به بحرین رفتند سه هفته اقامت کردند. ولی چگونه میتوانستند نظر واقعی مردم را درک کنند و چگونه این گزارش میتواند برای ما سند باشد. اعلامیه جهانی حقوق بشر سالهاست در بحرین نقض شده و بررسی نماینده اوتانت تحت این شرایط صورت گرفته است. باید غل و زنجیر را از دست و پای مردم بر میداشتند و آنگاه تمایلات و آراء آنها را میخواستند.»
در پایان سخنرانی، پزشک پور تأکید کرد که گروه پارلمانی پان ایرانیست با تصمیم شورای امنیت و گزارشی که دولت به مجلس تقدیم داشته مخالف است و رأی نخواهد داد.
«محسن خواجه نوری» از فراکسیون ایران نوین(طرفداران دولت هویدا در مجلس) و «هولاکو رامبد» رهبر فراکسیون حزب مردم(اقلیت مجلس) در دفاع از گزارش دولت سخنرانی واز نطق پزشک پور انتقاد کردند.
دفاع هویدا از پذیرش جدایی بحرین
هویدا پس از سخنان مخالفان و موافقان گزارش دولت پشت تریبون رفت و سخنان پزشک پور را نوعی سفسطه دانست. وی در این سخنرانی، در دفاع از پذیرش جدایی بحرین، گفت:« مصالح عالیه ملت ما و بیش از هرچیز سرنوشت ما و برادران مسلمان بر ملتهای دیگر آن سوی خلیج فارس ایجاب میکرد که از هیچ اقدامی برای دفاع از مصالح مشترک در برابر هر نوع بازگشت استعمار در این منطقه و خطرات ناشی از آن فروگذار نشود.»هویدا تصریح کرد: «اقدامات اساسی دامنهداری که مخصوصا در ماههای اخیر از طرف دولت انجام گرفت و مظهر بارزی از سیاست مستقل ملی ما بود هدفی جز این نداشت که مقاصد و آرمانهای بزرگ ملی خود را در شرایط خاصی که در این منطقه حساس به وجود آمده بود به بهترین نحوی تأمین سازیم.» وی در ادامه افزود:« برای ما که همواره در رعایت آزادی و احترام ملتها و رواج عدالت و قانون در روابط بینالمللی و دفاع از اصول منشور قدم برداشتهایم، شایسته نخواهد بود که به خاطر تعصبات و تعبیرات خام به همان روش های محکوم متوسل شویم.»
نخست وزیر در پایان تأکید کرد:« پس از جریاناتی که به آن اشاره کردم لازم بود تدابیر واقعبینانه و دوراندیشانهای برای حفظ منافع جهانی ملت ایران اتخاذ گردد تا ما و همه برادرانی که آینده و سرنوشتشان بستگی مستقیم با صلح و آرامش این منطقه دارد، هدفهای مشترک خود را فارغ از هر نوع مداخله خارجی یا دسیسه استعماری تأمین کنیم و لازم بود که با استفاده از کلیه امکانات ملی و بینالمللی مردم مسلمان این ناحیه از خطر جنگ و آشوب و تشنجهای تخریبی مصون باشند و در این راه نهایت مجاهدت را به کار بردیم تا اقدامات خود را از یک سو به اصول سیاست مستقل ملی و از سوی دیگر با اصول منشور ملل متحد منطبق سازیم.»پس از ارائه گزارش دولت درباره قطعنامه سازمان ملل دایر بر استقلال بحرین، درباره این گزارش در مجلس رأی گیری انجام شد و ۱۸۶ نفر از نمایندگان به این گزارش رأی مثبت دادند در حالی که فقط چهار نفر از نمایندگان با گزارش دولت مخالفت کردند و به آن رأی منفی دادند. این چهار نماینده محسن پزشک پور، دکتر عاملی تهرانی، دکتر فریور و دکتر طالع اعضای حزب پان ایرانیست بودند.۱
در مرداد سال ۱۳۵۰ بود که بحرین رسما استقلال خود را اعلام کرد. دولت پهلوی در سیاستی همگام باغرب از جدایی بحرین از ایران و استقلال آن حمایت کرد و دولت هویدا اولین دولت جهان بود که کشور بحرین را به رسمیت شناخت. همچنین دولت پهلوی از عضویت بحرین در سازمان ملل پشتیبانی کرد. محمدرضاشاه در نامه ای به شیخ عیسی بن سلمان آل خلیفه استقلال بحرین را تبریک گفت و خواهان روابط مودت آمیز با این کشور تازه تأسیس شد.۲ بر اساس اسناد به جا مانده از ساواک هویدا در جلسه خصوصی کنگره حزب ایران نوین در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۵۰عنوان کرده بود که دولت او بحرین را به منزله دختری می داند که می بایست شوهر دهد و از خانواده جدا سازد، گویی از نظر حکومت پهلوی دختر عضوی از خانواده نبود، همانطور که در نهایت شاه و هویدا بحرین را جزئی از خاک ایران تاریخی ندانستند.
پانویس
۱ – روزنامه اطلاعات، ۲۴ اردیبهشت ۱۳۴۹، ص۴
۲ - روزنامه اطلاعات، ۲۴ مرداد ۱۳۵۰، ص17
23302
نظر شما