به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، روز یازدهم از «اردیبهشت کتاب» در باغ کتاب تهران با تمدید این رویداد تا پایان هفته یعنی روز جمعه همراه شد، حضور دانشآموزان و کودکان، نمایش فیلم اقتباسی از آثار جی.آر.تالکین، نویسنده نامدار، شاهنامهخوانی و آموزش کتابسازی به کودکان، دیگر رویدادهای دومین روز خرداد در باغ کتاب بودند.
رونمایی «مادر عراقی من»
در آیین رونمایی کتاب «مادر عراقی من» که در سکوی خیال باغ کتاب برگزار شد، اکبر خوردچشم، نویسنده اثر و علیالله سلیمی، منتقد ادبی، درباره جایگاه این رمان در ادبیات مقاومت و چرایی شکلگیری آن سخن گفتند.
سلیمی با قدردانی از ناشر و برگزارکنندگان، این رمان را ادامهای بر ادبیات اسارت دانست و تأکید کرد کتاب به سراغ شهدای گمنام دوران اسارت رفته؛ کسانی که در اردوگاهها و در غربت به شهادت رسیدند و خانوادههایشان سالها از سرنوشت آنان بیخبر ماندند.
او گفت روایت پیوند عاطفی یک اسیر ایرانی با مادری عراقی نشان میدهد که مرزهای سیاسی نمیتوانند پیوندهای انسانی و اعتقادی میان ملتها را از میان ببرند.
سلیمی «شهرگردانی اسرا» را یکی از محورهای مهم داستان دانست؛ صحنههایی که یادآور وقایع پس از عاشوراست و در یکی از آنها مادر عراقی اسیر ایرانی را «فرزند» خطاب میکند.
به گفته او، رمان در مرز میان خاطره و داستان حرکت میکند و با زبانی ساده و روایتی روان، برای طیف گستردهای از مخاطبان قابلخواندن است.
خوردچشم با اشاره به اینکه هر رمان باید از دل یک سؤال بنیادین شکل بگیرد، توضیح داد: دو پرسش اصلی او را به سمت نوشتن این اثر برده است: نخست اینکه چگونه دو ملت ایران و عراق، با وجود هشت سال جنگ، امروز چنین نزدیک و صمیمی هستند؛ دوم اینکه آیا همه اردوگاههای اسارت همانگونه بودهاند که در برخی روایتهای رسمی توصیف میشود.
او گفت: تحقیقاتم نشان داده بسیاری از اردوگاهها شرایطی بسیار سخت و خشونتبار داشتهاند و این واقعیتها باید برای نسل جوان روایت شود.
خوردچشم تأکید کرد: واژه «بعثی» را در رمان جایگزین «عراقی» کردم تا نشان دهم مردم عراق نیز قربانی رژیم بعث بودهاند و بسیاری از سربازان تمایلی به جنگ نداشتند.
او توضیح داد ایده اصلی داستان از خاطره یکی از آزادگان الهام گرفته شده؛ آزادهای که در یکی از شهرگردانیها با نگاه مادرانه زنی عراقی روبهرو شده و سالها در سختترین لحظات به یاد آن نگاه آرام میگرفته است.
نویسنده افزود: پیوند احساسی میان اسیر ایرانی و آن زن، با فقدان مادر در کودکی راوی گره میخورد و بُعد انسانی داستان را تقویت میکند.
خوردچشم در ادامه با اشاره به دغدغههای نسل جدید گفت: جوانان امروز روایتهای شعاری را نمیپذیرند و به دنبال فهم لایههای انسانی جنگاند؛ اینکه چرا رزمندهای جان خود را فدا میکرد یا مادری پس از شهادت فرزندش همچنان احساس افتخار داشت.
خوردچشم تأکید کرد این روایتها باید ثبت شوند تا برای نسلهای آینده بمانند و همانگونه که شاهنامه هزار سال دوام آورده، ادبیات دفاع مقدس نیز میتواند میراثی ماندگار برای فرهنگ ایران باشد.
نقد و بررسی کتاب «قصه شکوه»
نشست نقد و بررسی کتاب «قصه شکوه» با حضور مهدی تکلو، نویسنده اثر و کارشناسان حوزه زنان برگزار شد.
تکلو در آغاز توضیح داد: این کتاب ادامهای بر پروژه فکری او در کتاب «قدرت و شکوه زن» است، با این تفاوت که در «قصه شکوه» تمرکز اصلی بر زن ایرانی قرار گرفته است؛ زنی که در منظومه فکری رهبر انقلاب، علاوه بر هویت زن مسلمان، واجد ویژگیهای تاریخی و فرهنگی ویژهای است.
او ساختار چهار فصلی کتاب را تشریح کرد: بازخوانی ظرفیتهای انسان مؤنث، تبیین ویژگیهای زن ایرانی، بررسی نزاع تاریخی زن ایرانی و در نهایت، مهمترین بخش کتاب یعنی نسبت زن و ولایت. بدون فهم این نزاع تاریخی، تحلیل رخدادهای سال ۱۴۰۱ نیز ممکن نیست.
فاطمه بهرامی، با اشاره به «نسبت زن و ولایت» گفت: توجه ولی خدا به زن را نباید صرفاً به ظلم تاریخی علیه زنان تقلیل داد؛ مسئله اصلی، ظرفیت تمدنی زن است.
او با اشاره به بیانات رهبر شهید انقلاب درباره نقش زنان در پیروزی انقلاب اسلامی، زن را نیروی تاریخساز معرفی کرد و یادآور شد که امام خمینی (ره) برخلاف برخی دیدگاههای محدودکننده، حضور اجتماعی زنان را وظیفه آنان دانستهاند.
بهرامی زن ایرانی را محصول ۴۷ سال همراهی با انقلاب و ۳۷ سال همنفسی با رهبری دانست و گفت: رهبر انقلاب زنی که امروز نیز در میدانهای اجتماعی نقشآفرینی میکند و ابتکار عمل دارد را «معمار ایران جدید» مینامند.
حمیده عربسرخی نیز با اشاره به رابطه دوسویه زن و ولایت گفت: این رابطه صرفاً فرمانده و فرمانبر نیست، بلکه پیوندی فعال و اثرگذار است.
او تأکید کرد: گفتمان انقلاب اسلامی برای زن هویتی مستقل قائل است و زن را یکی از ارکان اصلی حرکت تاریخی جامعه میداند.
عربسرخی با اشاره به روایتهای تاریخی و نقش زنان در نهضت امام خمینی(ره)، زن ایرانی را زنی شجاع و پیشگام معرفی کرد و گفت: رهبر انقلاب، زنی که نهتنها خود وارد میدان میشود، بلکه دیگران را نیز به میدان میآورد، «سازنده» میدانند.
او با یادآوری زنان شهید انقلاب گفت: این روایتها نشاندهنده پیوند عمیق هویتی زن مسلمان ایرانی با ایمان و ولایت است.
زهرا ستاری فقیهی، با تأکید بر اینکه اندیشه رهبر انقلاب درباره زن کمتر شناخته شده، گفت: مسئله زن در نگاه ایشان همردیف مسئله انسانیت و اخلاق است و رهبر انقلاب زن را نیرویی میدانند که میتواند یک حرکت اجتماعی را عمومی و زنده نگه دارد.
او تأکید کرد: ایشان حل مسائل زنان را از «حقوق» آغاز نمیکنند، بلکه از «جایگاه» و «کرامت» زن شروع میکنند؛ زیرا بدون تغییر نگرش اجتماعی، اصلاحات حقوقی نیز اثرگذار نخواهد بود.
او در پایان گفت «قصه شکوه» تلاشی است برای روایت منظومه فکری رهبری درباره زن ایرانی؛ زنی که در نگاه ایشان، مهمترین نیروی تاریخی جامعه اسلامی است.
رونمایی از کتابهای «تب تیسفون» و «خان ومان»
نشست رونمایی از کتاب های «تب تیسفون» و «خان ومان» اثر معصومه جمشیدی و فاطمه جدیدی با حضور نویسنده و منتقدان برگزار شد.
جمشیدی، نویسنده کتاب «خان ومان»، با اشاره به مسیر دشوار و پرپیچوخم تألیف این اثر گفت: این کار نخستین تجربه جدی من بود و بارها بازنویسی شد. برای یک نویسنده تازه کار، دل کندن از بخشهایی از متن و کوتاه کردن آن بسیار سخت است؛ گویی بخشی از وجود خود را حذف میکنی اما اکنون میدانم این ویرایش و فشردگیِ متن، چه تأثیرات مثبتی بر پختگی اثر داشته است.
معصومه امیرزاده، با بررسی شخصیتپردازی زنانه در داستان گفت: در ادبیات، مردان اغلب از موضع تحکم سخن میگویند اما زنان از موضع همدلی به انتقال مفاهیم میپردازند. ادبیات همواره از تاریخ پیشتر بوده است؛ همانطور که پروین اعتصامی با انتقادات خود، زنان را به کنشگری دعوت کرد.
او با اشاره به آمار صعودی نویسندگان زن از اوایل انقلاب تا سال ۱۳۹۶، به تحلیل نگاههای موجود به زن پرداخت و اظهار داشت: ما با سه نگاه مواجهیم: نگاه زن شرقیِ مطیع، نگاه ابزاریِ غربی و در نهایت الگوی زن مسلمان ایرانی؛ که نه شرقی است و نه غربی.
سعید طاووسی نیز در بخش دیگری از نشست، با اشاره به ظرافتهای زبانی اثر، تأکید کرد که در زبان فارسی «کلمه مترادفِ کامل» نداریم و واژگان تنها به هم «نزدیک» هستند.
او با اشاره به دقت نویسنده در انتخاب واژگانِ مترادف برای عنوانبندی فصلها، این اقدام را حرکتی ذوقی و هوشمندانه خواند.
نشست رونمایی «دولت پریبندال در دوره پهلوی دوم»
در آیین رونمایی کتاب «دولت پریبندال در دوره پهلوی دوم» که در سکوی شاهنامه باغ کتاب برگزار شد، سیدهلیلا موسوی، نویسنده اثر، همراه با حسین جودوی به بررسی ساختار قدرت و فساد در دوره پهلوی دوم پرداختند.
موسوی در تشریح مفهوم «پریبندال»، با اشاره به ورود این اصطلاح به ادبیات علوم اجتماعی از دهه ۱۹۷۰ گفت: دولت پریبندال ساختاری است که در آن مناصب سیاسی نه برای خدمت عمومی، بلکه برای کسب منافع شخصی، خانوادگی و شبکهای از حامیان قدرت تصاحب میشود.
او توضیح داد که در دوره پهلوی دوم، بهویژه پس از افزایش درآمدهای نفتی، قدرت سیاسی به منبع اصلی تولید ثروت تبدیل شد و همین امر فساد را از سطح فردی به سطحی سیستماتیک رساند.
موسوی تأکید کرد استقلال مالی دولت از جامعه، ناشی از درآمدهای نفتی، موجب شد حکومت خود را کمتر پاسخگو بداند و فاصله آن با مردم افزایش یابد. پس از شوک نفتی ۱۳۵۲، مداخله شخص شاه در امور کشور شدت گرفت و ساختار سیاسی بیش از پیش به سمت شخصیشدن قدرت حرکت کرد.
او ساختار حکومت پهلوی دوم را نمونهای از «نئوپاتریمونیالیسم» دانست؛ ساختاری که در آن نهادهای مدرن مانند مجلس و حزب وجود داشتند اما کارکرد واقعیشان تابع اراده شاه بود و استقلال نهادی عملاً از میان رفته بود.
موسوی درباره نقش حزب رستاخیز توضیح داد: این حزب عملاً کانال رسمی ورود به ساختار قدرت شده بود و چرخه قدرت را در میان گروه محدودی از وابستگان حکومت نگه میداشت.
جودوی نیز با اشاره به نارضایتی عمومی در سالهای پایانی حکومت پهلوی گفت بستهبودن حلقه قدرت و وابستگی آن به رانت و فساد، جامعه را به سمت ناامیدی و بیاعتمادی سوق داد و هرگونه اصلاح را ناممکن کرد.
رونمایی از کتاب «تاریخ شفاهی سازمان تاکسیرانی شهر تهران»
نشست رونمایی از کتاب «تاریخ شفاهی سازمان تاکسیرانی شهر تهران» همزمان با یازدهمین روز رویداد «اردیبهشت کتاب» برگزار شد.
علی مزینانی پژوهشگر و نویسنده کتاب، پیرامون فرایند طولانی و دقیق نگارش این اثر اظهار داشت که طرح پژوهشی این کتاب از آذرماه سال ۱۴۰۱ کلید خورد.
وی توضیح داد که برای گردآوری دادههای این کتاب، با بیست نفر از صاحبنظران و دستاندرکاران مصاحبههای طولانی انجام داده که حاصل آن، ضبط ۵۸ ساعت مصاحبه بوده است.
مزینانی پیرامون توجه ویژه به مخاطبان این کتاب تأکید کرد که برای تسهیل دسترسی و افزایش بهرهوری، در پایان هر فصل کتاب چکیدهای تدوین شده است تا افرادی که مشغله زیادی دارند یا تمایل به مطالعه سریعالوصول دارند، بتوانند از مطالب کلیدی آن فصل مطلع شوند.
در پایان نشست، با جمعبندی این نکات تأکید شد که تاریخ شفاهی تاکسیرانی تهران، فراتر از روایت جادهها و ماشینها، در واقع روایتی ازش زندگی روزمره ملت و سیر تحول زیست شهری است.
59243
نظر شما