آدم هایی که فکر می کنند حقیقت فقط نزد آنان است

گروه اندیشه: شاهپور محمدی با نگارش یادداشتی در روزنامه اعتماد، با نقد فرار همگانی از گفت وگو، از ظهور شبه‌منتقدان دگم و منفعت‌طلبی پرده برمی‌دارد که فضای مجازی را به مسلخ آبروی چهره‌های ملی و خدشه‌دار کردن امنیت کشور تبدیل کرده‌اند؛ طریقی ناثواب که با دوگانه‌سازی، برچسب‌زنی و هتاکی، نقد سازنده را نابود ساخته و مهار آن نیازمند جراحی فوری فرهنگی و ارتقای سواد رسانه‌ای جامعه است. این یادداشت را در ادامه می خوانید: 

****

جامعه از نبود گفت‌وگو در حوزه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی رنج می‌برد.  بزرگ‌ترین اختلاف‌ها و سوءتفاهم‌ها را می‌توان با گفت‌وگو حل کرد، اما عمدتا از حرف زدن با همدیگر فراری هستیم.  وقتی در جامعه فرهنگ گفتمان وجود نداشته نباشد، یک عده این وسط به اسم نقد و روشنگری، هر حرفی را خواهند زد یا احیانا هرگونه رفتار تخریبی را به نام نقد و سازندگی انجام خواهند داد.  جامعه ما در برخی بخش‌ها، هم‌اکنون دچار چنین معضل اخلاقی شده است. 

افرادی هستند که نام منتقد را به خود گرفته‌اند، اما هنوز نمی‌دانند یا نمی‌خواهند بدانند که نقد سازنده و دلسوزانه، زمانی است که درنهایت ادب و احترام بیان شده  و با ارایه راهکاری برای رفع نقصان طرف نقد شونده، همراه باشد.  گاه مشاهده می‌شود که این عده، تخریب چهره شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی را برای خود نقد می‌دانند. 

به هر کسی با هر لباس و کسوتی، به اسم نقد، توهین می‌کنند.  خود را تافته جدا بافته می‌دانند.  اگر هم کسی با نظرات‌شان مخالفتی کند، هزاران انگ و برچسب بر او می‌زنند.  از نظر آنها، همواره حقیقت پیش خود آنهاست. هیچ اندیشه و نظر دیگری، غیر از نظر خودشان، نزد آنها  اهمیتی ایجاد نمی‌کند. آنها به بهانه‌های مختلف، به راحتی به تخریب شخصیت دیگران می‌پردازند.  در حوزه سیاست نیز، با رفتارهای نسنجیده یا ناخواسته، به اختلافات داخلی دامن می‌زنند و عملا وحدت ملی را دچار خدشه می‌کنند.

  با نوع حرف زدن‌ها و تحلیل‌های غیرکارشناسی، ندانسته آب به آسیاب بدخواهان کشور می‌ریزند.  این طیف از جامعه، به هیچ‌وجه نقدپذیر نیستند.  آنها افرادی هستند که اگر مدیریت یک تیم پنج نفره به آنها سپرده شود، نمی‌توانند به درستی آن را اداره کنند.  اما به راحتی از سران کشور، به اسم نقد، ایراد مدیریتی می‌گیرند و با ادبیات تخریبی با آنها برخورد می‌کنند .   

آنها تفاوت بین نقد با تخریب و ایراد گرفتن را یا به درستی نمی‌دانند یا اینکه می‌دانند، اما منافع‌شان ایجاب می‌کند که ندانند!!  هیچ جامعه‌ای بدون نقد و انتقاد به جایی نرسیده و نخواهد رسید و اگر قانونگذار، رکن چهارم دموکراسی را برمبنای آزادی رسانه‌ها و اندیشه‌ها و نقد از عملکرد مسوولان قرار داده، کار مثبت و ارزنده‌ای انجام داده است.  منتها یک عده در جامعه به این‌گونه مفاهیم قانونی هم کاری ندارند و معنای نقد و تخریب از نظر آنها یکی است.

  آنها در هر شرایطی خود را محق می‌دانند. محل جولان این طیف، عمدتا گروه‌های اجتماعی است. آنها غیر از شبکه‌های اجتماعی، محلی برای عرضه دیدگاه‌های انحصاری خود ندارند و چون هیچ‌گونه نظارتی نیز در این شبکه‌ها وجود ندارد، به اسم کار و فعالیت فرهنگی، به هر کسی که بخواهند در این گروه‌ها می‌تازند، توهین می‌کنند.  آبرویش را می‌برند. کسی هم جلودارشان نیست.  آنها به اسم فرهنگ و فرهنگسازی برای دیگران، به هر نوع رفتار غیرفرهنگی دست می‌زنند. 

آنها اهل گفتمان منطقی نیستند و اگر هم گفت‌وگویی بخواهد صورت گیرد، همیشه حق باید با آنها باشد.  چراکه از نظر آنها مرغ یک پا دارد و محال است غیر از تفکرات منحصر به فرد خود، به اندیشه و دیدگاه‌های دیگران احترام و اهمیتی قائل شوند.  هر جا هم کم بیاورند با انواع و اقسام لفاظی‌ها و استناد به چیزهایی که فقط باب میل خودشان است، به دنبال آنند تا طرف مقابل را محکوم نمایند.  آنها قرار است همیشه درست فکر کنند و خود را پیروز میدان بدانند.  این طیف، قرار نیست هیچ زمانی بازنده بحث‌ها باشند. 

همه امور از نظر آنها از پیش تعیین گردیده و قرار نیست کم بیاورند.  این افراد کار خاصی ندارند و از فرط بیکاری فقط به دنبال سوژه می‌گردند تا ببینند چه کسی برخلاف میل آنها فکر یا رفتار می‌کند.  آنها همواره خود را کارکشته، باتجربه و بلدکار می‌دانند.  اگر هم نظراتشان با اهانت به حریم شخصی دیگران همراه باشد، زیاد مهم نیست.  آنها یا نمی‌دانند یا نمی‌خواهند بدانند که اگر کسی اهل منطق و اندیشه مثبت بوده و حرف زدن خود را بلد باشد، نیازی به توهین به دیگران ندارد و هتاکی و زدن برچسب، منحصر به افرادی است که در مباحث، حرفی برای گفتن ندارند.

چنین افرادی در حوزه‌های مختلف فرهنگی، سیاسی و رسانه‌ای جامعه به‌راحتی جولان می‌دهند.  به نظر می‌رسد این معضل اجتماعی نیازمند فرهنگسازی است.  رسانه ملی با همکاری نهادهای نظارتی ذی‌ربط، می‌توانند با ساخت برنامه‌های آموزش محور مرتبط با مهارت‌های اجتماعی و سواد رسانه‌ای، آحاد جامعه را در این زمینه‌ها آگاه نموده و این طیف همیشه حق به جانب را نیز از معضل تخریب شخصیتی دیگران نجات دهند. 

۲۱۶۲۱۶