آیا استفاده از هوش مصنوعی حافظه انسان را تضعیف می‌کند؟

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، این روزها فرار کردن از هوش مصنوعی غیرممکن شده است؛ حتی اگر خودتان سراغ ChatGPT یا کلود نروید، گوگل نتایج جستجو را با هوش مصنوعی بالا می‌آورد و شرکت‌های موبایل آن را به زور در جیب شما جا می‌دهند. اما آیا این راحتی مطلق، به مغز ما آسیب می‌زند؟

پژوهش‌های یک سال اخیر دانشمندان علوم اعصاب نشان می‌دهد کسانی که برای هر کاری به هوش مصنوعی تکیه می‌کنند، در تست‌های تفکر انتقادی و خلاقیت نمرات به مراتب کمتری می‌گیرند.

پروفسور «آدام گرین»، استاد علوم اعصاب دانشگاه جرج‌تاون آمریکا، در این باره هشدار می‌دهد:«شواهد زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد اگر کار فکری واقعی را به حالت تعلیق درآورید، توانایی مغز شما برای آن نوع تفکر به مرور زمان تحلیل می‌رود و منقبض می‌شود.»

پدیده‌ای به نام «تسلیم شناختی»

یکی از بزرگ‌ترین خطراتی که محققان دانشگاه پنسیلوانیا به آن اشاره کرده‌اند، پدیده‌ای به نام «تسلیم شناختی» است. انسان‌ها به طرز عجیبی شروع کرده‌اند به اینکه حرف هوش مصنوعی را راحت‌تر از تحلیل و شهود خودشان باور کنند؛ حتی زمانی که ربات کاملاً اشتباه می‌گوید! این خطر زمانی که شما درباره یک موضوع اطلاعات کمی دارید، دوچندان می‌شود.

اما چطور می‌توانیم هم از هوش مصنوعی استفاده کنیم و هم مغزمان را سرپا نگه داریم؛ متخصصان چند راهکار کلیدی پیشنهاد می‌دهند:

۱. قبل از باز کردن برنامه، خودتان فکر کنید

هانک لی، پژوهشگر دانشگاه کارنگی ملون می‌گوید: «اگر به جواب یک غریبه در خیابان اعتماد ندارید، چرا به هوش مصنوعی اعتماد می‌کنید؟»

راهکار: قبل از اینکه موضوعی را از هوش مصنوعی بپرسید، ابتدا خودتان کمی درباره‌اش فکر کنید و یک ایده اولیه (هرچند خام) داشته باشید. سپس از هوش مصنوعی بخواهید ایده شما را به چالش بکشد، نه اینکه از صفر برایتان ایده تولید کند.

۲. به فرآیند تحقیق، «اصطکاک» اضافه کنید

پروفسور باربارا اوکلی، متخصص نحوه یادگیری مغز، معتقد است خواندن صرف اطلاعات روی صفحه نمایش، به معنای رفتن آن به حافظه بلندمدت نیست. بررسی‌ها نشان داده دانشجویانی که زیاد از ChatGPT استفاده می‌کنند، بیشتر با فراموشی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

راهکار: سرعت خود را کم کنید. وقتی هوش مصنوعی به شما اطلاعات می‌دهد، دست به قلم شوید و نوت‌برداری کنید (ترجیحاً دستی). حتی می‌توانید از خود هوش مصنوعی بخواهید از شما کوییز یا فلش‌کارت بگیرد تا مغزتان برای به یاد آوردن تلاش کند.

۳. صفحه سفید را زود تسلیم نکنید

تحقیقات نشان می‌دهد ایده‌های خلاقانه‌ای که با هوش مصنوعی تولید می‌شوند، معمولاً تکراری، قابل پیش‌بینی و فاقد اصالت هستند. مغز با برقراری ارتباط‌های غیرمنتظره بین تجربیات فردی شماست که خلاقیت را تمرین می‌دهد.

راهکار: برای کارهای خلاقانه، ابتدا مدتی با یک صفحه سفید خلوت کنید. هر چه به ذهنتان می‌آید بنویسید. مهم نیست کیفیت چقدر بد باشد؛ مهم این است که مغزتان ورزش کند. بعد از آن، برای صیقل دادن و اصلاح ایده‌ها سراغ هوش مصنوعی بروید.

۴. عمداً کارهای سخت انجام دهید و اجازه دهید مغزتان حوصله‌اش سر برود

فناوری ما را عادت داده که به محض برخورد با یک مسئله سخت یا متن طولانی، از هوش مصنوعی بخواهیم آن را خلاصه‌سازی یا حل کند. این کار تمرکز ما را نابود می‌کند.

راهکار: گاهی عمداً مسیر طولانی را انتخاب کنید. یک مقاله طولانی را خودتان تا ته بخوانید. قبل از کمک گرفتن از ربات، چند دقیقه با یک مسئله سخت دست‌وپنجه نرم کنید. تحمل این «سختی و اصطکاک»، دقیقا همان چیزی است که مغز برای تفکر عمیق به آن نیاز دارد.

دانشمندان می‌گویند نیازی نیست هوش مصنوعی را کنار بگذارید، بلکه باید خودتان را در صندلی راننده نگه دارید. مغز انسان روابطی شخصی، غیرمنتظره و کاملاً بدیع خلق می‌کند که ماشین‌های پیش‌بینی دیجیتال هرگز قادر به تقلید از آن نیستند.

در سال‌های آینده، توانایی «تفکر مستقل از ربات‌ها» به یک غریزه بقای حیاتی در جامعه تبدیل خواهد شد. همان‌طور که اختراع خودرو باعث نشد انسان‌ها توانایی دویدن یا شوق شرکت در مسابقات دو ماراتن را از دست بدهند، هوش مصنوعی هم نمی‌تواند میل ذاتی انسان به خلق کردن و کشف کردن را از بین ببرد؛ مگر آنکه خودمان تسلیم شویم.

منبع: BBC

۲۲۷۲۲۷