به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، تحلیل دادههای آماری و رفتار شبکه نشان میدهد که تغییر ناگهانی در رتبهبندی جهانی مصرف ChatGPT و همزمانی آن با نوسانات اینترنت در ایران، فرضیه رفع تحریم را به کل رد میکند.
آذربایجان با جمعیت حدود ۱۰ میلیون نفر، در سهماهه اول سال ۲۰۲۵ در رتبه ۴۴ مصرف ChatGPT در جهان قرار داشت، اما در سهماهه چهارم همان سال با صعودی ۴۱ پلهای، پس از سنگاپور و هلند در رتبه سوم جهان (بالاتر از کشورهایی چون سوئیس و امارات) ایستاد. چنین رشدی با هیچ معیار ارگانیک و جمعیتشناختی سازگار نیست و تنها ورود ترافیک یک توده جمعیتی بزرگ (کاربران ایرانی) به این شبکه را توجیه میکند.
گزارش آزمایشگاه Digital Impact Lab نشان میدهد رفتار ترافیکی اپراتور Delta Telecom (AS29049) دقیقاً با خاموشیها و اتصالات شبکه اینترنت ایران همپوشانی دارد:
- فاز اول (اردیبهشت ۱۴۰۴): پس از توافق شرکت ارتباطات زیرساخت ایران و آذربایجان، دستکاری در پاسخهای DNS دامنههای تحریمشده در ایران آغاز شد و ترافیک به سمت فضای دلتا تلکام هدایت گردید.
- فاز دوم (دی ۱۴۰۴): با قطعی اینترنت در ایران و قطع ارتباط سرویسدهندههای خارجی Upstream، دلتا تلکام ترافیک باقیمانده را جذب کرد و رادار کلودفلر جهش ترافیکی این اپراتور را در اول بهمن ثبت نمود.
- فاز سوم (اسفند ۱۴۰۴): در جریان طولانیترین قطعی اینترنت ایران که از ۹ اسفند آغاز شد، ترافیک مسیر پروکسی دلتا تلکام نیز تقریباً به صفر رسید.
- فاز چهارم (خرداد ۱۴۰۵): با اتصال مجدد اینترنت ایران در ۵ خرداد، ترافیک دلتا تلکام بلافاصله جهش کرد و روند رشد پایدار آن تا کنون (خرداد ۱۴۰۵) ادامه دارد.
تحلیل مسیرهای پروتکل دروازهای مرزی (BGP) نشان میدهد شرکت ارتباطات زیرساخت ایران به جز دو ارتباط مستقیم Tier 1 با Orange و Sparkle، مابقی ارتباطات خود را از طریق دلتا تلکام برقرار میکند. این اپراتور آذربایجانی به عنوان گیتوی اصلی ایران، به بزرگترین شبکههای Tier 1 جهان متصل است. این ساختار عملاً نقش یک پروکسی یا گیتوی عبوری را بازی میکند که در آن، پاسخ دامنههای تحت تحریم (مانند ChatGPT، کلود و اسپاتیفای) به گونهای مسیریابی میشود که تحریمهای آیپی ایران دور زده شود.
باز شدن دسترسی به ChatGPT برای کاربران در ایران، حاصل یک تصمیم تجاری یا حقوقی از سوی شرکت OpenAI برای لغو محدودیتها نیست. این پدیده، نتیجه زیرساختی توافق اردیبهشت ۱۴۰۴ برای توسعه ترانزیت داده میان ایران و آذربایجان است که باعث شده ترافیک دامنههای تحریمشده از مسیر اپراتور دلتا تلکام عبور کند و کاربران ایرانی در رادارهای جهانی به عنوان سرانه مصرف کشور آذربایجان ثبت شوند.
۲۲۷۲۲۷
نظر شما