امیرمسعود عابدین: سامانه پدافند موشکی استراتژیک A-۲۳۵ روسیه، از زمان ورود به خدمت در سال ۲۰۱۹، به عنوان بالاترین لایه از شبکه دفاع هوایی و فضایی این کشور شناخته میشود. این ابرسامانه که با هدف حفاظت از مسکو و مراکز فرماندهی کلیدی کشور در برابر موشکهای بالستیک قارهپیما (ICBM)، سلاحهای هایپرسونیک، ماهوارهها و فضاپیماها طراحی شده، بر اساس ارزیابیها، طولانیترین برد عملیاتی را در میان تمام سامانههای پدافند موشکی جهان به خود اختصاص داده است؛ دژی پنهان که قادر است اهداف متخاصم را در ارتفاعاتی فراتر از جو زمین شکار کند.
اگرچه به دلیل ماهیت فوقمحرمانه پروژه A-۲۳۵، جزییات دقیقی از سوی کرملین تایید نشده، اما برآوردها نشان میدهند که شعاع درگیری مؤثر این سامانه علیه برخی موشکهای بالستیک از مرز ۱۰۰۰ کیلومتر نیز فراتر میرود. برای درک بهتر این قدرت پوشش، کافی است بدانیم سامانه S-۵۰۰ که یک لایه پایینتر از آن قرار دارد، بردی معادل ۶۰۰ کیلومتر دارد و سامانه مشهور تاد (THAAD) آمریکا که به تازگی در خاورمیانه آزمایش شد، تنها تا شعاع ۲۰۰ کیلومتری قادر به درگیری است. موفقیتهای خیرهکننده این سامانه در آزمایشهای میدانی، نشان میدهد که پدافند هستهای و فضایی روسیه همچنان پیشتازی خود را در عرصه جهانی حفظ کرده است.
جایگزینی کلاهکهای هستهای با فناوری برخورد مستقیم
سامانه A-۲۳۵ پس از آزمایشهای موفقیتآمیز پرتابگرهای متحرک خود در سال ۲۰۱۸، به تدریج جایگزین بخشهای کلیدی شبکه پدافند قدیمیتر A-۱۳۵ در اطراف پایتخت شد. این سامانه برخلاف موشکهای پدافند هوایی متعارف، برای نابودی اهدافی طراحی شده است که با سرعت چندین کیلومتر بر ثانیه در فضا یا در فاز نهایی سقوط حرکت میکنند. ویژگی متمایز کننده A-۲۳۵ نسبت به نسل قبلی خود، عبور از کلاهکهای هستهای پدافندی و روی آوردن به فناوری «برخورد مستقیم» (Hit-to-Kill) است؛ یعنی موشک پدافندی با اتکا به سرعت و دقت خیرهکننده خود، مستقیما به کلاهک متخاصم میکوبد و آن را متلاشی میکند.
ثانیههای حیاتی؛ پردازش خودکار و غربالگری طعمهها در قلب نبرد شبکه محور
اتصال هوشمند A-۲۳۵ به ماهوارههای هشدار زودهنگام و رادارهای بردبلند روسیه، به آن اجازه میدهد تا به محض شلیک یک موشک بالستیک در هر نقطهای از جهان، مسیر پرواز را پیشبینی کرده و موشک را در مسیر برخورد قرار دهد. شبکه راداری پیچیده این سامانه، توانایی ردگیری همزمان صدها شیء پرنده را دارد تا در یکی از دشوارترین محیطهای جنگی مدرن، کلاهکهای جنگی واقعی را از طعمههای کاذب و زبالههای فضایی تشخیص دهد. سرعت هایپرسونیک موشکهای رهگیر به آنها اجازه میدهد در کوتاهترین زمان به لایههای فوقانی اتمسفر یا فضای بیرونی زمین برسند. از آنجا که پنجره زمانی درگیری در این سطح بسیار کوتاه است، تمام فرآیندهای تصمیمگیری و شلیک به صورت کاملا خودکار و نزدیک به آنی انجام میشود.
دکترین شوروی در جامه مدرن؛ چرا تمام قدرت پدافندی در مسکو متمرکز است؟
یکی از قابلیتهای استراتژیک A-۲۳۵، توانایی ضدماهوارهای اثباتشده آن در آزمایشهای اخیر است. این سامانه با عملکرد در خارج از جو زمین، جایی که بالههای آیرودینامیکی معمولی دیگر کارایی ندارند، یکی از بلندپروازانهترین سیستمهای دفاع فضایی تاریخ است. با این حال، روسیه به جای توزیع این توانایی در سراسر خاک پهناور خود، آن را برای حفاظت از کانون سیاسی و نظامی کشور در اطراف مسکو متمرکز کرده است. این استراتژی بازتابی از دکترین قدیمی شوروی است که حفظ تداوم حاکمیت و صیانت از مراکز تصمیمگیری هستهای را در شرایط یک حمله استراتژیک همهجانبه، اولویت اول امنیت ملی میداند.
مسابقه تسلیحاتی در مدار زمین؛ پاسخ روسیه به پروژههای آمریکا و چین
حفاظت منحصربهفرد سامانه A-۲۳۵ اکنون با لایههای دفاعی تکمیلی نظیر S-۵۰۰ تقویت شده است تا چتر حمایتی مسکو کاملتر شود. این جهش تکنولوژیک در حالی رخ میدهد که رقبای بزرگ روسیه نیز بیکار ننشستهاند؛ ایالات متحده تحت برنامه «گنبد طلایی» (Golden Dome) در حال توسعه نسل جدید خود است و چین نیز از سامانه پدافند استراتژیک خود رونمایی کرده است. با این حال، با توجه به سرمایهگذاریهای فشرده، بخش دفاعی روسیه مصمم است با توسعه شبکه A-۲۳۵ و متممهای جدیدی مانند S-۵۵۰ در کنار نسل نوین سنسورهای زمینی و فضایی، پیشتازی سنتی خود را در پدافند فضایی حفظ کند.
منبع: militarywatchmagazine
۲۲۷۳۲۲
نظر شما