به گزارش خبرآنلاین، وبگاه آکسیوس، مدعی شد که کاخ سفید در تلاش است تهران را وادار کند بهصورت رسمی اعلام کند که تنگه هرمز برای عبور و مرور کشتیهای تجاری باز است و ایران دیگر به سمت شناورهای تجاری شلیک نخواهد کرد.
سه مقام آمریکایی که روز جمعه با خبرنگاران گفتوگو کردند، گفتهاند این پیام هم از طریق کانالهای مستقیم و هم با واسطه میانجیهای منطقهای به تهران منتقل شده است.
این رسانه بدون اشاره به نقض آتش بس از سوی آمریکا و نقض تفاهم نامه میان دو کشور مدعی شد: از نگاه دولت ترامپ، این مطالبه صرفاً به امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز محدود نمیشود؛ بلکه آزمونی برای سنجش میزان پایبندی ایران به توافقات اخیر با واشنگتن است.
چرا تنگه هرمز دوباره به نقطه تنش تبدیل شد؟
مقامهای آمریکایی مدعیاند ایران با شلیکهای مکرر به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز و آبهای اطراف آن، تفاهمنامهای را که تنها سه هفته پیش با ایالات متحده امضا کرده بود، نقض کرده است.
به گفته آنها، همین حملات زنجیرهای از درگیریها و تبادل آتش را رقم زد و آتشبس شکننده میان دو کشور را تا آستانه فروپاشی پیش برد؛ وضعیتی که در نهایت باعث شد دونالد ترامپ در روزهای اخیر اعلام کند آتشبس «دیگر وجود ندارد.»
از دید واشنگتن، اگر ایران نتواند به چنین تعهد روشنی پایبند بماند، اعتماد به امکان دستیابی به یک توافق هستهای بسیار پیچیدهتر نیز بهشدت آسیب خواهد دید.
یکی از مقامهای آمریکایی در این باره مدعی شد، ناتوانی تهران در اجرای یک تعهد ساده، تردیدهای جدی درباره اراده و حتی توانایی جمهوری اسلامی برای اجرای توافق هستهای احتمالی ایجاد کرده است.
به گزارش خبرآنلاین این مقام در حالی اینگونه ادعا میکند که نقض عهد و نقض آتشبس از سوی طرف آمریکایی با دور زدن مسیر تنگه هرمز آغاز شد و طبق یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا، کشتیها در مسیر عمانی که خلاف تفاهم بود ادامه مسیر دادهاند.
مسقط؛ صحنه دور تازه رایزنیها
همزمان با افزایش فشارهای واشنگتن، قرار است عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز شنبه در مسقط با سید بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، دیدار کند؛ نشستی که محور اصلی آن بحران تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی خواهد بود.
به گفته آکسیوس، عمان حتی پیش از امضای تفاهمنامه نیز در اقدامی هماهنگ با آمریکا و متحدان عرب خود در خلیج فارس، مسیر دریایی تازهای را در جنوب سواحل خود برای عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده بود.
به ادعای مقامهای آمریکایی، این تصمیم خشم تهران را برانگیخت؛ زیرا ایران معتقد بود ایجاد این مسیر جدید، بخشی از اهرم فشارش در مذاکرات را از بین میبرد.
این مقامها همچنین مدعی هستند که مذاکرهکنندگان ایرانی به همتایان آمریکایی خود گفتهاند برخی جریانهای تندرو در داخل حاکمیت برای بازگرداندن این اهرم فشار، اقدام به هدف قرار دادن کشتیهای تجاری کردهاند.
با این حال، در مواضع رسمی جمهوری اسلامی اختلافی دیده نمیشود. مذاکرهکنندگان ایرانی، فرماندهان سپاه پاسداران و دیگر مقامهای ارشد همگی بر یک موضوع تأکید کردهاند؛ اینکه کنترل عبور و مرور دریایی در تنگه هرمز باید همچنان در اختیار ایران باقی بماند.
تهران چه پاسخی به واشنگتن داد؟؛ روایت ایران از نشست عمان و ادعای تماس محرمانه
در حالی که مقامهای آمریکایی از اولتیماتوم به تهران سخن میگویند، وزارت امور خارجه ایران روایت متفاوتی از تحولات ارائه کرده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، روز جمعه اعلام کرد سفر عباس عراقچی به عمان با محوریت بررسی وضعیت تنگه هرمز و امنیت دریایی انجام میشود؛ موضوعی که نشان میدهد مسقط بار دیگر به یکی از مهمترین کانالهای ارتباطی میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است.
بقایی در تشریح دستورکار این سفر گفت: «ایران مسئولیتی روشن در زمینه ایجاد سازوکارهای عادی و ارائه خدمات دریایی مرتبط با تردد کشتیها در تنگه هرمز پذیرفته است و در انجام این مسئولیت با قاطعیت و جدیت کامل عمل کردهایم. بر اساس این توافق، قرار بود در این زمینه با عمان رایزنی و همکاری داشته باشیم.»
اظهارات سخنگوی وزارت خارجه ایران در شرایطی مطرح میشود که مقامهای آمریکایی مدعیاند واشنگتن در انتظار صدور بیانیهای رسمی از سوی تهران پس از پایان نشست عمان است؛ بیانیهای که به گفته آنها باید شامل تضمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز باشد.
آکسیوس در ادامه گزارش خود به نقل از یکی از مقامهای آمریکایی، ادعایی را مطرح میکند که از همان ابتدا با واکنش تهران روبهرو شده است.
این مقام مدعی است پس از دو روز درگیری محدود در ابتدای هفته، مقامهای ایرانی با دولت ترامپ تماس گرفته و خواستار ادامه گفتوگوها برای پایان دادن به تنشها شدهاند.
با این حال، این روایت سازی از سوی آمریکاییها ساعاتی بعد از سوی تهران رد شد.
اسماعیل بقایی تأکید کرد ایران هیچ درخواستی برای مذاکره با آمریکا مطرح نکرده است. او گفت تهران صرفاً با درخواست میانجیهای قطری برای گفتوگو درباره بحران تنگه هرمز موافقت کرده و ابتکار مذاکره از سوی ایران نبوده است.
به این ترتیب، دو طرف نهتنها درباره تحولات میدانی، بلکه حتی درباره نحوه آغاز رایزنیهای دیپلماتیک نیز روایتهایی کاملاً متفاوت ارائه میکنند.
ادعای اختلاف در داخل حاکمیت ایران
بخش دیگری از گزارش آکسیوس به ارزیابی مقامهای آمریکایی از فضای داخلی ایران اختصاص دارد.
یکی از این مقامها مدعی است که در داخل حاکمیت ایران بر سر اجرای تفاهمنامه، نحوه مدیریت بحران تنگه هرمز و ادامه مذاکرات با دولت ترامپ، اختلافنظرهای جدی وجود دارد.
به ادعای او، آنچه اکنون در تهران جریان دارد صرفاً یک اختلاف سیاسی نیست، بلکه نوعی رقابت بر سر تصمیمگیری درباره مسیر آینده مذاکرات و نحوه تعامل با آمریکا است.
این مقام آمریکایی در ادامه مدعی شد: «در داخل ساختار حاکمیت ایران، گروههایی هستند که خواهان دستیابی به توافقاند، اما ما نمیتوانیم به جای آنها تصمیم بگیریم. آنها باید ابتدا اوضاع را تحت کنترل خود درآورند.»
این وبگاه آمریکایی- اسرائیلی نوشت: این ادعا در حالی مطرح میشود که مقامهای رسمی جمهوری اسلامی تاکنون وجود هرگونه اختلاف داخلی درباره روند مذاکرات یا اجرای تفاهمنامه را تأیید نکردهاند و روایت واشنگتن را نیز رد کردهاند.
اولتیماتوم واشنگتن؛ «اگر ایران نپذیرد، روز خوبی در انتظارش نخواهد بود»
به گفته مقامهای آمریکایی، نتیجه نشست روز شنبه در عمان میتواند مسیر تنشهای اخیر را تغییر دهد.
آنها میگویند واشنگتن انتظار دارد تهران بلافاصله پس از پایان این نشست، بیانیهای رسمی منتشر کند و بهصورت علنی درباره وضعیت تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی موضع بگیرد.
یکی از مقامهای آمریکایی در گفتوگو با خبرنگاران ادعا کرد: «ما میخواهیم ایران بهطور رسمی اعلام کند که دیگر به سمت کشتیهای تجاری شلیک نخواهد کرد و بهصراحت، یا دستکم بهصورت ضمنی، بپذیرد که مرتکب اشتباه شده است.»
او افزود دولت آمریکا همچنین انتظار دارد تهران اعلام کند که همه مسیرهای عبور در تنگه هرمز باز خواهند بود و عبور کشتیها از این آبراه بدون دریافت هرگونه عوارض انجام میشود.
به گفته این مقام، رایزنیها برای رسیدن به چنین نتیجهای همچنان ادامه دارد.
در همین حال، یکی دیگر از مقامهای آمریکایی لحن تندتری اتخاذ کرد و هشدار داد اگر ایران با این خواستهها موافقت نکند، با پیامدهای سنگینی روبهرو خواهد شد.
او گفت: «اگر تا فردا این موضع، موضع رسمی ایران نباشد، روز خوبی در انتظار آنها نخواهد بود.»
این هشدار در حالی مطرح میشود که آمریکا پیش از این نیز در واکنش به حملات صورتگرفته در تنگه هرمز، دو مرحله حمله نظامی علیه ایران انجام داده است.
با این حال، آکسیوس مینویسد روز پنجشنبه از شدت تنشها کاسته شد؛ چراکه دونالد ترامپ با ارسال سیگنالهایی از آمادگی خود برای بازگشت به مسیر دیپلماسی سخن گفت؛ موضوعی که بار دیگر احتمال ازسرگیری مذاکرات را تقویت کرده است.
مذاکرات هستهای؛ پیشرفت همراه با بیاعتمادی
با وجود تنشهای اخیر، مقامهای آمریکایی میگویند گفتوگوهای مستقیم و غیرمستقیم سه هفته گذشته میان تهران و واشنگتن کاملاً بینتیجه نبوده و دو طرف در مسیر دستیابی به یک توافق هستهای پیشرفتهایی داشتهاند.
یکی از این مقامها گفت: «ما با افرادی در ایران که اختیار تصمیمگیری دارند در ارتباط هستیم و آنها میگویند که خواهان دستیابی به توافق هستند.»
اما به گفته همین مقامها، بحران تنگه هرمز معادلات را تا حد زیادی تغییر داده است.
این رسانه بدون اشاره به خیانتهای مکرر آمریکا به مسیر دیپلماسی مدعی شد: از نگاه واشنگتن، اکنون پرسش اصلی دیگر فقط این نیست که آیا ایران با توافق هستهای موافقت خواهد کرد یا نه؛ بلکه این است که اگر توافقی هم حاصل شود، آیا تهران به اجرای تعهدات خود پایبند خواهد ماند؟
یکی دیگر از مقامهای آمریکایی در همین زمینه تأکید کرد که دونالد ترامپ همچنان از مسیر دیپلماسی حمایت میکند و به تیم مذاکرهکننده خود فرصت داده است مذاکرات را ادامه دهند، اما این فرصت نامحدود نخواهد بود.
او گفت رئیسجمهور آمریکا برای دستیابی به توافق «فضا و زمان» در اختیار مذاکرهکنندگان قرار داده است، «اما نه فضای زیاد و نه زمان زیادی.»
به گفته این مقام، همزمان با ادامه تلاشهای دیپلماتیک، دولت آمریکا در حال بررسی و تدوین گزینههای جایگزین نیز هست تا اگر مذاکرات به نتیجه نرسید و توافق هستهای حاصل نشد، واشنگتن بتواند سناریوهای دیگری را روی میز داشته باشد.
به این ترتیب، در حالی که همه نگاهها به نشست روز شنبه عمان دوخته شده است، نتیجه این دیدار میتواند نهتنها سرنوشت بحران تنگه هرمز، بلکه آینده مذاکرات هستهای و روابط تهران و واشنگتن را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
315
نظر شما