به گزارش خبرآنلاین، همزمان با توقف حملات هوایی آمریکا علیه ایران پس از نزدیک به دو هفته بمبارانهای فشرده، تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از بازگشت دو کشور به یک جنگ تمامعیار وارد مرحله تازهای شده است.
با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا تهران و واشنگتن اکنون در نقطهای سرنوشتساز از این رویارویی قرار گرفتهاند یا این توقف تنها وقفهای کوتاه در میانه جنگی است که روز سهشنبه وارد پنجمین ماه خود خواهد شد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی مینویسد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از یک سو ایران را به حملات بیشتر تهدید کرده و از سوی دیگر تأکید دارد که مذاکرات همچنان در حال پیشرفت است؛ آن هم در شرایطی که نگرانیها درباره افزایش قیمت سوخت در آمریکا بر اثر ادامه جنگ رو به افزایش است. با این وجود، ترامپ این نگرانیها را که افزایش قیمت بنزین میتواند به جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای نوامبر آسیب بزند، کماهمیت جلوه داده است.
در کنار این تحولات، سفر برنامهریزیشده بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به واشنگتن و دیدار او با ترامپ در هفته آینده نیز بر ابهامها درباره مسیر آینده این بحران افزوده است. اسرائیل که در ۲۸ فوریه همزمان با آمریکا جنگ علیه ایران را آغاز کرد، در دور تازه حملات آمریکا که پس از مسدود شدن مؤثر تنگه هرمز از سوی ایران انجام شد، حضور پررنگی نداشته است. تنگه هرمز یکی از حیاتیترین گذرگاههای دریایی جهان به شمار میرود که در شرایط عادی حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند.
وقفهای موقت یا آغاز یک تغییر؟
مایکل سینگ، مدیر مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، به این خبرگزاری میگوید ایران به خوبی درک میکند که در صورت ورود مستقیم اسرائیل به جنگ، شرایط میتواند از وضعیت کنونی نیز وخیمتر شود.
او میگوید: «ایرانیها میدانند که اوضاع شاید از این هم بدتر شود، زیرا اسرائیل میتواند وارد درگیری شود.»
اما سینگ در عین حال معتقد است عدم مشارکت مستقیم اسرائیل در دور اخیر حملات آمریکا نیز میتواند پیام متفاوتی برای تهران داشته باشد.
به گفته او: «این موضوع ممکن است این پیام را به ایرانیها منتقل کند که ما به دنبال محدود نگه داشتن دامنه درگیری هستیم.»
سینگ که در دولت جرج دبلیو بوش سمت مدیر ارشد امور خاورمیانه در شورای امنیت ملی آمریکا را بر عهده داشت، در عین حال هشدار میدهد که نباید درباره توقف فعلی درگیریها بیش از اندازه خوشبین بود.
او میگوید: «اگر این توقف به چند روز برسد، آن وقت میتوان گفت اتفاق مهمی رخ داده است.»
وی در ادامه میافزاید: «اما در حال حاضر قضاوت کردن دشوار است. آیا این صرفاً یک وقفه عملیاتی است؟ یا اینکه توقف حملات فرصتی برای نوعی دیپلماسی پشت پرده فراهم کرده است؟»
میانجیها همچنان برای کاهش تنش تلاش میکنند
آسوشیتدپرس در ادامه گزارش خود به تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش جنگ میپردازد و به نقل از یک مقام منطقهای که در روند میانجیگری میان تهران و واشنگتن نقش دارد، مینویسد رایزنیهای فشرده همچنان ادامه دارد.
این مقام که به دلیل حساسیت مذاکرات اجازه نداشت درباره جزئیات گفتوگوها بهصورت علنی صحبت کند و به شرط ناشناس ماندن با آسوشیتدپرس گفتوگو کرده است، توقف حملات آمریکا و همچنین توقف حملات متقابل ایران علیه کشورهای همسایه میزبان نیروهای آمریکایی را «نشانهای مثبت» توصیف کرد؛ نشانهای که به گفته او میتواند تلاشها برای کاهش تنش و جلوگیری از بازگشت به جنگی فراگیر را تقویت کند.
به گفته این مقام، هم واشنگتن و هم تهران تمایل دارند به توافق آتشبس موقت بازگردند و مذاکراتی که اکنون در جریان است، بر دستیابی به یک راهحل میانه متمرکز شده است.
او توضیح داد که محور اصلی این راهحل، نحوه مدیریت تردد کشتیها از تنگه هرمز است؛ به گونهای که ایران مسئولیت مدیریت عبور و مرور دریایی را بر عهده داشته باشد، اما محدودیتهای کمتری برای کشتیهای عبوری اعمال شود.
تنگه هرمز؛ گره اصلی اختلاف تهران و واشنگتن
آسوشیتدپرس در ادامه مینویسد ایران همزمان با آغاز جنگ، با هدف قرار دادن نفتکشها و کشتیهای باری، عملاً فشار بر تنگه هرمز را به اهرم اصلی خود تبدیل کرد.
این اقدام باعث شد قیمت جهانی نفت در طول درگیریها به شکل محسوسی افزایش یابد؛ موضوعی که در داخل آمریکا نیز بازتاب گستردهای داشته و به نوشته آسوشیتدپرس، نارضایتی بسیاری از شهروندان آمریکایی را در پی داشته است. این شرایط همچنین میتواند موقعیت برخی از نمایندگان جمهوریخواه را در انتخابات میاندورهای ماه نوامبر با چالش روبهرو کند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس در ادامه گزارش خود یادآور میشود که پس از امضای توافق آتشبس موقت در ماه ژوئن، رقابت بر سر کنترل تنگه هرمز وارد مرحله تازهای شد.
بر اساس این گزارش، ایران از کشتیهای تجاری خواست از مسیر نزدیک به سواحل این کشور عبور کنند و اعلام کرد که ممکن است برای عبور شناورها از این مسیر هزینه دریافت کند.
در مقابل، با آغاز عملیات نظارتی آمریکا، شمار بیشتری از کشتیها مسیر جنوبی و نزدیک به سواحل عمان را برای عبور انتخاب کردند، اما ایران در ادامه برخی از این شناورها را نیز هدف حمله قرار داد.
گسترش حملات آمریکا؛ از دفاع ساحلی تا زیرساختهای جنوب ایران
این خبرگزاری در بخش دیگری از گزارش خود به تشریح روند عملیات نظامی آمریکا میپردازد و مینویسد واشنگتن حملات خود را علیه سامانههای دفاع ساحلی ایران از سر گرفت؛ حملاتی که با هدف کاهش توان تهران برای هدف قرار دادن کشتیها در تنگه هرمز انجام شد.
به نوشته این خبرگزاری، دولت ترامپ در ادامه دامنه اهداف خود را گسترش داد و علاوه بر مواضع نظامی، پلها و برخی زیرساختها در جنوب ایران را نیز هدف قرار داد و دامنه حملات را به مناطق عمیقتری در مرکز ایران کشاند.
مایکل سینگ در تحلیل این حملات میگوید به نظر میرسد هدف اصلی واشنگتن، وادار کردن ایران به بازگشت به میز مذاکره بوده است.
او در ادامه میافزاید: «اکنون پرسش اصلی این است که حکومت ایران از طریق کانالهای دیپلماتیک چه پیامهایی ارسال میکند؟ آیا این پیامها نسبت به گذشته تغییر کردهاند؟ آیا نشانهای وجود دارد که ایران اکنون بیش از گذشته برای بازگشت به مذاکرات تمایل داشته باشد؟»
چالش واشنگتن؛ ساختار تصمیمگیری در ایران و معادله پیچیده مذاکره
آسوشیتدپرس در ادامه گزارش خود مینویسد که به اعتقاد مایکل سینگ، یکی از مهمترین چالشهای پیش روی دولت آمریکا، ساختار پیچیده تصمیمگیری در ایران است؛ موضوعی که به گفته او، مقامهای دولت ترامپ نیز بارها به آن اشاره کردهاند.
سینگ مدعی شده است که در داخل ایران جریانها و نهادهای مختلفی در فرآیند تصمیمگیری نقش دارند و همین مسئله دستیابی به یک توافق را دشوارتر میکند.
او ادعا میکند مقامهای مسئول در ایران ممکن است نگران باشند که هرگونه مصالحه با آمریکا به عنوان نشانهای از ضعف تعبیر شود؛ برداشتی که میتواند جایگاه آنها را در ساختار قدرت با چالش روبهرو کند.
با این حال، این تحلیلگر آمریکایی تأکید میکند که صرفنظر از اختلافات سیاسی، هر دو کشور از منظر اقتصادی به بازگشایی تنگه هرمز نیاز دارند.
او در این باره میگوید: «اما دو طرف برداشتهای کاملاً متفاوتی درباره شرایط بازگشایی تنگه و اینکه این گذرگاه باید تحت چه سازوکاری و با چه میزان کنترلی اداره شود، دارند.»
سینگ ادامه میدهد: «پیش از آنکه شاهد دورهای طولانی از آرامش باشیم، باید درباره این پرسشها به نوعی تعادل پایدار برسیم. به اعتقاد من، این تلاش برای مذاکره، هم از طریق گفتوگو و هم از طریق اعمال فشار نظامی، تا رسیدن به آن نقطه تعادل ادامه خواهد یافت.»
با وجود توقف حملات، تنشها در منطقه همچنان ادامه دارد
آسوشیتدپرس سپس تأکید میکند که اگرچه حملات مستقیم آمریکا علیه ایران متوقف شده، اما این به معنای کاهش تنش در منطقه نیست.
بر اساس این گزارش، حوثیهای یمن روز شنبه اعلام کردند در واکنش به حملات هوایی عربستان سعودی به شهر راهبردی الحدیده در ساحل دریای سرخ، با موشک و پهپاد اهدافی را در خاک عربستان هدف قرار دادهاند.
این گروه که از حمایت ایران برخوردار است، همچنین اعلام کرد تنگه بابالمندب را بسته است؛ آبراهی که پس از اختلال در تردد کشتیها از تنگه هرمز، اهمیت آن برای صادرات نفت عربستان بیش از گذشته افزایش یافته است.
آمریکا محاصره دریایی بنادر ایران را ادامه میدهد/ ترامپ: دو راه پیش رو داریم؛ ادامه حملات یا مذاکره
آسوشیتدپرس در ادامه گزارش خود مینویسد ارتش آمریکا نیز همزمان با توقف حملات هوایی، اجرای محاصره دریایی بنادر ایران را ادامه داده است.
به گفته ارتش آمریکا، روز جمعه یک کشتی با پرچم موزامبیک در دریای عمان پس از آنکه تلاش کرد محاصره دریایی را نقض کند و به هشدارهای نیروهای آمریکایی توجهی نکرد، از سوی نیروهای آمریکایی متوقف و از ادامه مسیر بازداشته شد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس در ادامه مینویسد که دونالد ترامپ، با وجود تأکید بر ادامه تلاشهای دیپلماتیک، همچنان لحن تهدیدآمیز خود علیه ایران را حفظ کرده است.
ترامپ روز جمعه در پاسخ به پرسشی درباره راهبرد خروج از بحران گفت آمریکا دو مسیر پیش روی خود دارد.
او در گفتوگو با خبرنگاران در دفتر بیضی کاخ سفید اظهار داشت: «میتوانیم دقیقاً همان کاری را که اکنون انجام میدهیم ادامه دهیم و آنها را مرحله به مرحله از پا درآوریم. میتوانیم این کار را با سرعت بیشتری انجام دهیم؛ کاری که ممکن است انجام دهیم. یا اینکه میتوانیم با آنها مذاکره کنیم؛ کاری که همین حالا نیز در حال انجام آن هستیم.»
رئیسجمهور آمریکا در ادامه گفت هنوز معتقد نیست ایران برای رسیدن به توافق آماده شده باشد، اما در عین حال افزود: «فکر میکنم با گذشت هر روز، آنها جدیتر میشوند؛ شاید به دلیلی که کاملاً روشن است.»
آسوشیتدپرس به نقل از یک مقام آمریکایی که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، گزارش میدهد که ترامپ روز جمعه با مشاوران ارشد امنیت ملی خود جلسهای برگزار کرد تا درباره ادامه مسیر فعلی یا تشدید حملات نظامی علیه ایران تصمیمگیری کند.
این مقام گفت در این نشست، گزینههای مختلف پیش روی دولت آمریکا مورد بررسی قرار گرفت؛ از حفظ روند کنونی گرفته تا افزایش دامنه عملیات نظامی.
با این حال، پس از ۱۳ شب حملات متوالی، در شب گذشته هیچ حملهای از سوی آمریکا علیه ایران انجام نشد.
ترامپ: برای پایان دادن به بحران عجلهای ندارم
آسوشیتدپرس در پایان گزارش خود به اظهارات ترامپ درباره انتخابات میاندورهای آمریکا اشاره میکند.
در حالی که برخی تحلیلگران معتقدند افزایش قیمت مواد غذایی و سوخت ممکن است به موقعیت جمهوریخواهان در انتخابات کنگره آسیب بزند، ترامپ تأکید کرد که این مسئله بر تصمیمات او درباره ایران تأثیری نخواهد گذاشت. او گفت: «برخلاف آنچه همه درباره انتخابات میگویند، من برای پایان دادن به این موضوع عجلهای ندارم.»
ترامپ در پایان افزود: «ما باید این کار را درست انجام دهیم. انتخابات مسیر خودش را طی خواهد کرد.»
315
نظر شما