امیرمسعود عابدین: سالها بود که تعویض روغن موتور در فواصل کوتاه ۵۰۰۰ کیلومتری (یا همان ۳۰۰۰ مایل) مانند یک قانون طلایی و غیرقابل تغییر در دنیای خودرو پذیرفته شده بود؛ اما پیشرفت چشمگیر در طراحی پیشرانههای جدید، ساخت روغنیهای سنتتیک پیشرفته و پیدایش سیستمهای هوشمند سنجش عمر روغن، این فواصل زمانی را به شکل قابل توجهی طولانیتر کردهاند. برای اینکه بدانید زمان واقعی تعویض روغن خودرو چه زمانی فرا میرسد، باید به عواملی فراتر از یک عدد ثابت روی کیلومترشمار توجه کنید.
حرف آخر را دفترچه راهنما میزند
براساس گزارش motor۱، یک عدد یا کیلومتر مشخص وجود ندارد که برای همه خودروها نسخه یکسانی بپیچد. بهترین و دقیقترین مرجع، جدول زمانبندی سرویس است که توسط شرکت سازنده خودرو تعیین شده است. بسته به نوع خودرو، مشخصات روغن، تکنولوژی موتور و شرایط رانندگی، فواصل تعویض روغن در خودروهای امروزی میتواند بین ۸,۰۰۰ تا ۱۶,۰۰۰ کیلومتر (و حتی در برخی موارد بیشتر) متغیر باشد. بسیاری از خودروهای جدید به سیستم هوشمند پایش عمر روغن مجهز شدهاند که با بررسی رفتارهای رانندگی و دمای موتور، زمان دقیق تعویض را محاسبه میکند؛ بنابراین اتکا به فرمولهای سنتی دیگر توجیهی ندارد.
مسافت تنها ملاک نیست
مسئله زمانی پیچیدهتر میشود که بدانیم روغن موتور حتی در زمان پارک بودن خودرو نیز دچار استهلاک میشود. شرکتهای خودروسازی علاوه بر مسافت، معمولا یک بازه زمانی حداکثری (مثلا ۶ ماه یا یک سال) را هم برای تعویض روغن تعیین میکنند. علت این است که رطوبت هوا و آلایندههای جانبی میتوانند به مرور زمان وارد روغن شده و کیفیت آن را کاهش دهند. به همین دلیل، رانندهای که در طول سال مسافت بسیار کمی میپیماید، نباید تصور کند چون کیلومتر خودرو تغییری نکرده، نیازی به تعویض روغن ندارد؛ برای خودروهای کمکارکرد، «زمان» به اندازه «مسافت» اهمیت دارد.
متغیرهایی که معادله را تغییر میدهند
عدد روی کیلومترشمار تمام واقعیت را بیان نمیکند. رفتوآمدهای کوتاه شهری، رانندگی در ترافیکهای سنگین، سرمای شدید یا گرمای طاقتفرسا، حرکت در جادههای گردوغباری و حمل بار سنگین یا یدک کشیدن، همگی فشار مضاعفی به پیشرانه وارد میکنند. در مسیرهای کوتاه، موتور خودرو به دمای کاری ایدهآل نمیرسد و رطوبت ایجادشده درون آن تبخیر نمیشود. خودروسازان معمولا برای چنین شرایطی، جدول سرویس در شرایط سخت را پیشنهاد میکنند که فواصل تعویض روغن در آن کوتاهتر از حالت عادی است.
روغنهای سنتتیک؛ محافظان پرقدرت اما با حدود مشخص
روغنهای سنتتیک (مصنوعی) به دلیل مقاومت بالا در برابر پدیدههای شیمیایی و اکسیداسیون، نقش مهمی در طولانیتر شدن فواصل سرویس ایفا کردهاند. با این حال، استفاده از روغن سنتتیک به این معنا نیست که میتوانید فواصل تعیین شده از سوی کارخانه را دو برابر کنید. مشخصات و ویسکوزیته روغن توسط مهندسان سازنده خودرو تعیین میشود؛ بنابراین ارتقای نوع روغن به تنهایی مجوزی برای نادیده گرفتن دستورالعملهای رسمی دفترچه راهنما نخواهد بود.
تعویض خیلی زود در برابر تعویض خیلی دیر
تعویض روغن زودهنگام و پیش از موعد معمولا آسیبی به موتور نمیزند، اما باعث هدر رفتن پول شما و تولید پسماند بیدلیل میشود. در مقابل، به تاخیر انداختن تعویض روغن و بیتوجهی طولانیمدت به آن، یک ریسک بزرگ و خطری جدی است. روغنی که خاصیت روانکاری و جذب آلایندهها را از دست داده باشد، باعث اصطکاک شدید قطعات، لجنگرفتن موتور و در نهایت هزینههای سنگین تعمیرات خواهد شد.
نگاهی به نظرات رانندگان؛ قانون «هرکدام زودتر فرا رسید»
بحث میان تعویض بر اساس مسافت یا زمان، همواره در انجمنهای خودرویی داغ بوده است. بسیاری از رانندگان بر سر این موضوع که آیا روغن واقعا در طول زمان فاسد میشود یا خیر، دیدگاههای متفاوتی دارند. اما نظر اکثر کارشناسان و مراجع فنی بر یک اصل استوار است: رعایت قانون «مسافت یا زمان؛ هرکدام که زودتر فرارسید». اگر خودروی شما در طول سال بیشتر در پارکینگ بوده، باز هم نادیده گرفتن بازه زمانی سالانه میتواند عملکرد موتور را در دراز مدت با چالش مواجه کند.
کلام آخر؛ چگونه بهترین تصمیم را بگیریم؟
برای یافتن زمان دقیق تعویض روغن، ابتدا به سراغ دفترچه راهنما یا سیستم هوشمند پایش خودرو بروید و فرمول مسافت/زمان را مبنا قرار دهید. اگر الگوی رانندگی شما شامل رفتوآمدهای پرفشار شهری یا شرایط آب و هوایی سخت است، جدول شرایط سخت را ملاک عمل قرار دهید. دست کشیدن از عادت قدیمی تعویض روغن در فواصل بسیار کوتاه، نه تنها هزینههای نگهداری خودرو را کاهش میدهد، بلکه رفتاری کاملا منطبق بر مهندسی خودروهای امروزی است.
۳۲۲
نظر شما